ColumnLoes Reijmer

Wat Sigrid Kaag kan leren van AOC

Dienstmededeling: komende maanden schrijven we de naam sigrid kaag zo, zonder hoofdletters dus. ‘Maak je geen zorgen hoor!’, vermeldt de site van de ‘grassrootsbeweging’ van de D66-lijsttrekker erbij. ‘Onze teksten zien er dan wel zo uit, sigrid kaags verkiezingsprogramma heeft geen kleine lettertjes!’

‘Hoe we samen de #kieskaag-campagne vormgeven’, heet het document vol nutteloze, vergezochte instructies onder de noemers ‘je eigen draai’, ‘vrije keuze’ en ‘we doen het samen’. Symbool van de campagne is een sneaker, zo leren we, want we gaan van ‘klassieke pakkenpolitiek naar sneakers en van eindeloze discussies naar actie!’ Op de site kunnen posters met slogans worden gedownload, zoals ‘Wij willen onze bek niet houden, wij willen meedoen’. Je hóórt het kaag zeggen, inderdaad.

Klikkend door de site, krijg je het idee dat een Nederlandse vrijwilliger van de Obama-campagne in 2008 na het horen van het woord ‘grassroots’ in een lange winterslaap is gedommeld en zich nu bij team kaag heeft aangesloten. Pijnlijk om te zien dat zó’n interessante vrouw met zó’n indrukwekkend cv wordt teruggebracht tot een hashtag en een sportschoen, vormfratsen die moeten communiceren dat ze heus heel gewoon en cool is.

D66 zit met de beweging in de maag, zo lispelden ‘anonieme prominente partijleden’ vrijdag tegen De Telegraaf. Team kaag zou een schaduwcampagne zijn van vrijwilligers en weinig met de partij te maken hebben. Het officiële campagneteam kijkt wel mee op afstand, en wie zich aanmeldt voor team kaag komt gewoon op een site van D66 terecht.

Het ongemak is begrijpelijk, maar feit is dat de partij zelf ook stevig inzet op kaag als persoonlijkheid en haar ambitie om de eerste vrouwelijke premier te worden. ‘Het is tijd voor nieuw leiderschap’, heette de video waarmee haar uitverkiezing tot lijsttrekker werd gevierd. In het filmpje zien we niet kaag de diplomaat, niet kaag de onderhandelaar, niet de kaag van het wereldtoneel dus, maar een vriendelijke vrouw die in oneliners reageert op vragen van een hysterisch minutieus geselecteerde afspiegeling van de bevolking, een RAL-kleurenkaart van Nederland. Ook is ze de afgelopen maanden niet zonder sneakers gesignaleerd, en dat is, behalve heel fijn voor haar voeten, absoluut een strategische keuze.

Want zo werkt het voor vrouwelijke politici: vrijwel alles moet worden bedacht en overdacht, veel meer dan bij mannen, die op veel natuurlijker wijze aanspraak maken op het label van de leider (en ’s ochtends gewoon een grijs pak aantrekken). Vrouwen moeten niet alleen bewijzen dat ze leiderschapskwaliteiten bezitten, maar daarnaast ook nog eens toegankelijk, zorgzaam en aardig zijn. Ze mogen er niet te saai uitzien, maar ook zeker niet te opvallend. Niet te stijf, maar ook zeker niet te sexy. Prima als vrouwen mikken op het hoogste ambt hoor, vinden we in dit quasiprogressieve land, als ze maar niet uit de hoogte gaan doen.

Ik vermoed dat team kaag likkebaardend heeft gekeken naar het virale succes van Alexandria Ocasio-Cortez (AOC), dé Amerikaanse progressieve ster om wie een onlinecultus heerst. Maar de belangrijkste les die zij ons leert over politieke communicatie is blijkbaar gemist: alles wat tegen AOC wordt gebruikt, gebruikt zij in haar voordeel. Als tegenstanders haar dom en oppervlakkig noemen, dan neemt ze voor Vogue een make-uptutorial op waarin ze, tussen het smeren, contouren en highlighten door, intelligente cultuurkritiek geeft over de wijze waarop we naar vrouwelijke politici kijken. Ze heerst volledig over haar imago en boodschap.

‘Is kaag te groot voor Nederland?’, klonk het afgelopen jaar vaak. Daarop had het campagneteam, of het schaduwcampagneteam, of godbetert welk campagneteam dan ook, natuurlijk volmondig ‘ja’ moeten antwoorden, met de toevoeging dat het des te eervoller is dat ze zich verkiesbaar stelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden