Opinie

We wennen weer aan misleiding

De 'As van het Kwaad', die onder de regering-Bush slechts uit een handjevol schurken bestond, heeft zich als een boemerang tegen het Westen gekeerd.

De Russische president Vladimir Poetin. Beeld ANP

Over de 'As van het Kwaad' horen we niet veel meer, hoewel er aan duistere krachten geen gebrek is. Dat Rusland op eigen houtje in Syrië bombardeert, hadden we in 2003 niet kunnen denken, maar niemand is er verontwaardigd over. Dat was bij de inval in Irak wel anders, toen de regering-Bush tegen Saddam Hussein ten strijde trok en naast Al Qaida ook Iran en Noord-Korea tot het kwaad rekende. Een piepklein schurkenlijstje. Hezbollah-vriend Bashar al-Assad stond er niet op, Kadhafi evenmin. Ook Vladimir Poetin ontbrak. Hij gold toen als loepzuivere democraat en nuttige bondgenoot in de oorlog tegen het terrorisme.

Dat laatste is Poetin naar eigen zeggen nog steeds. Althans, hij beweert dat de door het Kremlin gesteunde Assad de enige is die serieus de jihadisten van IS bestrijdt, maar bestookt in Syrië heel andere (door de CIA gesteunde) strijders. De leugens van Poetin wekken geen verbazing meer, we verwachten niet beter. Toch speelt Rusland een sleutelrol in de atoomdeal met Iran, die nu al als belangrijk wapenfeit van Barack Obama wordt gevierd. Wat rijkelijk voorbarig is.

De Amerikaanse president heeft gelijk als hij zegt dat zo'n deal de enige mogelijkheid is om op vreedzame wijze te voorkomen dat Iran kernwapens krijgt. Maar bij nucleaire afschrikking draait alles om perceptie. Dan zou je denken dat een atoomdeal met Iran voor alles Israël moet geruststellen. Maar dat is juist niet het geval. Over de atoomdeal bestaat een openlijk geschil tussen de Amerikaanse president en de Israëlische regering, waarvan Bibi Netanyahu de schuld krijgt. Een godsgeschenk voor alle 'antizionisten' in de wereld, zoals de geestelijk leiders in Iran, die Israël nog 25 jaar geven.

Misleidingsspel

Het past in het beeld van een wereld waarin de vijanden van het Westen zich bemoedigd weten en het Westen zelf zich beschroomd opstelt. Niet dat Poetin vrij spel heeft, er zijn zelfs sancties tegen hem afgekondigd vanwege zijn hybride oorlog in Oekraïne. Obama is ook niet het doetje waarvoor zijn critici hem houden. De war on terror, die niet zo mag heten, gaat gewoon door, met drones, en Amerika voert luchtbombardementen uit tegen IS, een tegenstander die uit het niets is opgedoken.

Obama zou oorlogen beëindigen en geen nieuwe beginnen, maar de praktijk is anders. Europa duikt nog steeds graag weg, maar schuilen achter Amerika gaat niet meer. De Fransen, die vroeger hun Arabische 'vrienden' in bescherming namen, gaan nu voorop, in Libië en Syrië. Toch was Assad vergeleken met Saddam het mindere kwaad, hoewel de ene wel massavernietigingswapens had en de ander niet. Nog gekker: het Baath-bewind in Damascus steunde in november 2002 met VN-resolutie 1441 de komst van de wapeninspecteurs in Irak. Niets verraderlijker dan schurkenstaten.

We zijn al zo gewend aan dit misleidingsspel, dat niemand daar nog vragen bij stelt. Al zou het te denken moeten geven dat het Westen bij de atoomdeal met Iran op Poetin vertrouwt, een Poetin die in Oekraïne en Syrië een leugenaar is gebleken die graag verwarring zaait in westerse gelederen. Wanneer Poetins dubbelspel precies begon is onduidelijk, maar begin 2003 schaarde hij zich in een as met Schröder en Chirac bij de Europese critici van de Irakoorlog. Wat het Kremlin geweten heeft van de massavernietigingswapens, in Irak en Syrië, is evenmin duidelijk; een Russische Snowden is er niet (behalve de Amerikaan die nu in Moskou zit).

Troebel

Vaststaat dat Iran van een kernreactor is voorzien. Daarom zijn de Russen bij de atoomdeal ook zo'n belangrijke partij. In 2013 zou Poetin erop toezien dat Assad al z'n chemische wapens zou inleveren (wat niet is gebeurd). Daar staat tegenover dat Poetin op 9/11 de eerste was om Amerika zijn steun toe te zeggen en dat de Russen hand- en spandiensten hebben geleverd bij de westerse inval in Afghanistan. Wat achteraf gezien ook niet de meest gelukkige operatie was.

Terugkijkend wordt alles troebel. Je kunt erop wijzen dat Poetin een oud-KGB-agent is en dat de Sovjet-Unie een rijke ervaring had met desinformatietechnieken en steun aan terroristen en lelijke dictators. Dat hoorde er in de Koude Oorlog allemaal bij en westerse regeringen deden het ook. Net als liegen. Dat hoeft Poetin niet eens te zeggen, dat doen anderen voor hem. Vandaar dat de Russische geloofwaardigheid in de realpolitik van vandaag zo groot is en die van westerse moraalridders zo klein.

Over vrijheid en democratie hoor je niemand meer. De 'As van het Kwaad', die onder Bush slechts uit een handjevol schurken bestond, heeft zich als een boemerang tegen het Westen gekeerd. Wat niet wil zeggen dat Obama het beter doet. Ook voor hem geldt wat betreft het aanwenden van de Amerikaanse macht: you're damned if you do, and you're damned if you don't. Noem dat maar geen duivels dilemma. En dankzij de oorlogvoering Poetin-style is al het kwaad nu hybride.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.