ColumnKustaw Bessems

We zijn er klaar voor. Klaar om weer te laat te zijn

Nederland is helemaal klaar om te laat in te grijpen.

De verleiding is groot om nieuwe uitbraken van covid-19 zo veel mogelijk te voorkomen en anders in de kiem te smoren, maar daar bezwijkt Nederland niet voor. De verantwoordelijken gaan hierbij niet over één nacht ijs. Te laat optreden vergt gedegen voorbereiding en lastige besluiten.

Allereerst is van belang dat alarmbellen niet tijdig afgaan. De overheid heeft een ‘coronadashboard’ opgetuigd met hoge ‘signaalwaarden’. Die worden pas overschreden als drie dagen lang veertig mensen per dag met corona in het ziekenhuis belanden, dan wel drie dagen lang tien mensen per dag op de intensive care. Van de eerste coronagolf weten we dat er forse vertraging zit tussen besmettingen en opnamen. Dat geldt te meer nu vooral veel jonge mensen worden besmet. Die meters slaan dus pas uit als de situatie al onbeheersbaar is.

Tot die tijd klinken waarschuwingen over oplopende besmettingsgetallen logischerwijs krachteloos. Zeker wanneer je die, zoals minister Grapperhaus, pas afgeeft na aanhoudende druk en met frisse tegenzin. Om te laat in te grijpen is het cruciaal dat het kabinet blijft volgen en niet ineens gaat leiden.

Ook is het zaak voldoende nieuwe toevoer van het virus te garanderen. Daarin is voorzien met de talrijke vluchten die binnenkomen, ook uit risicolanden. Niemand wordt getest en niemand wordt verplicht tot quarantaine.

Hoe is te voorkomen dat besmettingen snel worden opgespoord? Hiervoor kunnen we al sinds het begin van de crisis bouwen op de gemoedelijke GGD-directeur Sjaak de Gouw. Nadat de capaciteit voor testen en traceren eerst met hangen en wurgen werd uitgebreid, heeft hij mensen snel weer naar huis laten sturen, en wel pál na de grote versoepelingen. Ze zaten anders maar ‘duimen te draaien’, vond ie. En het is ook vakantietijd, hè.

Dit alles is nog geen garantie voor te laat ingrijpen. Daar komt zo veel meer bij kijken. Zijn de regels ingewikkeld en inconsistent genoeg? Is de communicatie niet te duidelijk of te nadrukkelijk aanwezig?

Het helpt ook dat de meeste aandacht wordt opgeslokt door een tamelijk zinloze cultuuroorlog over mondkapjes in de publieke ruimte. De regering had kunnen zeggen: die kapjes helpen een klein beetje als puur aanvullende maatregel, dus ze zijn niet verplicht, maar zet ze vooral op. Maar nee, Jaap van Dissel van het RIVM, de man met de minste zelfreflectie van West-Europa, heeft een slechte ‘persoonlijke ervaring’ met de maskers en het kabinet liet heel Nederland meesleuren in zijn prestigestrijd.

Ook de Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls draagt bij. Om straks te laat te zijn, komt het goed uit dat er een voorzitter van het Veiligheidsberaad zit die zich zelfs de meest voor de hand liggende beleidsopties, zoals regionale lockdowns, simpelweg ‘niet kan voorstellen’.

Maar dit hele bouwwerk zou uiteindelijk niet staan zonder een echte leider als Hugo de Jonge. Nog vorige week zette Nieuwsuur uiteen dat zijn ministerie en het RIVM medewerkers in verpleeghuizen en de thuiszorg zonder beschermende kleding en mondneusmaskers op cliënten afstuurden, met doden tot gevolg. Ieder ander zou niet alleen aftreden maar ook huilend onder zijn dekbed kruipen. Zo niet een echte leider als Hugo de Jonge. Hij had het toch al gezegd? ‘Waar gehakt wordt vallen spaanders.’ Dus die richtlijnen handhaaft hij, want hij wil niet dat verpleeghuizen ‘de schaarste onnodig vergroten’. Sterkte met de spaanders.

Waar zijn voorganger oververmoeid instortte, neemt De Jonge een bijbaan, het CDA-lijsttrekkerschap. Partijleden kozen hem, duiders en gepeilde kiezers dichten hem premierskwaliteiten toe. Want niet bekommernis en volle aandacht maken een echte leider, het gaat erom of je met de borst vooruit minstens drie kwinkslagen per persconferentie levert.

Alles is paraat. We zijn in goede handen. Dit kan niet meer misgaan.

Mailen? k.bessems@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden