Opinie

We hebben leiders met lef nodig

De regering komt met onuitvoerbare tekentafelcompromissen. Wat we nodig hebben is een ruimhartig toelatingsbeleid.

Premier Mark Rutte tijdens het debat over de opvattingen van de minister-president over de ik-mentaliteit in Nederland. Beeld anp
Premier Mark Rutte tijdens het debat over de opvattingen van de minister-president over de ik-mentaliteit in Nederland.Beeld anp

De fotografe die het beeld van de 3-jarige Alan vastlegde, zei in een interview dat ze niks meer voor hem kon doen, behalve 'de schreeuw van zijn levenloze lichaam aan de wereld laten zien'. Langzaam lijkt die schreeuw om barmhartigheid én uitvoerbare plannen de Europese leiders te bereiken. Merkel toont leiderschap en verandert Duitsland in een baken van hoop voor vluchtelingen. Cameron gaat alsnog overstag en zal duizenden vluchtelingen opnemen. Maar het Haagse tekentafelcompromis van VVD en PvdA is noch barmhartig, noch uitvoerbaar.

De beelden van vluchtelingen die in volgepakte vrachtwagens, treinen en stations of lopend via Europese snelwegen een veilig heenkomen zoeken, raken ons allemaal. En dwingen politiek en samenleving tot handelen. Toch zijn die beelden niet slechts van gisteren en vandaag. En zullen ze ook niet zomaar ophouden. Want de problemen met vluchtelingen zijn niet oplosbaar. Daar moeten we reëel in zijn. We kunnen morgen geen vrede afdwingen in Syrië, de dictatuur in Eritrea ombuigen in een democratie of Afghanistan veranderen in het Zwitserland van Azië. Wie dat wel beweert, is een migratie-ontkenner.

Toch is het nog maar vier maanden geleden dat premier Rutte in de Kamer zei dat de bootvluchtelingen een Afrikaans probleem zijn. Van die bizarre redenering kwam hij vorige week gelukkig terug, Rutte zei een 'dominante bijdrage' te willen leveren aan het Europese debat over de vluchtelingenproblematiek. En voedde daarmee de verwachtingen over een stevige bijdrage van Nederland.

Ongeloof

Groot is dan ook ons ongeloof nu de voorstellen van het kabinet er liggen. Na een zomer vol dramatische beelden stelt de coalitie nu voor om Syriërs die hun leven wagen en in gammele bootjes in Europa asiel komen aanvragen doodleuk per vliegtuig terug te sturen naar 'veilige landen' als Jordanië of Turkije om daar hun asielaanvraag te doen.

Staatssecretaris Dijkhoff wordt naar Brussel gestuurd met de boodschap: wij gaan pas op de korte termijn vluchtelingen opnemen als op de lange termijn de Europese buitengrenzen gesloten worden. 13.000 kilometer grens sluiten, hoe onmogelijk is dat! En pas als álle andere Europese lidstaten instemmen met dit plan, is Nederland bereid de paar duizend toegewezen extra vluchtelingen op te nemen. Ieder gevoel voor urgentie lijkt verdwenen in dit moeizaam uitonderhandelde coalitiecompromis.

Wat moeten we wel doen? De premier moet allereerst glashelder en ongeclausuleerd stellen dat Nederland bereid is ruimhartig vluchtelingen op te nemen. Laten we onze beschaving uitdragen als iets waar we trots op zijn en waarin we mensen zekerheid, veiligheid en een fatsoenlijke opvang geven. Dat vereist inzet van het kabinet, want er zal bijvoorbeeld geld bij moeten voor opvang. Dat vereist creativiteit van gemeenten om woningen te vinden voor statushouders, om begeleiding te bieden. Maar het vergt ook inschikkelijkheid. Sommige Nederlanders zullen langer moeten wachten op een huurwoning. Dat zijn reële problemen, waar politici, de stoere burgemeesters van Dijkhoff, verantwoordelijkheid voor moeten nemen. We zijn er echter van overtuigd dat Nederland veerkrachtig genoeg is.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie geeft een toelichting op de aanpak van het kabinet over de recente vluchtelingenstroom. Beeld anp
Staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie geeft een toelichting op de aanpak van het kabinet over de recente vluchtelingenstroom.Beeld anp

VVD-illusie

Ook in Europa moet de premier uit z'n coalitiekramp. Het sluiten van de grenzen is een VVD-illusie die nooit realiteit zal worden. Er ligt al een uitgebreide Europese migratie-agenda. Die voorstellen worden nu zelfs nog uitgebreid, Juncker riep de lidstaten op nog meer vluchtelingen op te nemen. Nu is het zaak om daar politiek vol op in te zetten en de andere lidstaten mee te krijgen. Helaas zegt het kabinet opnieuw: we doen pas mee, als alle andere landen ook meedoen. Met gemits, gemaar, misschien, is de vluchtelingenproblematiek niet gediend. De acute problemen vragen om leiders met lef. Leiders die ja durven zeggen.

Zeg ja tegen meer financiële steun in de regio, voor buurlanden als Jordanië en Libanon. Dus niet geld van de bestaande begroting presenteren als nieuw geld, maar echt zorgen voor extra geld. Deze landen piepen en kraken onder de huidige aantallen vluchtelingen. Vindt u het gek dat vluchtelingen doorreizen naar Europa.

Zeg ja tegen het vergroten van de reddingscapaciteit op de Middellandse Zee. We zullen wellicht nooit helemaal kunnen voorkomen dat vluchtelingen verdrinken, maar we kunnen absoluut meer doen om ze te redden. Zeg dus ja tegen meer materieel en tegen uitbreiding van het mandaat van deze grensbewakingsmissie.

Zeg ja tegen het plan van Juncker. Ja tegen het gezamenlijk vluchtelingen registreren en gezamenlijk bepalen welke arbeidsmigranten welkom zijn.

Zeg ja tegen het ontlasten van Griekenland en Italië door vluchtelingen bindend te spreiden over Europese lidstaten. Zeg dus ja tegen 7.214 extra vluchtelingen, want dat is het minste wat we kunnen doen. Zo'n getal, 7.214, zo'n krampachtig nauwkeurig getal... Maar liever nog: pin je niet vast op een getal, maar zeg ruimhartig ja tegen doen wat nodig is. Want bedenk dat de vluchtelingenstroom in de toekomst weleens nog groter kan worden, als bijvoorbeeld de situatie in Oekraïne verder verslechtert of wanneer de eerste klimaatvluchtelingen onze kant op komen.

Op zijn persconferentie vrijdag zei premier Rutte dat de vluchtelingencrisis 'zich niet laat oplossen met beleidsnota's'. Hij heeft groot gelijk. De kabinetsbrief heeft echter alles van zo'n beleidsnota. Waarom komt het kabinet met een onuitvoerbaar compromis, juist nu zo pijnlijk duidelijk is dat er snel actie ondernomen moet worden? Zeg dus nee tegen onuitvoerbare, Haagse tekentafelcompromissen, gesloten om de eigen achterban rustig te houden. En zeg ja tegen het realisme van Europese initiatieven.

Alexander Pechtold en Sjoerd Sjoerdsma zijn fractievoorzitter en asiel- en migratiewoordvoerder van D66.

Premier Mark Rutte tijdens de persconferentie na afloop van de ministerraad. Beeld anp
Premier Mark Rutte tijdens de persconferentie na afloop van de ministerraad.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden