ColumnKoen Haegens

Weg met het minimumloon, leve de baangarantie

Toen vakbond FNV zijn campagne begon voor een minimumloon van 14 euro per uur, werd dat weggewuifd als onrealistisch. Nu pleit niet alleen de linkse oppositie voor een verhoging, maar is zelfs de VVD om. Het zou, schreef deze krant, ‘zomaar onderdeel kunnen worden van het regeerakkoord’.

Die doorbraak komt op het moment dat het minimumloon misschien wel overbodig wordt door een ander, radicaler plan. Ik heb het niet over het basisinkomen, maar over de basisbaan. Die wordt al langer bepleit door sommige Nederlandse economen. Het is bovendien een stokpaardje van de Moderne Monetaire Theorie. Aanhangers van deze steeds populairdere stroming menen dat overheden, zolang ze meester zijn over hun eigen munt en de inflatie niet hard oploopt, onbeperkt geld kunnen uitgeven. Bijvoorbeeld om het virus van de gedwongen werkloosheid uit te roeien.

Hoe precies? ‘De overheid kondigt een salaris (en secundaire arbeidsvoorwaarden) aan voor iedereen die op zoek is naar een baan maar geen geschikt werk kan vinden’, legt econoom Stephanie Kelton uit in haar boek The Deficit Myth. Denk aan extra handjes in ziekenhuizen, op scholen en in de ouderenzorg. Dat is niet hetzelfde als de vroegere melkertbanen voor langdurig werklozen, waaraan de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid dit jaar nog refereerde. Van de baangarantie kan iedereen gebruikmaken. Altijd. Het is een recht.

Nog afgezien van de kosten zijn er bezwaren genoeg. Stel dat er straks een miljoen Bulgaren in de rij staan voor een Nederlandse basisbaan. En gaan armlastige gemeenten dit niet misbruiken om beter betaalde functies te vervangen? Wat als de economie aantrekt en mensen hun crisisjob opzeggen – stort de publieke sector dan in?

Toch is het de moeite waard hier op zijn minst over na te denken. De baangarantie kan namelijk twee dingen die het minimumloon nooit voor elkaar zal boksen. Ten eerste, en daar leggen de MMT-aanhangers de nadruk op, is het een automatische stabilisator. In crisistijd zal de vraag naar gegarandeerde overheidsbanen enorm zijn. Dat zorgt ervoor dat consumenten geld blijven uitgeven. Gaat het goed met de economie, dan zoeken werkenden hun heil bij beter betaalde banen in het bedrijfsleven en bespaart de regering miljarden.

Het tweede voordeel is extra interessant voor Nederland. De baangarantie legt een bodem in de arbeidsmarkt. Niet alleen voor werknemers in vaste dienst, maar voor iedereen. Dus óók voor de 1,1 miljoen zzp’ers. Dat begint bij het salaris: wie voor 14 euro per uur voor de overheid kan werken, plus pensioen en verzekeringen, kan ‘nee’ zeggen tegen uitbuitconstructies. 

Dat foefje werkt ook voor alle mogelijke andere arbeidsvoorwaarden, van de mate van zekerheid die werkenden krijgen tot het aantal werkuren. De baangarantie bepaalt hoe hoog de lat ligt. Geen minimumloon, maar een minimumbaan: in een land dat worstelt met doorgeschoten flexibilisering lijkt het geen overbodige luxe.

Meer lezen?

Hoe links en rechts het eens werden over een hoger minimumloon

Het FNV wil het minimumloon drastisch verhogen. Is dat een goed idee?

Interview met MMT-econoom Stephanie Kelton: hoe de overheid haar geldpers kan aanzetten om al onze wensen te vervullen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden