ColumnBert Wagendorp

Wat moet er gebeuren voor we in Nederland ook groen durven te gaan dromen?

Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft een ‘beleidsbrief’ uitgebracht onder de titel ‘Van coronacrisis naar duurzaam herstel’. Daarin adviseert het PBL de regering om de miljarden die momenteel worden ingezet om de economie zo snel mogelijk weer aan te zwengelen ook te gebruiken voor hervormingen in onderwijs, veiligheid, sociale gelijkheid en vooral voor nieuw klimaatbeleid.

De coronapandemie was nog maar amper goed op gang gekomen, of er werd al geconstateerd dat het een wake-upcall betrof, een krachtig signaal dat het allemaal anders moet. Dit werd door sceptici onmiddellijk terzijde geschoven als vage luchtfietserij van groene dromers. Een snelle terugkeer naar het oude normaal zodra het virus onder controle was vonden zij meer voor de hand liggen.

Maar het idee dat het coronavirus wél een keerpunt markeert, won daarna aan kracht. In mei adviseerden het SCP, het CPB, het RIVM én het PBL de regering om bij de invulling van het herstelbeleid een breder welvaartsbegrip te hanteren dan eentje dat louter was gericht op productie, inkomens en werkgelegenheid. De SER en De Nederlandsche Bank waren dezelfde mening toegedaan.

Al met al een knappe hoeveelheid denkkracht.

De Duitse regering presenteerde recentelijk plannen die geheel in het straatje van de groene dromers passen: met extra miljarden wordt vol ingezet op een klimaatneutraal Duitsland. De Franse regering deed hetzelfde: miljarden in ruil voor een krachtiger klimaatbeleid. Dat bleek onder meer uit de voorwaarden die werden gesteld aan de steun voor Air France: minder vliegen en meer TGV tussen de steden, sterke verlaging van de CO2-uitstoot.

Zelfs in het Verenigd Koninkrijk lijken ze verlicht uit de coronacrisis te zijn gekomen en wint de overtuiging terrein dat de miljarden óók moeten worden ingezet voor wezenlijke verandering van het klimaatbeleid.

De Europese Commissie ging hier nog eens krachtig overheen. Met de Green Deal – die dateert van pre-coronatijden maar opeens extra urgentie kreeg – en het programma ‘Next Generation EU’. Dat moet dankzij 1.850 miljard euro Europa wereldwijd leidend maken in de energietransitie. Volgens de commissie zal dat van de EU een soepel draaiende ‘banenmachine’ maken, mooi woord en de droom van elke econoom, zelfs de klimaatsceptische.

‘In het wiel!’ zou je tegen Mark Rutte willen roepen. Het is precies wat PBL-directeur Hans Mommaas zegt: neem een voorbeeld aan de Duitsers, Fransen en de Brusselse politici en koppel het economisch herstel aan herstel van de biodiversiteit, de beperking van de uitstoot van broeikasgassen en de verspilling van grondstoffen. Anders komt de ‘vuile man van Europa’ nog verder achterop en missen we straks in de nieuwe economie de boot.

Maar, constateren het PBL en de andere denktanks: dat gebeurt niet. Het Nederlandse crisisbeleid is vooral gericht op de korte termijn, niet op de lange. Eerst de economische gevolgen van corona maar eens neutraliseren, daarna gaan we wel weer eens nadenken over het klimaat, vinden ze in Den Haag. De milieuvoorwaarden die de KLM kreeg opgelegd in ruil voor de 3,4 miljard steun zijn veelzeggend: een paar slappe aanbevelingen, meer niet. Dat we de schade aan het milieu in de nieuwe economie moeten gaan verdisconteren in de prijzen van producten (zoals vliegreizen), is hier nog altijd vloeken in de kerk. Dat klinkt ongelooflijk en je vraagt je af wanneer we dan wél wakker worden, maar zo liggen voorlopig de feiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden