Commentaar Teer vaasje

We geloven niet meer in een volkskapitalisme waar ook de gewone man van profiteert

De economische groei kwam veel meer terecht bij bedrijven en superrijken dan bij gewone werknemers.

Beeld ANP

Nederland is een teer vaasje dat we met zeventien miljoen mensen vasthouden. Als we er te hard aan trekken, zal het kapot vallen. Met deze wat curieuze beeldspraak hield Mark Rutte een pleidooi voor het compromis, als leider van een VVD die bij de komende Statenverkiezingen duchtige concurrentie vreest van de flankpartijen PVV en FvD.

Rutte heeft voor een belangrijk deel gelijk. Bij alle kritiek die men kan hebben, is Nederland een rijk en vrij land met goede publieke voorzieningen. Zelfs de luidruchtigste critici zullen moeite hebben een land aan te wijzen waar het beter gaat. Helaas wordt het maatschappelijk debat steeds vaker gevoerd in hyperbolen, waardoor de Nederlandse kunst van het compromis in gevaar komt.

Toch zou Rutte ook in de spiegel moeten kijken. Te veel mensen voelen zich niet meer vertegenwoordigd door de gevestigde partijen, waardoor zij ontvankelijk worden voor radicale maatregelen. Ook in Nederland bestaat een reservoir aan bitterheid en onvrede.

Ondanks gunstige macro-economische cijfers stuit het economische model van liberalisme en globalisering op zijn politieke grenzen. Globalisering ging gepaard met immigratie die culturele onzekerheid veroorzaakt. Daarnaast verzwakte zij de positie van werknemers tegenover een bedrijfsleven dat werkgelegenheid en kapitaal gemakkelijk naar elders verplaatst. Daardoor kwam de economische groei van de afgelopen veertig jaar veel meer terecht bij bedrijven en superrijken dan bij gewone werknemers.

De (lage) middenklasse is er zeker niet zo slecht aan toe als in de gele-hesjescrisis vaak is gesuggereerd. Veeleer is sprake van stagnatie op een historisch hoog welvaartsniveau. Terecht wordt dat als onrechtvaardig gezien, omdat anderen veel sterker profiteerden van de groei. Bovendien voelt de middenklasse zich bedreigd door flexwerk en robotisering.

Het optimistische geloof in een volkskapitalisme waarvan ook de gewone man zou profiteren is verdwenen. Daarom vragen veel mensen om politieke sturing en bescherming. Het tere vaasje Nederland komt niet alleen in gevaar door al te heetgebakerde burgers, maar ook door politici die zulke bescherming onvoldoende weten te bieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden