ColumnPeter Middendorp

Wat was dit? Hoe moest je dit bananenshirt om de schouders van een zwarte man nu weer interpreteren?

Aan de rand van het schoolplein zag ik mijn oude vriend. Ik heb pas sinds de laatste jaren in de gaten dat hij een kleurtje heeft, zwart is, zogezegd, ik zie pas sinds kort in wat voor een witte wereld hij moet leven, wat kan betekenen dat ik minder racistisch ben dan ik vreesde, of onverschilliger, egoïstischer en blind. Wat me nu vooral aan hem opviel, en wat ook andere witte ouders verbaasde, om niet te zeggen: een beetje tegen de borst stuitte: hij droeg een knalgeel T-shirt van Chiquita-bananen.

Er is een deel in Mens/Onmens, het geweldige essay van Bas Heijne, waarin wordt stilgestaan bij de verschillende betekenissen van bananen. Het ligt er maar aan wat je ermee doet. Eet je hem op, dan is de banaan een voedingsmiddel. Gooi je hem daarentegen naar het hoofd van een zwarte mens, dan is dezelfde banaan een racistisch symbool, een racistisch wapen. Dit ook even voor de laffe werpers van FvD en PVV, die na het gooien meestal zeggen, een aureooltje boven het hoofd: ‘Het is maar een banaan, hoor. Bron van vezels en vitaminen!’

Maar wat was dit? Hoe moest je dit knalgele bananenshirt om de schouders van een zwarte man nu weer interpreteren? Was er soms nog een derde betekenis van de banaan? Als ik mocht raden, zou ik, gezien het pretje in zijn ogen, antwoorden dat deze banaan betekent: fuck you, witmens, met je betrokkenheid, je demonstraties en je aanstellerij.

‘Waarom draag je dat shirt?’, vroeg ik. De schoolbel ging, de kinderen renden het plein op. Hij haalde zijn schouders op. ‘Ach’, zei hij, ‘Black Lives Matter… Black lives matter… zo’n onzin allemaal. Áll Lives Matter, toch?’

Ik kon dat alleen maar beamen, al had ik een bloedhekel aan de term, want als alle levens evenzeer ‘matterden’, waarom werd er dan niet naar gehandeld, waarom werd er dan onderscheid gemaakt? In een cartoon van Kamagurka zegt een man op een kade tegen een drenkeling: ‘Ik kan ook niet zwemmen, maar hoor je mij zo schreeuwen?’ All Lives Matter is een man op de kade die ziet hoe een drenkeling uit het water wordt gehaald en zich tekortgedaan voelt: ‘Waarom word ik niet gered? Is mijn leven soms minder waard?’

‘Jouw T-shirt’, zei ik nog even snel, terwijl de kinderen dichterbij kwamen, ‘is een klap in het gezicht van al die goed bedoelende witte mensen. Half Amsterdam staat al een halfjaar woke te doen, er zit geen bloed of gevoel meer in die opgeheven knuistjes, en dan ga jij een beetje in zo’n shirt lopen? Waarom doe je geen strorokje aan, draag je geen tros bananen onder je arm, waarom maak je er niet wat oerwoudgeluiden bij?’

Hij haalde nog eens zijn schouders op en fietste weg, een kalme glimlach op zijn gezicht. Wij begonnen te lopen, een beetje teleurgesteld, verward. In gemoede vroeg ik me af: hield hij wel van zwarte mensen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden