Bericht uit Afrika

Wat zou je als antivaxxer zeggen tegen Vianney Kambala?

De vaccinatiescepsis in Nederland maakt Mark Schenkel boos. Als correspondent in Afrika ontmoette hij Vianney Kambala, die besloot met zijn kinderen een jungle vol milities te doorkruisen voor een inenting tegen ebola. Artsen dienen de vaccinaties toe terwijl ze kogelwerende vesten dragen.

Een jong meisje wacht op de dokter die haar vaccinatie voorbereidt, op de plek waar Vianney Kambale met zijn kinderen een ebola-vaccinatie kwam halen. Beeld Sven Torfinn

Het belang van vaccins in Afrika drong in maart weer eens tot me door dankzij een poepbroek. Ik keerde uit het overstromingsgebied van cycloon Idai in Mozambique terug met tyfus. Verdomd: tegen deze ene ziekte was ik nog niet ingeënt. Thuis, in Oeganda, na eerst de nodige infusen, haalde ik de prik alsnog. Mijn gele boekje is nu compleet, met stempels ook voor cholera, hersenvliesontsteking, gele koorts en hondsdolheid.

Wonderlijk is het dan om te zien hoe in Nederland de woordenschat wordt uitgebreid met termen als vaccinatiescepsis, antivaccinlobby en antivaxxers. Crèches maken zich zo veel zorgen dat ze praten over het weigeren van ongevaccineerde kinderen, lees ik. Ombudsmannen van landelijke kranten buigen zich over vaccinatiedwaallichten die advertentieruimte willen kopen. De situatie in Nederland is kennelijk al dusdanig dat het groot nieuws is als de daling van de vaccinatiegraad niet nog verder doorzet, zoals deze week bleek.

Die vaccinatiescepsis maakt me boos hier in Afrika. Mijn eigen situatie valt nog mee, een geurige broek is misschien niet ideaal  – ook niet in een vliegtuig heb ik ontdekt – maar de 17,50 euro om me daarna te laten inenten bij een privékliniek zijn voor mij geen probleem. De Mozambikanen die na cycloon Idai te maken kregen met cholera, moesten maar hopen op hulpverleners met vaccins.

Inentingen bewijzen in Afrika uiteraard hun nut, er is vooruitgang tegen vermijdbare ziektes. Polio is enorm teruggedrongen. Malawi, Kenia en Ghana werken aan een unieke, massale inentingscampagne tegen malaria, de infectieziekte die nog altijd haast een half miljoen kinderen per jaar doodt.

En wat zou je als antivaxxer zeggen tegen Vianney Kambale, vraag ik me af. De Congolese vader zag ik in december met zijn Gloria van 6 en David van 12 in een jungle vol milities opdraven voor een inenting tegen ebola. Het was naast het lemen huisje van Regine Lusumba, die net aan de ziekte was bezweken. Wat zeg je tegen de dappere Congolese artsen, die de vaccins toedienen terwijl ze kogelwerende vesten dragen?

Tuurlijk, ook in Afrika zijn er genoeg mensen met bijgeloof over vaccins. Maar meer dan 130 duizend Congolezen hebben vrijwillig een ebola-inenting genomen. Gaan we af op een vorige week gepubliceerd onderzoek dat werd uitgevoerd door enquêtebureau Gallup onder ruim 140 duizend mensen in meer dan 140 landen, dan bestaat er in veel Afrikaanse landen een groter vertrouwen in vaccins dan onder bewoners van West-Europa en Noord-Amerika.

‘Jullie krijgen sommige ziektes niet meer en denken dus zonder vaccinaties te kunnen, terwijl vaccinaties juist het middel waren waarmee jullie ziektes uitbanden’, merkt Prossy Alanyo fijntjes op. Alanyo vaccineert pasgeboren baby’s in een ziekenhuis in Oeganda. Ik spreek haar tussen moeders die vijf of zes uur eerder zijn bevallen en nu geduldig wachten op poliovaccins voor hun kinderen. Het ziekenhuis is openbaar en dus overvol, moeders slapen in de trappenhuizen op zelf meegebrachte matrassen, maar de vaccins zijn gratis en daarom het wachten waard.

Prossy Alanyo kent Nederland, ze werkte als babysitter in Den Haag, waar haar nicht werkte als jurist. ‘Mijn nicht beviel in het Bronovo-ziekenhuis, haar baby kreeg inentingen.’ Alanyo snapt niet waarom sommige Nederlanders vaccins weigeren. ‘Hier in Oeganda hebben we soms te weinig vaccins. In Nederland hebben ze er genoeg maar willen mensen ze niet. Dat is raar. Breng je die boodschap over?’

Mark Schenkel is Volkskrant-correspondent in Afrika. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden