Scherpste opinies

'We moeten het verlichte deel van Turkije condoleren'

De Duitse krant Die Welt en de Britse krant The Guardian zien de toekomst van Turkije somber in na de overwinning van Erdogan. En waarom hebben eigenlijk zo veel Turkse Nederlanders op de AK-partij van Erdogan gestemd? Historicus Zihni Özdil en GeenStijl-columnist Ebru Umar leggen uit.

Recep Tayyip Erdogan.Beeld ap

Een zwarte dag voor Turkije

Gepubliceerd in Die Welt op 1 november:

Deniz Yücel, correspondent in Turkije voor Die Welt, schrijft dat hij niets liever zou doen dan de islamitisch-conservatieve AKP feliciteren met haar verkiezingsoverwinning. 'Maar', zegt hij, 'dat zou je alleen maar kunnen doen als Turkije een enigszins functionerende democratie met een betrouwbare rechtsstaat zou zijn'. En dat is niet zo.

'Want in een enigszins functionerende democratie zou een president zijn grondwettelijke competenties niet op zo'n manier te buiten gaan. Hij zou niet aandringen op het overdoen van verkiezingen omdat de uitslag hem niet uitkomt. In zo'n land zou een groot deel van de media niet de propaganda van de partij die aan de macht is een-op-een reproduceren. Er zou geen minister-president zijn die zich na de bloedigste terreuraanslag in de geschiedenis van het land openlijk verheugt op de daarop volgende stijgende opiniepeilingen. Daar zou niet, om een paar procentpunten te winnen, een moeizaam begonnen vredesproces worden afgebroken.'

En Yücel gaat nog even door: 'In zo'n land zou geen president zijn die de samenleving verdeelt in 'wij' en 'zij', in 'gelovigen' en 'ongelovigen', en haar tot op het punt van een scheuring polariseert. De politie zou niet werkloos toezien wanneer honderden kantoren van een oppositiepartij (de pro-koerdische HDP) verwoest worden. En op de verkiezingsavond zou er niet over mogelijke manipulaties worden gesproken. In een enigszins functionerende democratie zou niet een zo groot deel van het electoraat dit alles en nog veel meer op zijn beloop laten. Men zou niet de grootste waanzin van de regering overnemen. Dat een 'terreurcocktail' van IS, PKK en de Gülen-gemeente verantwoordelijk is voor de aanslag in Ankara, of de Duitse geheime dienst die de PKK stuurde.'

Yücel spaart ook de oppositie in Turkije niet: In een functionerende democratie 'zou de oppositie de onderlinge tegenstellingen overwinnen en niet zoals de nationalisten van de MHP iedereen weigeren. Er zou geen partij zijn die zich laat aansturen door een bewapende organisatie zoals de HDP doet.'

'Je zou willen', eindigt Yücel, dat je de AKP kon feliciteren - en niet nog eens bondskanselier Angela Merkel zou moeten kritiseren voor de verkiezingssteun die ze de AKP heeft gegeven.'

Maar dat gaat dus niet. In plaats daarvan 'moet je het verlichte deel van Turkije condoleren met een zwarte dag. Want niets wijst er op dat de Turkse democratie in de toekomst beter zal functioneren en de weg naar vrede en vrijheid zal vinden.'


Beeld afp

Overwinning met een prijs

Gepubliceerd in The Guardian op 1 november:

Ook de Britse krant The Guardian ziet het somber in. 'De strategie van president Erdogan loont, maar de politieke problemen van het land zijn nog niet voorbij.'

President Erdogan houdt niet van 'het woord nee' en zo hij nam zijn vermoeide land terug naar de stembus op zondag, en heeft hij zijn meerderheid terug, schrijft de krant in het hoofdredactioneel commentaar. 'Stemmen zijn stemmen, en de politiek is niet in elk land een zuiver bedrijf, maar het probleem is toch hoe hij deze overwinning heeft behaald.' Volgens the Guardian is het directe antwoord dat hij afgelopen juni de formering van een coalitie heeft doen mislukken, zodat hij zelf een tweede kans kon krijgen. 'Dit was arrogant, en tegelijkertijd kenmerkend.'

President Erdogan heeft zijn meerderheid terug, maar Turkije is beschadigd in het proces, stelt de krant. 'Onafhankelijke instellingen zijn ondermijnd, en dan hebben we het nog niet eens over de grondwettelijke bepalingen, de relaties tussen etnische Turken en Koerden zijn verslechterd, en het land is terug in een oorlog waarvan het dacht dat die voorbij was'. De Guardian noemt het typerend voor Erdogan dat hij op geen enkel moment sinds hij is aangetreden als president zich als ceremoniële figuur heeft opgesteld. 'Boven de politiek staande, zoals hij dat volgens de grondwet zou moeten doen.'

Erdogan zal de veranderingen doorvoeren die hij wil, en als hij die niet krijgt, zal hij doen alsof ze al zijn doorgevoerd. De conclusie volgens de krant: 'Helaas, het is onwaarschijnlijk dat deze verkiezingen Turkije in rustiger vaarwater zullen brengen.'

Beeld ap

Waarom hebben er zoveel Turkse Nederlanders op de AK-partij gestemd?

Zihni Özdil, historicus en columnist NRC Handelsblad:
In mijn nieuwe boek 'Nederland mijn vaderland' beschrijf ik hoe dit komt. In plaats van een integratiebeleid hebben we in Nederland eigenlijk een segregatiebeleid gehad.

Toen de zogenoemde gastarbeiders in de jaren zestig naar Nederland kwamen, heeft Nederland in naam van de integratie verschillende nationalistische, fundamentalistische Turkse organisaties gesubsidieerd. Onder het mom van 'behoud van eigen cultuur'. Zo is de Turkse bevolking in Nederland dus langzaam maar zeker geïndoctrineerd dat ze geen Nederlanders zijn.

Daarnaast speelt een rol dat de gastarbeiders uit het land van mijn opa oorspronkelijk al een conservatieve plattelandsachtergrond hadden. Deze segregatie is nog steeds gaande in Nederland. Je hebt Turkse internaten waar kinderen in aanraking worden gebracht met een conservatief fundamentalistisch gedachtegoed. Op de universiteit spreek ik Turks-Nederlandse studenten die nog geen twee Nederlandse ministers kunnen noemen maar wel het hele Turkse kabinet uit hun hoofd opdreunen. Het is een hele rare mentaliteit. Je woont toch in Nederland, al vijftig jaar inmiddels.

Zihni ÖzdilBeeld Geert Snoeijer

Ebru Umar, columnist GeenStijl:

'De afgelopen vijftien jaar is er van de buitenkant enorme vooruitgang geboekt in Turkije. Alles is opgepoetst. Ziekenhuizen, scholen, winkels, restaurants zien er allemaal mooier uit. Ook de positie van de islamitische bevolking is verbeterd. Vroeger mocht je bijvoorbeeld niet werken met een hoofddoek op. Nu mag dat wel. Dat deel van de bevolking heeft de afgelopen jaren dus ook meer maatschappelijke kansen gekregen.

Vroeger waren de Turkse Nederlanders de rijke partij. Ze brachten rijkdom en westerse spullen naar Turkije. Ze stonden boven hun Turkse familie. Dat is niet meer zo, ze zijn nu minder geworden ten opzichte van hun Turkse evenknie. Je kunt nu alles krijgen in Turkije. Turkse Nederlanders denken dat alles en alles beter is geworden in Turkije met Erdogan en de AK-partij. Maar ik zeg: probeer er maar te functioneren of te leven. Want de vrijheid van meningsuiting is er ver te zoeken. Daar halen de Turkse Nederlanders hun schouders over op. Onbegrijpelijk.'

Ebru UmarBeeld Martijn Beekman
Beeld afp
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden