Opinie

Wat 'Ons Geld' wil gebeurt al

Hervorming van ons geldstelsel is hard nodig. Het probleem ligt echter niet bij de commerciële, maar bij de centrale banken.

Beeld anp

Vorige week was er een hoorzitting bij de Commissie Financiën van de Tweede Kamer over het burgerinitiatief Ons Geld, dat geldschepping weg wil halen van de commerciële banken en aan de overheid wil geven omdat dat beter zou zijn voor economische stabiliteit en welvaart, kortom een hervorming van het geldstelsel.

De kern van het probleem met ons moderne geldstelsel is volgens Ons Geld dat commerciële banken uit eigen belang en zonder dat ze te stoppen zijn te veel kredieten verlenen en dat dat privilege er dus voor de overheid moet zijn. Dat de banken uit eigen belang handelen, dat klopt. Met de rest van de beweringen slaat Ons Geld echter de monetaire plank behoorlijk mis.

Ons Geld is er volledig van overtuigd dat de overheid de verleiding zal weerstaan het geldstelsel waarin ze de geldhoeveelheid bepaalt, te misbruiken. Bijna alle westerse overheden laten sinds 1971 juist het tegendeel zien. Daarmee ben ik op een ander bezwaar tegen het initiatief gekomen, namelijk dat geldschepping allang in overheidshanden ís.

Tot 1971 was ons geld altijd direct of indirect gekoppeld aan goud. Sinds de zomer van dat jaar hebben we op mondiaal niveau te maken met het zogeheten fiat geldstelsel, een stelsel waarin de uitgevers van geld, namelijk de centrale banken, onbeperkte hoeveelheden ervan kunnen drukken. Het is een van de grootste monetair-economisch-politieke mythes dat de centrale banken onafhankelijk zijn. Zij zijn een onderdeel van de overheid.

Aanhoudende inflatie

Dat de commerciële banken de afgelopen decennia te veel kredieten hebben verleend, is een kwestie van vraag en aanbod. Het aanbod was enorm maar dat had een reden: de commerciële banken kregen alle ruimte van de centrale banken. Die konden die uitbundige kredietverlening van de commerciële banken stoppen, vrij makkelijk zelfs. Hoe? Door die te verplichten minder krediet te verlenen - dat kúnnen de centrale banken doen! - maar ook door de vraag naar kredieten te verlagen door middel van hogere rente.

Dat hebben ze echter te vaak niet of veel te weinig gedaan, voor een groot deel omdat de politici dat niet leuk hadden gevonden. De rente die de overheden betalen op staatsleningen was dan vaak ook hoger geweest. Bovendien zorgen de centrale banken met structureel te lage rentes voor aanhoudende inflatie en die snoept een deel van de schuldenberg van de overheden weg.

Het aanbod van kredieten was dus zeer groot, maar die uitbundige kredietverlening van de commerciële banken was onmogelijk geweest zonder de vraag. En die ontbrak niet.

Alom vertegenwoordigde overheid

Als Ons Geld schrijft dat door de geldpers te vergeven aan commerciële banken de overheid structureel schuldenaar is geworden, doen de initiatiefnemers alsof de banken de overheden gedwongen hebben die torenhoge schulden op te bouwen. De waarheid is dat de overheden er zelf willens en wetens voor hebben gekozen. Geld uitgeven vinden politici leuk, hoe meer hoe beter ook al moet je geld lenen en dat laatste konden ze sinds 1971 structureel doen. Sterker nog, de overheden moedigden de vraag naar kredieten van anderen ook aan. Denk bijvoorbeeld aan het feit dat het in Nederland een lange tijd mogelijk was rente op álle leningen, niet alleen de hypotheeklening, af te trekken van de inkomstenbelasting.

Ons geldstelsel wordt al decennialang gekenmerkt door de alom vertegenwoordigde overheid. Het belastingstelsel moedigt schuldopbouw aan. De prijs van het geld, de rente, wordt door de centrale banken bepaald op dezelfde manier als dat in de voormalige Sovjet-Unie bepaald werd hoeveel schoenen en in welke kleur er per jaar geproduceerd moest worden, namelijk door een handjevol mensen, per decreet.

Sinds de centrale banken voor het eerst in de historie op mondiaal niveau volledig verantwoordelijk werden voor het monetaire beleid, hebben ze het monetaire beleid in dienst van de overheden gesteld. Dat is niet verwonderlijk aangezien de centrale banken een onderdeel van diezelfde overheden zijn. Dáár, bij de centrale banken ligt het probleem, veel eerder dan bij de commerciële banken. Een grondige hervorming van ons moderne geldstelsel is broodnodig. Wat Ons Geld wil, is echter geen hervorming.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden