VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen op Texel

We gaan op kattenjacht, zo kan het niet langer

Nederlandse huiskatten verwilderen en ik ben in het donker op safari, om ze te vangen. Na afloop wil ik de foto’s laten zien aan Charlie, mijn kritische huispoes, die ’s nachts ook al haar eigen buitenleven leidt.

Boswachter Anna Sprenkeling stuurt haar grote fourwheeldrive, we hobbelen over helmgras. Duingebied De Slufter op Texel: Nederlandse savanne, met wandelpaden. De wind loeit. De zon komt op boven het wad, een feloranje streep onder wolken die zwaar van regen zijn – dat laatste is jammer, want regen is slecht voor de kattenvangst. Dus kijk ik tevergeefs uit naar de wilde oogjes die me als lichtjes vanuit de struiken zouden aanstaren. In de lokkooien met tonijn zit vanochtend niet één verwilderde kat.

Eerst zijn zo’n 450 huiskatten van Texel gratis gechipt om latere verwarring met de zwerfkatten te voorkomen, dat was op Dierendag in het Journaal te zien. Voor de amateursocioloog speelt zich tussen de regels iets interessanters af: Staatsbosbeheer vangt de zwerfkatten deze keer in vreedzame samenwerking met dierenvrienden, die anders nogal fel tegen Staatsbosbeheer kunnen protesteren. Zij lopen nu tevreden rond in jassen met de tekst ‘Staatsbosbeheer vrijwilliger’, sommigen mochten zelfs een fourwheeldrive lenen (‘Met zwaailicht!’).

Boswachter Anna Sprenkler met een lege kattenvangkooiBeeld Margriet Oostveen

Polderen op natuurterrein: je zou dit het Oostvaardersplassen-effect kunnen noemen. Daar stuitte Staatsbosbeheer twee jaar geleden op dierenvrienden die er geen been in zagen boswachters met de dood te bedreigen, die daar toen ondervoede dieren moesten doodschieten. Een deel van de konikpaarden uit het gebied is vervolgens naar Texel verhuisd, en of het goed met ze gaat wordt nog steeds tot op het eiland gevolgd door activisten.

Elf jaar geleden protesteerde de Dierenbescherming al met succes tegen het doodschieten van verwilderde katten op Texel, dat toen is gestopt. Destijds ging het om nog maar zo’n vijftig zwerfkatten. Inmiddels lopen er in de duinen volgens Staatsbosbeheer al zo’n tweehonderd rond.

Er is wel haast bij een oplossing: de duinen zijn beschermd Natura 2000-gebied. En los van alle bijzondere vogels die zwerfkatten om zeep helpen, eten ze hier ook graag een ondersoort van de noordse woelmuis, die alleen nog in Nederland voorkomt. Bij onderzoek van kattenpoep zijn hier in ruim de helft resten van noordse woelmuizen gevonden.

Sommige oudere boswachters hadden dus graag weer snel hun geweer gepakt. Maar inmiddels wil Staatsbosbeheer het anders doen: ‘Het is belangrijk om de mensen nu mee te nemen in het verhaal’, zegt boswachter Anna, ‘want het regelen van vergunningen om ze dood te schieten, dat duurt gewoon te lang.’

Vrijwillige kattenvangers Wendy Hol (li) en Katinka de KlerkBeeld Margriet Oostveen

Deze keer laat Staatsbosbeheer daarom de dierenvrienden het meeste werk doen. Zoals Katinka de Klerk en Wendy Hol, die elkaar kennen van het redden van zwerfkatten op Lesbos. Een verwilderde kat is dierenleed, weten alle kattenvrienden. Die zijn of worden bijna altijd ziek. Wendy beheert een zwerfkattenopvang in Friesland. De twee zijn hier met de Stichting Zwerfkatten Nederland, die een complete mobiele operatiekamer in een vrachtwagentje heeft meegenomen, een dierenarts en twee studenten diergeneeskunde. Zij gaan alle gevangen katten castreren of steriliseren. ‘Wij noemen dat neutraliseren’, zegt medeoprichter Carien Radstake. ‘Alleen denken veel mensen dan helaas toch weer aan euthanaseren.’

Ik zie één echte euthanasie, om een verwaarloosde, zieke boerderijkat uit zijn lijden te verlossen. Carien vraagt in de boerderij of het mag, ze verwacht ‘veel emotie’. De zoon van de boer zegt: ‘Ja doe maar.’

Veel zwerfkatten op Texel komen van boerderijen: de ‘schuurkatten’, bedoeld om muizen te vangen, die op den duur verwilderen. Ze lopen de duinen in, jagen en planten zich lustig voort (‘Het zijn net konijnen’, zegt Wendy).

Mijn poes Charlie is een geboren schuurkat, ik kocht haar als kitten van een boer. Netjes gesteriliseerd en gechipt. Maar huiskatten, schuurkatten en verwilderde katten, zegt Carien Radstake, verschillen alleen in hun gedrag naar ménsen. ‘Iedere kat pakt die vogel net zo goed.’ Ja, zoiets vermoedde ik al. Maar een schuurkat binnenhouden, dat grenst ook weer aan dierenmishandeling.

Dierenarts Michelle van Leeuwen met de verwaarloosde schuurkatBeeld Margriet Oostveen

Niettemin zijn alle 2,9 miljoen Nederlandse huiskatten samen verantwoordelijk voor honderdduizend dode dieren per jaar. Zo kan het dus ook niet langer.

Wat te doen? Kattenvrienden zijn tegen huisarrest, maar voor een wettelijke castratieplicht plus chipplicht – die geldt nu alleen nog voor honden.

Op Texel valt de komende tijd dus op kleine schaal te onderzoeken of het zou helpen. Toen de vrijwilligers gisteren weer vertrokken, waren 31 zwerfkatten gevangen en behandeld. Grotendeels schuurkatten, waarvan twaalf verwilderde naar de opvang in Friesland gaan. Benieuwd of het genoeg is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden