Opinie

Weg met het woord 'bazig': Promoten we zo vrouwelijk leiderschap? De reacties

Zangeres Beyoncé en Facebooks Sheryl Sandberg roepen op de term 'bazig' voor meisjes te verbannen. Is de nieuwe campagne #BanBossy een goede manier om vrouwelijk leiderschap te promoten? De reacties uit de internationale pers op een rij.

Weg met het woord 'bazig'. Dat is het doel van de campagne #BanBossy, opgezet door Sheryl Sandberg, CEO van Facebook en auteur van de bestseller Lean In. In de actievideo roepen sterren als Beyoncé, Condoleezza Rice en Jennifer Garner op om assertieve meisjes niet langer het label 'bazig' op te plakken. Deze negatieve etiketten zouden de ambities van meisjes fnuiken, waardoor ze later minder snel op leidinggevende posities zullen belanden. 'Ik ben niet bazig', zegt Beyonce in de clip. 'Ik ben de baas.'

In een opiniestuk in The Wall Street Journal legt Sandberg, samen met Girls Scouts CEO Anna Maria Chavez uit wat het probleem is. Terwijl jongens die de leiding nemen worden aangemoedigd met woorden als 'sterk' en 'vastberaden', komen we bij meisjes al snel terecht bij termen als 'bazig' en 'ambitieus'. Deze negatieve stereotypering zou het gedrag van meisjes beïnvloeden, schrijft Sandberg. Meisjes zullen minder snel kiezen voor een leidinggevende functies. Volgens een onderzoek van de Girl Scouts uit 2008 onder 4000 kinderen in de leeftijd 8-17 jaar bleek dat meisjes geen leiderschapsrol op zich nemen uit angst 'bazig' genoemd te worden door hun leeftijdsgenootjes.

Het overkwam Sandberg zelf ook. 'Een lerares op de lagere school waarschuwde mijn beste vriendin vooral niet mijn voorbeeld te volgen. 'Niemand vindt een bazig meisje leuk', zei ze. Zoek een nieuwe vriendin met een betere invloed.'

Maar mannen worden toch ook bazig genoemd? Volgens Sandberg is er echter degelijk sprake van een gender-bias. Een Google Ngram analyse van digitale boeken van de afgelopen 100 jaar laat zien dat de term 'bazig' om vrouwen te beschrijven piekte in de jaren '30 van de vorige eeuw tijdens de grote depressie toen er de angst heerste dat vrouwen de banen van mannen zouden inpikken. Tweede piek: de jaren '70 toen de vrouwenbeweging opkwam. In 2008 werd 'bossy' vier keer vaker gebruikt om vrouwen te typeren dan mannen.

De campagne past in de koers van Sandberg om vrouwelijk leiderschap te promoten. 'Mannen maken nog steeds de dienst uit in de wereld. Van alle parlementszetels in de wereld wordt 20 procent door vrouwen bezet. In Europa is dat 30 procent. Dat is nog steeds tamelijk ver verwijderd van de 50 procent die het min of meer zou moeten zijn. Als het gaat om topfuncties in het bedrijfsleven is de kloof nog breder. Overal. Ik kan geen land vinden waar bij de grote bedrijven meer dan 4 procent van de topbestuurders vrouw is.'

Maar is een woord verbannen de weg om vrouwelijk leiderschap aan te moedigen? De reacties uit de internationale pers op een rij.

Sandberg met haar boek Lean In.Beeld epa
Beeld Wall Street Journal

The Atlantic: Niet alle goede leiders zijn bazig!
'Laten we vooral niet de introverte leiders vergeten', schrijft Olga Khazan in het artikel 'Not All Good Leaders Are Bossy' voor The Atlantic. 'Natuurlijk is het goed meisjes om aan te moedigen leiders te worden. Maar niet alle leiders hebben een extraverte persoonlijkheid. Sommige van de beste leiders zijn rustige, verlegen eenlingen die waarschijnlijk nog nooit in hun leven zijn bestempeld als 'bazig'.'

Als voorbeeld noemt ze Warren Buffett, Bill Gates en Barack Obama. 'Introverte vrouwen hebben één nog groter nadeel: terwijl introverte mannelijke leiders nog kunnen worden gezien als het sterke, stille type, worden introverte vrouwen soms simpelweg over het hoofd gezien.' Volgens Khazan moeten we er alles aan doen om ervoor te zorgen dat leidinggevende posities beschikbaar zijn voor vrouwen. 'Maar we moeten niet vergeten dat sommige meisjes liever hun wereldheerschappij in alle rust plotten.'

CNN: Bazig als geuzennaam
Helpt het een woord te verbannen? Andere woorden zullen ervoor in de plaats komen, schrijft Peggy Drexler in het artikel 'Sheryl Sandberg wrong on 'bossy' ban'' op CNN.com. Denk aan bitchy, koud en agressief. 'Waarom niet juist een campagne gericht op bazig als een geuzennaam, iets op trots op te zijn? Het heeft Sheryl Sandberg beslist geen windeieren gelegd.'

Hetzelfde punt maakt Christina Coleman in een artikel op Global Grind. Ze haalt het nummer Bossy van zangeres Kelis aan uit 2006. In het nummer zingt Kelis: I'm bossy! I'm the bitch y'all love to hate, I'm the chick that's raised the stakes, I told young Stanley he should switch to Bape, I'm back wit an 808 cause I'm bossy! Kelis slingerde het woord 'bossy' de hiphopwereld in als een soort lofzang voor vrouwen die hun eigen zaken regelen én als de vervanger van baddest bitch-terminologie die toen gangbaar was. Sandberg komt acht jaar achter Kelis aanhobbelen toen zij besloot vóór bossy te pleiten in plaats van ertegen, oppert de auteur.

Zangeres KelisBeeld anp

Huffington Post: verbieden niet de oplossing
'Verban het gedrag, niet het woord', schrijft David Vienna van TheDaddyComplex.com voor de Huffington Post. 'Wanneer mensen mij vertellen om een woord te verbannen uit mijn vocabulaire, dan ben je bezig met het verwijderen van een klein stukje van een zeer belangrijke vrijheid. De grote misstap van deze campagne is dat het suggereert, zelfs al is het maar een lichte hint, dat we een probleem oplossen door onze vrijheid te beperken. Ban Bossy is gewoon een marketing slogan, een reeks woorden bedoeld om een doel te dienen. Helaas, in plaats van aandacht te trekken, hebben ze de discussie een hele andere kant op geduwd - daar waar hevig gedebatteerd wordt door vele, vele bazige mensen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden