Column Martin Sommer

Wat minder de aarde redden vanuit Den Haag, en wat meer de politiek

Ik durf het bijna niet te zeggen maar ik ben tevreden met het klimaatakkoord. Het kabinet heeft zich in bochten gewrongen om duidelijk te maken dat de revolutie nog even is uitgesteld. De auto mag voor de deur blijven staan, u hoeft niet morgen te beginnen met inductiekoken, de energierekening wordt niet hoger maar lager. In alle denkbare bewoordingen zeiden ministers dat het lijntje niet moet breken. Het blijft natuurlijk afwachten of het zo zal gaan, aangezien op gemeenteniveau de ambtenaren staan te trappelen om de gaskraan af te sluiten en uw stad in 2030 helemaal klimaatneutraal af te leveren.

Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat. Beeld ANP

Goddank hebben Nederlandse gemeenten weinig in de melk te brokkelen. Het kabinet daarentegen heeft tijdig ingezien dat er weliswaar met honderd (!) belanghebbende organisaties is gepalaverd over de transitie, maar dat de echte klanten de kiezers zijn. De ouderwetse coalitiepolitiek heeft de scherpe kantjes van de transitie afgehaald. Lees de brief van Wiebes aan de Kamer, daar staat gewoon in dat Nederland zich in de beperking van CO2 zal voegen naar het Europese gemiddelde. Niks gidsland. Heel verstandig, want het is niet alleen hovaardig maar vooral onzinnig om in deze stadstaat qua uitstootbeperking te willen voorlopen op de rest van Europa.

Klaas Van Egmond. Beeld Waldthausen Marlena

Nee, dan het oordeel van de klimaat- en overige geleerden over het klimaatakkoord. ‘Politiek compromis dat de aarde niet gaat redden’, kopte deze krant. Want al die experts vinden dat Nederland veel meer moet doen, ongeacht het taaie politieke ongerief. Bij het programma Vroege Vogels spoot de woede de milieukundige Klaas van Egmond uit de oren. Hij wil niet alleen CO2 besparen, hij wil een heel andere samenleving. Transitiekundige Jan Rotmans betreurde zijn eigen afwezigheid aan de klimaattafels. Hij predikt de revolutie, van bovenaf. De klimaatopwarming nodigt kennelijk uit tot totalitaire fantasieën. Maar ook tot provincialisme, want de aarde redden, dat lijkt een tikkeltje hooggegrepen vanuit een Hilversumse studio.

Klimaatgeleerden weten veel van het klimaat, maar van politiek hebben ze minder benul. Radicale politiek over de hoofden van de bevolking heen vraagt alleen maar om weerstand. De experts denken dat politiek bestaat uit de juiste beslissing nemen, en dat dan de kous af is. Het tegendeel is waar. Politiek, althans democratische politiek, is pluralisme. Er zijn meer oplossingen, zodat je met recht en reden van mening kunt verschillen. Daarom ben ik blij dat in de brief van Wiebes ook kernenergie wordt genoemd als mogelijkheid. Niet morgen, misschien wel overmorgen.

Het idee dat er maar één oplossing is, de juiste, leidt tot moralisering van de politiek: het moet zo en de rest is dwaling. Zo wordt klimaatpolitiek steeds meer een afvinklijstje van wat allemaal niet mag. Dat is vragen om revolte. Op Nederlandse schaal orkestreerde De Telegraaf het verzet tegen het afpakken van de gehaktbal. In Frankrijk begon de opstand van de gele hesjes met een accijnsverhoging op diesel, die werd beleefd als een aanval op de Franse manier van leven.

In de Financial Times stond een artikel over Australië, waar ze zuchten onder hittegolven. Australiërs zien klimaatverandering als een grote bedreiging, maar nog banger zijn ze voor de Labor Party die ze van hun suv’s en zondagse barbecues wil beroven. De conservatief Scott Morrison verscheen met een brok steenkool in het parlement om zijn pleidooi voor fossiele brandstoffen kracht bij te zetten. Hij werd door links vierkant uitgelachen. Daarna won hij de verkiezingen. Wie denkt dat hij zomaar het leven van de burgerij binnenste buiten kan keren, haalt geen meerderheid. Ook niet in Nederland.

Politiek blijft de kunst van het mogelijke en ik ben dus blij dat het kabinet de tijd neemt, ook voor de uitvoering van het Urgenda-vonnis. Het is zonneklaar dat Nederland de door de rechter geëiste CO2-besparing in 2020 op geen stukken na gaat halen. Het kabinet prevelt wat vrome intenties, maar in de brief van Wiebes staat een hele rij randvoorwaarden waaraan kortetermijnmaatregelen moeten voldoen: we gaan geen vieze stroom importeren om Urgenda te halen, het mag geen werkgelegenheid kosten en er moet draagvlak zijn. Hier gaat de regering niet hard voor lopen.

Je schijnt het uit respect voor de rechter niet te mogen zeggen, maar het kabinet heeft gelijk. Als ik goed ben ingelicht doet de Hoge Raad nog dit jaar uitspraak in cassatie. Juristen zeggen dat het Urgenda-vonnis van het Hof geen stand zal houden, omdat dit een schoolvoorbeeld is van een rechter die op de stoel van de politiek gaat zitten. Hier is het Hof geen arbiter in een geschil geweest, maar heeft het uit hoofde van de mensenrechten de overheid ingrijpende politieke besluiten voorgeschreven. Er is geen politieke afweging meer met andere prioriteiten, er is maar één prioriteit en die heet klimaat.

Jesse Klaver. Beeld ANP

Dat is precies de gang van zaken waarvan kiezers iebel worden, waarin anders denken over klimaat niet een meningsverschil is maar een morele tekortkoming. Daar zouden politici voor moeten waken. Zo niet GroenLinksleider Jesse Klaver, die tijdens het debat over het klimaatakkoord schande sprak van het feit dat het kabinet de uitvoering van het Urgendavonnis niet krachtiger ter hand nam. Hij realiseerde zich niet dat hij aan het zagen was aan de tak waarop hij zelf als politicus zit. Wat minder de hele aarde redden vanuit Den Haag, zou mijn suggestie zijn. De politiek redden, dat is al een hele opgave.

Prettige vakantie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden