Column

Wat moeten we met onze gevangenissen?

Interieur van de Koepelgevangenis in Breda. Beeld ANP

De koepelgevangenis in Arnhem (1883) staat te koop. Bij het Rijksvastgoedbedrijf proberen ze de moed erin te houden: qua architectuur is de koepel van 'groot internationaal belang', de ruim 200 cellen zijn uitstekend onderhouden.

Maar, zo viel zaterdag te lezen in de Volkskrant, gebouwtechnisch is de koepel eigenlijk alleen geschikt als gevangenis. Dat is synoniem voor: onverkoopbaar.

Bij het Rijksvastgoedbedrijf zijn ze er mooi klaar mee. Ordners vol afgedankte gevangenissen hebben ze daar nu al, kriskras door het land, van Hoogeveen tot Maastricht. De koepelgevangenis in Breda moet ook weg. Zelfs de Bijlmerbajes zal van de hand worden gedaan.

Al deze gevangenissen zijn overbodig. Slechts deels komt dat omdat er minder mensen tot een celstraf worden veroordeeld. Op het Nederlandse gevangeniswezen wordt vooral flink bezuinigd: door meer gevangenen bij elkaar op een cel te zetten zijn minder bewakers en gebouwen nodig.

Gebouwen en geschoold personeel gelden in deze branche niet als kapitaal, maar als kostenpost.

Aan een beetje bezuiniging komt tegenwoordig een 'masterplan' te pas. Zo ook hier. Justitie verwacht veel van de 'zelfredzaamheid' van gedetineerden. Hoe ze zichzelf moeten redden als ze samen meer dan 20 uur per dag op cel zitten staat er niet bij.

Het begrip 'detentieconcept', dat valt wel vaak.

Ooit, hooguit een jaar of tien geleden, had het Nederlandse gevangeniswezen internationaal een uitstekende reputatie. Inmiddels niet meer. Vorige week trok het VN-'Subcomité inzake de Preventie van Marteling' aan de bel: men maakt zich zorgen over Nederland. Elk onafhankelijk toezicht op de bejegening van gedetineerden is de laatste jaren weggesaneerd.

Wat moeten we ondertussen met onze gevangenissen?

Verhuren op de internationale markt, is het antwoord van Justitie. Staten die celruimte nodig hebben, mogen aankloppen bij minister Ard van der Steur (VVD). Het begon een paar jaar geleden met honderden Belgen in een oude gevangenis in Tilburg. Binnenkort komt er een vliegtuig vol Noorse gevangenen vanaf de Ullersmo-gevangenis bij Oslo naar het Drentse Veenhuizen.

Onduidelijk is wat Nederland er financieel aan overhoudt. De Nederlandse langgestraften die moesten vertrekken uit Norgerhaven (1903, 'uitzonderlijk waardevolle' architectuur), protesteerden. Maar Van der Steur ontpopt zich als enthousiaste ondernemer: deze samenwerking is 'uniek in de wereld.'

De Noren komen pas in september, maar op vliegveld Eelde, waar ze zullen landen, is de marechaussee nu al volop aan het oefenen met geblindeerde boevenbussen en volgauto's, berichtte het Dagblad van het Noorden dit weekend.

Een paar problemen zijn er nog wel. Justitie sluit niet uit dat de Noren hier in Nederland asiel zullen aanvragen. De meeste van deze Noorse gevangenen blijken namelijk geen Noors paspoort te hebben: vooral illegale vreemdelingen zullen de reis maken naar Veenhuizen. Van der Steur accepteert dat, omdat de regering in Oslo anders geen deal wilde maken.

Bij een ontvluchting wordt het interessant: de Nederlandse politie kan de Noorse gevangenen - die dus eigenlijk geen Noren zijn - niet zomaar terugbrengen naar Veenhuizen. Om ingewikkelde juridische redenen, zo zei de minister, is uitsluitend 'vrijwillige terugkeer' achter tralies mogelijk.

Daar zal vast een concept achter zitten. Maar het klinkt niet als een goed idee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden