Column Bert Wagendorp

We willen graag onwrikbare zekerheden, behalve in de sport

De Tour de France is een week bezig en houdt zich keurig aan de wetten van de betere vertelling: het is nog onduidelijk hoe hij zal ­aflopen. Je wilt geen ­roman lezen waarvan je op eenderde al weet hoe het verder zal gaan. Van alle sportevenementen lijkt de Tour het meest op een dagelijks feuilleton – verhalen waarmee kranten vroeger ­pagina’s opvulden. De etappes zijn de afleveringen die interessant genoeg moeten zijn om het boek niet verveeld in een hoek te gooien.

Aan de Tourverslagen in kranten en op televisie kun je merken dat degenen die het verhaal vertellen ook nog geen idee hebben welk thema ze moeten kiezen. Daarvoor heb je eerst een paar hoge bergen nodig, een flinke selectie die duidelijk maakt wie de hoofdpersonen van het verhaal zullen worden. En dan is het maar te hopen dat zich daartussen ook een outsider bevindt die alle scenario’s waardeloos maakt.

Dit doet zich niet zo vaak voor. Sport heeft zich in de armen van de wetenschap gestort en die heeft maar één doel: elke toevalligheid zoveel mogelijk uitsluiten.

Sport is gebaat bij chaos en onverwachte ontwikkelingen. Bij helden die falen en kansloos geachten die plotseling naar voren komen. In het gewone leven vinden we onvoorspelbare ontwikkelingen steeds onverkwikkelijker. Zeker in Nederland, waar alles is gericht op het scheppen van onwrikbare zekerheden en op ­levens die geheel volgens planning verlopen. We willen het toeval uitsluiten, want toeval kan een hoop ­ellende veroorzaken. De inspanningen die we daarvoor leveren, maken Nederland tot een van de best ­georganiseerde landen ter wereld – maar ook een tikkeltje saai.

Om toch aan onze dosis opwinding te komen, hebben we de sport uitgevonden. Maar in de afgelopen ­decennia heeft ook daar het maakbaarheidsdenken steeds meer voet aan de grond gekregen. Sport is de grootste tak van de mondiale entertainmentindustrie, en waar miljarden omgaan, houden ze niet van onzekerheden, daar willen ze controle op de rendementen.

Van de vier halve finalisten op het tennistoernooi van Wimbledon waren er drie vooraf te voorspellen, Federer, Nadal en Djokovic, al jaren de drie grootste sterren van de sport en tevens de commercieel belangrijkste assets die miljoenen aan sponsor- en televisiegelden het tennis binnentrekken.

Hoe verrassende ontwikkelingen de aandacht trekken, bleek het afgelopen seizoen in de Champions League met Ajax, dat spotte met alle prognoses. Vrijdag werd bekend dat Matthijs de Ligt voor 70 miljoen naar Juventus is vertrokken – na het vertrek van Frenkie de Jong naar Barcelona de volgende en vermoedelijk ­succesvolle poging van het grootkapitaal om het ­komende seizoen nieuwe vervelende verrassingen te voorkomen.

In de Tour is het nog even afwachten, maar ook daar is het waarschijnlijk dat een van de renners van de ­financiële grootmacht Ineos in Parijs de laatste gele trui in ontvangst mag nemen.

Uiteindelijk is dat de dood in de pot en dat blijkt. Sport heeft te kampen met afnemende belangstelling en degenen die nog wel tot de trouwe consumenten behoren, zijn 60 jaar of ouder.

Het is opvallend dat juist in het meest kapitalistische land ter wereld, de VS, de sport zo is georganiseerd, dat verrassingen en een voortdurende wisseling van de machtsverhoudingen worden gestimuleerd. De regels zorgen ervoor dat de sterken zwakker worden en de zwakkeren sterker: nivellering is het doel. De sport is in de VS een vrije markt, maar wel een sterk gereguleerde. Dat is geen vorm van socialisme, maar van doordacht kapitalisme: zo houd je de consument vast en blijven de winsten hoog.

In Europa geldt het recht van de sterkste en als er niks verandert, gaat dat de sport opbreken. Die moet doen waarvoor ze is ingehuurd: verrassen en verbazen.

Om de onvoorspelbaarheid in mijn eigen leven nieuw leven in te blazen, ga ik er een paar maanden tussenuit. In het kader van de voorspelbaarheid: op donderdag 2 januari 2020 ben ik terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden