Twistgesprek

'We kunnen de milieuproblemen oplossen'

De economie moet duurzamer. Energiebesparing is prima. Maar het is allemaal meer van hetzelfde. Tijd voor iets nieuws? Twistgesprek Henk Müller met milieu-econoom Aart de Zeeuw.

Het Prinses Amalia Windpark in de Noordzee, ter hoogte van IJmuiden. Beeld anp

Groene ondernemers en groene wetenschappers, verzameld in de Groene Zaak en het Groene Brein, hebben elkaar deze week gevonden. U doet namens deze twee organisaties een oproep om haast te maken met een duurzame economie. Vanwaar die haast?
'Omdat Nederland op dat vlak slaapt. Omdat in de jaren negentig de overheid voorop liep met milieuplannen, terwijl het bedrijfsleven toen afwachtend was. Nu is het omgekeerd. De Nederlandse overheid zit in een winterslaap. Het vorige kabinet deed zo weinig dat de directeur voor Milieu uit verveling is opgestapt.

'Een groot deel van het bedrijfsleven, zowel het midden- en kleinbedrijf als grotere bedrijven als DSM, Eneco en Unilever, wil vooroplopen in duurzaamheid, en ons netwerk van wetenschappers helpt bij innovatie om dat te bereiken.

'De overheid is besluiteloos en onbetrouwbaar, dus moeten wij het doen. We kunnen niet blijvend de ecologische balans verstoren, want dan is uiteindelijk geen menselijk leven meer mogelijk.'

Het einde der tijden is nabij? U bent een echte doemdenker.
'Nee hoor, ik geloof niet in de apocalyps maar ik ben wel een realist en we hebben een probleem dat leuk is om op te lossen. En we kunnen het oplossen. Vroeg of laat moeten we de schade aan het milieu, de opwarming en de vervuiling onder ogen zien.'

Ga dat in China vertellen. Al brengen we in Europa de CO2-uitstoot tot nul terug, binnen negen maanden zit de wereld dankzij China weer op hetzelfde niveau.
'Klopt, de oplossing voor het CO2-probleem ligt in China. Ik spreek regelmatig Chinezen en ga binnenkort weer naar Peking. Chinezen willen economische groei, maar ze onderkennen de problemen.

'Nederland moet inzetten op nieuwe technologieën die energiebesparingen opleveren, maar vooral werken aan nieuwe, duurzame vormen van energie, zoals in Duitsland. Ook China zal die op termijn overnemen. Dat brengt hoge kosten met zich mee, maar nieuwe technologiën leveren op den duur altijd winst op. Zie Philips dat inzag dat led-verlichting de toekomst was, daar alle geld voor research in heeft gestopt en nu wereldleider is.'

Ja, omdat ze zagen dat de gloeilampen eruit gingen.
'Het gaat erom dat Philips, ondanks tegenvallende resultaten in het begin, heeft volhard. Dat vereist visie. Duitsland is wel op de goede weg. Daar trekken overheid en bedrijfsleven samen op en wordt duurzame energie concurrerend gemaakt, waardoor die sector een enorme vlucht heeft genomen.'

Hoezo concurrentie? Duitsers betalen meer belasting als ze geen groene energie gebruiken en betalen daarnaast de subsidie voor groene stroom. Daar kun je niet eeuwig mee doorgaan.

'Dat hoeft ook niet. Als je tijdelijke subsidie geeft, krijg je op een gegeven moment een omslagpunt. Research gaat meer opleveren omdat er dan een grote markt voor duurzame energie is. Iedereen gaat meedoen.'

Waarom niet gewoon kernenergie? Er zijn vast wel technieken om die veilig te maken.
'Vast wel, maar ik zou inzetten op zon- en windenergie. Dat is eenvoudiger en goedkoper.'

Als er te weinig wind is, moeten kolencentrales draaien, en als er te veel wind is, wordt stroom tegen dumpprijzen geleverd.
'Daarom hamer ik op het ontwikkelen van nieuwe technologieën. Als we zonne-energie en windenergie weten op te slaan, als we kabels ontwikkelen waardoor- als er te veel zonne-energie in Zuid-Duitsland is en geen wind in Noord-Duitsland of omgekeerd - stroom gelijkmatig kan worden verspreid, dan lopen de ontwikkelaars binnen. Nederland zet in op energiebesparing. Dat is gerommel in de marge. We moeten bestaande technologie grensverleggend maken.'

En wie gaat dat betalen? Nederland heeft niet zoals Duitsland een industriële thuismarkt.
'Geld loskrijgen is nu voor iedereen een probleem. Nieuwe technologie is niet aan Nederland gebonden maar een exportproduct. Zij vereist een andere manier van denken en een overheid met een langetermijnvisie, die samen met het bedrijfsleven optrekt. Zoals in Duitsland.

'De Energiewende heeft veel discussie opgeleverd, want de eigen industrie stond niet te juichen. Die was bang voor haar concurrentiepositie. Maar de Wende heeft de Duitse economie geen windeieren gelegd, integendeel.'

Mensen eten liever plofkip dan dat ze iets meer betalen voor duurzaam.
'Ja, maar waarom eigenlijk? Ze klagen over de prijs van een ei, en die prijs is de laatste decennia niet gestegen. Het is kortzichtig. Benzine is veel te goedkoop. De schade aan het milieu is niet in de olieprijs verrekend.'

Geen politicus durft dat aan.
'We hebben politici met visie en durf nodig. Duitsland belast die milieuschade wel.'

De prijs van alternatieve energie kan nooit concurreren met die van olie en gas.
'Als ik eerlijk ben, zullen deze vormen van energie inderdaad niet helemaal concurrend worden zonder subsidie. Maar met een technologische doorbraak, en die komt er, is het geen probleem meer. We zullen afmoeten van fossiele brandstoffen.'

Henk Müller is opinieredacteur van de Volkskrant
Aart de Zeeuw is hoogleraar milieu-economie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden