We moeten ophouden steun voor Erdogan te nuanceren

Foto de Volkskrant

Turkse Nederlanders hebben massaal 'ja' gestemd. Zeventig procent van hen steunt dus Erdogan, de man die alle Nederlanders 'fascisten' noemt en zelf openlijk toewerkt naar een dictatuur. Hoe groot is dat probleem?

Nou: er zijn zo'n 400.000 Turkse Nederlanders, zeventig procent daarvan betekent dus 280.000 mensen die hier wonen terwijl ze blijkbaar een hekel hebben aan vrijheid en democratie. In perspectief: dat zijn vijf gevulde Amsterdam ArenA's plus stadion De Goffert. Of de hele gemeente Almere, plus Hengelo. Of, als je even snel terugrekent, zo'n 280.000 mensen.

Maar ho, wacht! Belangrijke nuance: de opkomst onder Turken in Nederland was slechts 45 procent. Bovendien zijn niet alle Nederlandse Turken stemgerechtigd. Volgens het Turkse persbureau AA zijn er in Nederland slechts 82.672 ja-stemmen uitgebracht. Qua perspectief is dat maar twee uitverkochte Philips-stadions, vijf keer Theater Carré, de grote zaal van het Zaantheater plus een halflege Volkswagen Polo. Zeg maar grofweg de gemeente Breda minus de gemeente Venlo.

Dat valt dus reuze mee!

De neiging om een zorgwekkende verkiezingsuitslag op deze manier te reduceren tot alleen de mensen die feitelijk gestemd hebben, zag je ook na het Oekraïne-referendum en de verkiezing van Trump. In beide gevallen waren het vooral degenen die teleurgesteld waren over de uitslag, de 'losers', zoals Trump ze zou noemen, die met hun rekenmachientjes becijferden dat het allemaal wel meeviel met die massale steun voor het Kwaad. En met dit referendum gebeurt het weer.

Nu is er niks tegen correcte cijfers, ik gebruik ze zelf ook wel eens. Maar je kunt ook verwarring zaaien door heel precies te zijn. Sinds ik ze consequent voorstel als 'mijn huidige vriendin en mijn hoogstwaarschijnlijk biologische zoon', blijken mensen een heel vertekend beeld van mijn gezin te krijgen, terwijl ik alleen maar wat preciezer formuleer dan gebruikelijk is. Door bij verkiezingen steeds alleen de feitelijke stemmers te benoemen, doe je net zoiets.

Wat er vaak nog bijkomt, is dat nuancerende precisie over de uitslag gepaard gaat met allerlei gekleurde aannames over de niet-stemmers, uiteraard weer in het voordeel van het verliezende kamp; voor sommigen lijkt een slechte uitslag vooral te bewijzen dat de goede mensen thuis zijn gebleven. De redelijk lage opkomst onder Turkse Nederlanders wordt nu bijvoorbeeld al aangevoerd als bewijs van goede integratie, waarmee de niet-stemmers eventjes optimistisch in het nee-kamp worden geveegd.

Dat laatste blijkt deze keer extra onzinnig, want uit een peiling (Vonk, 15 april) is nu juist gebleken dat de steun voor Erdogan echt heel breed is onder Nederlandse Turken. Zo'n onderzoek blijft altijd tricky, maar toch: ongeveer 63 procent van de Nederlandse Turken zou achter Erdogan staan. Dat klopt heel redelijk met de 70 procent van de verkiezingsuitslag; er waren dus wel degelijk een heleboel thuisblijvers met ongelijk.

Dit slagveld overziend, kun je je ook afvragen wat het überhaupt uitmaakt hoe groot de steun voor Erdogan nou precies is. Hier een duizendje, daar een duizendje... Zolang het beperkt blijft tot wat getoeter rond een voetbalwedstrijd en af en toe een relletje bij het consulaat, kraakt de Nederlandse beschaving nog niet bepaald in haar grondvesten. Het gaat erom dát er zulke mensen zijn, en wat veel belangrijker is dan hun precieze aantal, zijn hun beweegredenen: waaróm vinden ze Erdogan zo geweldig?

Maar toch is er een reden waarom het wél heel belangrijk is om te weten hoeveel het er zijn, en vooral waarom het onverstandig is om dat aantal steeds maar te nuanceren: om een vuist te kunnen maken tegen de lange arm van Ankara, moeten we ophouden de Nederlandse Turken als een minderheid te zien, en derhalve zwak. Technisch gezien zijn ze natuurlijk een minderheid, maar de échte minderheid in Nederland zijn de Turkse tégenstanders van Erdogan. Zij worden bedreigd, geïntimideerd en lastiggevallen, en verdienen onze steun.

Er zijn aardig wat mensen, ook Turken, die dat al jaren dapper roepen, maar de ernst van de zaak dringt nog steeds niet tot iedereen door. Dat heeft allerlei oorzaken, maar een onderschatting van de schaal van het probleem hoort daar zeker bij. Het enige positieve aan de uitslag van dit referendum is dat het ons wat dat betreft de ogen kan openen. Laten we dat niet verpesten met schijnprecisie.

Meer over het Turkije-referendum

Waarom de Turken ja stemden: 'Erdogan heeft al vijftien jaar geregeerd zonder problemen. Dan mag hij dat van mij nog tien jaar doen.'

President Recep Tayyip Erdogan zei zelf uit dat een ja-stem 'een keuze voor verandering en omvorming van het bestuurssysteem' is. Welke veranderingen bedoelt hij hiermee en wat is hij van plan?

Lees hier de internationale reacties op de uitslag van het Turkse referendum.

Meer over