Week van de hoofdredacteur Pieter Klok

Wat mij betreft minder teamism en minder moralisme in het nieuwe jaar

Sinds twee jaar zit ik geregeld op de tribune bij voetbalclub AZ en ik krijg daar een perfecte replica van het Nederlandse opinieklimaat voorgeschoteld. Als de scheidsrechter een beslissing neemt tegen de thuisclub is het vrijwel altijd ‘een lul’, als hij in het voordeel van de thuisclub fluit, bijvoorbeeld bij een overtreding, wordt er gezwegen of hooguit nog toegevoegd ‘dat die lul ook een gele kaart had moeten trekken’. Nooit wordt gezegd: ‘Wat een geluk dat we een penalty krijgen, want het was helemaal geen overtreding.’ Of: ‘Oei, wat gedraagt onze eigen speler zich daar schofterig.’

‘Teamism’ noemen ze dat in de VS, waar het steeds vaker wordt gebruikt om de deplorabele staat van het opinieklimaat te schetsen. Bij teamism is het niet de bedoeling dat je zelfstandig, op basis van de feiten, tot je meningen of overtuigingen komt, het is vooral de bedoeling dat je je favoriete opinieclub steunt.

Columnist Sander Schimmelpenninck constateerde deze week in zijn nieuwjaarswens ook dat teamism hier de overhand heeft gekregen. ‘Het debat wordt een soort Ajax-Feyenoord; het doet niet meer ter zake wie er beter speelt, het gaat erom voor wie je bent.’ 

De Noorse schrijver Johan Harstad maakt in zijn magnum opus Max, Misha en het Tet-offensief onderscheid tussen mensen die al hun energie gebruiken om zich een mening te vormen en mensen die al hun energie gebruiken om hun mening te verspreiden. De eerste groep, waartoe ik mezelf reken, is continu aan het twijfelen en onderzoeken. De tweede groep wil zich vooral continu laten horen en dreigt de overhand te krijgen, net als de schreeuwers op de voetbaltribune. 

Schrijver Johan Harstad. Beeld Els Zweerink

Tegelijkertijd rukt het moralisme op. Ethische discussies waarbij wordt gediscussieerd over wat goed is en wat slecht, worden ingeruild voor morele discussies waarbij iedereen elkaar vooral de maat aan het nemen is. Het onderscheid tussen de opvatting en de persoon die hem uit, wordt daarbij geregeld uit het oog verloren. Wie een foute opvatting heeft, is een fout persoon en kan er vervolgens dus ook geen goede opvattingen meer op na houden. Dit werkt verstikkend.  

Minder teamism en minder moralisme dus wat mij betreft in het nieuwe jaar, zodat er meer ruimte ontstaat om autonoom te denken en je in de ander te verplaatsen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden