Opinie Renovatie Binnenhof

Wees open over het herstel van het Binnenhof

Openheid over de renovatie van het Binnenhof komt architecten en historisch erfgoed ten goede. 

De Erelijst voor de Gevallenen. Beeld Kees van der Hoeven

Op 4 mei vond de jaarlijkse herdenking plaats bij de Erelijst voor de Gevallenen in de Tweede Wereldoorlog. De beide Kamervoorzitters en premier Rutte legden kransen bij het bescheiden monument in de oude hal van de Tweede Kamer.

Dat monument uit 1960 is een ontwerp van architect Aldo van Eyck (1918-1999) en is gehouwen uit één blok basaltlava met daarin een uitsparing, bekleed met zuiver goud. Daarin ligt een boek met bladen van handgeschept papier. Elke bladzijde bevat twaalf gekalligrafeerde namen uit de lijst van 18.000 gesneuvelde militairen en verzetsstrijders.

De Erelijst verwierf nationale bekendheid, vooral omdat een Kamerbode dagelijks één bladzijde omslaat, zodat elk van die namen op een specifieke dag bovenop zal liggen. Vanuit het hele land wordt gebeld om te informeren wanneer de precieze bladzijde met de gesneuvelde nazaat van een familie zichtbaar wordt, zodat ze op die dag naar Den Haag kunnen reizen voor hun persoonlijke herdenking met een eigen fotomoment.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw werd de huisvesting van de Tweede Kamer uitgebreid met nieuwbouw naar ontwerp van architect Pi de Bruijn. Toen de renovatie van de oudbouw aan de orde kwam, werd ik als architect bij de Rijksgebouwendienst gevraagd om Aldo van Eyck telefonisch te informeren over de tijdelijke verplaatsing van ‘zijn’ monument naar de hal van het nieuwe gebouw. Het werd een intens gesprek.

Hij vertelde me dat het boek inmiddels was afgeschermd met een transparante perspex kap. Het gebeurde vaker dat familieleden een dag te vroeg of te laat kwamen en dan zelf gingen bladeren in het kwetsbare boek. Die perspex kap is later voorzien van metalen hoekjes aan de onderzijde, zodat ‘clandestien’ optillen een beveiligingsalarm activeert.

Van Eyck in ons gesprek: ‘Van der Hoeven, ik heb regelmatig slapeloze nachten als ik denk aan de krassen die de metalen hoekjes maken in die zuiver gouden ondergrond…’, maar hij ging vanzelfsprekend akkoord met de tijdelijke nieuwe locatie. Kortgeleden bezocht ik de Erelijst met mijn broer, omdat ook een oom van ons in de lijst voorkomt. Uiteraard keek ik speciaal naar die kap en het onderliggende edelmetaal. Die aanblik was schokkend; het goud is daar door jarenlang gekras inderdaad bijna geheel versleten.

De Erelijst voor de Gevallenen, detail. Beeld Kees van der Hoeven

Schadelijk

Dit voorbeeld toont glashelder aan hoe schadelijk de gevolgen kunnen zijn van de vaak goedbedoelde acties van de overheid om met allerlei vormen van beveiliging problemen te voorkomen. Nu er weer een renovatie van de gebouwen rond het Binnenhof op stapel staat is dat thema veiligheid opnieuw aan de orde. De plannen voor de vijf jaar durende en een half miljard kostende verbouwing zijn al ver gevorderd, maar worden tot nu ‘vanuit veiligheidsoverwegingen’ geheim gehouden.

Af en toe lekken er berichten naar de pers en wordt er nadien in wandelgangen gegniffeld over een enkele uit zijn verband gerukte gedachten van een architect of de Rijksbouwmeester.

Helaas hebben de verantwoordelijken (nog) niet in de gaten dat die volstrekt onnodige veiligheidsdoctrine nu al ernstige schade toebrengt aan het toekomstige resultaat en aan de leden van het uitgebreide en deskundige team van ontwerpers dat aan dit project werkt. Onder druk van de steeds luidere roep in de pers om openbaarheid, komen nu echter ook de Tweede Kamerleden in het geweer. Dinsdagmiddag wordt er gestemd over een waaier aan moties die eind april door enkele leden van de Commissie van Binnenlandse Zaken over het omvangrijke Binnenhofproject werden ingediend.

Openbaarheid

Het zou het kabinet sieren om de daar gesteunde moties, waaronder een enkele die om maximale openbaarheid van de plannen vraagt, versneld tot uitvoering te brengen. Ik meen dat ook verantwoordelijk staatssecretaris Raymond Knops inmiddels met de geheimhoudingsplicht in zijn maag zit, hij publiceerde immers al de namen van alle twaalf architecten die zich hebben verbonden aan de respectievelijke onderdelen van het project.

Zij vormen samen met Rijksbouwmeester Floris Alkemade tevens de fine fleur van de Nederlandse architectuur, niet in de laatste plaats vanwege hun grote deskundigheid en ervaring in de zorgvuldige omgang met ons historisch erfgoed.

We moeten voorkomen dat hun reputatie niet nu al door onwetenden wordt bekrast. Wij allen hebben er recht op om de toekomst van ons eigen Binnenhof te kennen, over de inhoud te debatteren en straks hopelijk ook een onbeschadigd draagvlak te bieden.

Kees van der Hoeven is architect te Wassenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.