Column Peter Middendorp

Wat was precies het verzoek: twee weken gratis werken?

Laatst bereikte mij per mail een schrijfopdracht van een uitgeverij die in veel opzichten exemplarisch was voor de opdrachten die mensen met banen onder zzp’ers verdelen. Ze gingen een bundel essays maken met geweldige auteurs en een prikkelend thema. Ik was natuurlijk een van de allereersten die op het lijstje had gestaan. Bijgevoegd was een namenlijst van mensen die hun medewerking al hadden toegezegd.

Je kunt mensen proberen lekker te maken door te zeggen dat jij de eerste bent. Numero uno. De belangrijkste. Zonder jou gaat het niet. En je kunt mensen proberen lekker te maken door een indrukwekkende namenlijst bij te voegen. Maar beide tegelijk inzetten kan niet, vind ik. Ja, het kan wel, het gebeurt ook wel gewoon, maar dan moet je op de koop toe nemen dat de ontvanger kan zien dat het niet waar is wat je zegt.

Het ging verder. Helaas-helaas konden ze namelijk maar 250 euro bieden voor een essay, want de ervaring leerde dat essaybundels van geweldige auteurs met prikkelende thema’s bedroevend slecht verkopen – over het algemeen hielden alleen uitgevers er iets aan over. Ze deden het ‘voor de goede zaak’.

Een tijd geleden vroeg iemand van dezelfde uitgeverij op Twitter of er ook jonge kunstenaars waren die ter promotie van een boek gratis een animatiefilm wilden maken. Als beloning stelde hij ‘een ingang in het boekenvak!’ in het vooruitzicht. Achteraf bleek trouwens dat hij ook weleens in die ingang bleef staan, en zich daarin breed maakte, als een jonge kunstenares van het aanbod gebruik probeerde te maken.

Ik herinnerde me ook ineens het reggaebandje waarbij ik ooit even was aangespoeld. En dat ze hun eerste optreden hadden afgezegd omdat de zaalhouder alleen de kosten wilde betalen en ze ‘de markt niet wilden verpesten’. Als zij voor niks speelden, ging de algemene prijs voor bandjes omlaag, de ondergrens, en dat kon je niet maken voor de andere muzikanten, die er misschien wel van moesten leven.

Je mag deze romantische appeltjes van vroeger niet vergelijken met de uitgedroogde stoofperen van vandaag. Maar wat me nu treft, achteraf, in tijden waarin pensioenakkoorden die zzp’ers vergeten ‘historisch’ worden genoemd, is de vanzelfsprekendheid waarmee we ons verantwoordelijk voelden voor de algemene zaak, de markt – de rijen bleven gesloten.

Hoe lang is een essay? Hoe lang doe je erover? Twee, drie weken? Hoeveel blijft er over van 250 euro na belastingen, verzekeringen en pensioen? Ik moest even recapituleren, wat was precies het verzoek: twee weken gratis werken voor een onverkoopbaar prul? Wie zijn die schrijvers die al hebben toegezegd? Hoe gaan ze te werk? Nemen ze hun werk niet serieus of gooien ze er met de pet naar?

 Ik zou zo’n opdrachtgever weleens bij de schouders willen pakken en een tijdlang voorzichtig door elkaar willen rammelen, maar ze wonen allemaal in Amsterdam en ik krijg de treinkosten niet meer gedeclareerd, al zijn ze nog zo opdrachtgerelateerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden