Column

Wat levert volledige fusie van Nederland en Duitsland eigenlijk op?

Robert Giebels en Gijs Herderscheê waren in het bezit gekomen van een menukaart vol bezuinigingen van het ministerie van Financiën en ze maakten daar in de Volkskrant van gisteren een interessant verhaal van.

Beeld anp

Omdat de twee de boel nu toch op straat hadden gegooid, publiceerde het ministerie de tot dusver geheime 'Concept Ombuigingslijst versie mei 2016' maar in zijn geheel - een vorm van transparantie, afgedwongen weliswaar, die moet worden geprezen.

De Concept Ombuigingslijst, ter waarde van 50 miljard euro, is bedoeld als grabbelton voor politieke partijen en straks, als er een nieuwe coalitie moet worden gesmeed, voor een komend kabinet. Waar kunnen we allemaal nog op bezuinigen? Bezuinigen is een politieke grondhouding geworden; je hoort nog maar zelden een politicus pleiten voor stevig potverteren. Extra uitgaven voor zijn electorale doelgroep moet kunnen, maar die moeten dan wel worden gecompenseerd door flinke bezuinigingen elders.

De voormalige directeur van het Centraal Planbureau, Coen Teulings, riep deze week op het geld te laten rollen ('We zouden naar een begrotingstekort moeten dat structureel in de orde van grootte van 3 procent is. Liever iets meer.'), maar hij spreekt tot dovemansoren. Wanneer we alle bezuinigingskansen die de ambtenaren hebben aangedragen benutten, gaan we naar een overschot van 4 procent. Ik weet zeker dat ergens in het hoofd van minister Dijsselbloem een heftig verlangen leeft naar een overschot van 4 procent.

Wat je niet zou verwachten van een ambtelijk stuk: de Concept Ombuigingslijst is onderhoudende lectuur. De vindingrijkheid van Dijsselbloems ambtenaren blijkt eindeloos - ze deinzen nergens voor terug en lichten de ideetjes met groot enthousiasme en gulzigheid toe. Wat nog leuker is: de aangedragen ideeën gunnen je een blik in de toekomst. Er staan 436 bezuinigingsmogelijkheden in het Concept, variërend van een miljoen tot ruim 5 miljard, en daarvan zijn er bij uitvoering zeker 150 rijp voor een opening van de Volkskrant.

Een deel gaat de prullenbak in, maar niet alles. Ik denk dat een volgend kabinet gaat voor de afschaffing van het lage btw-tarief op boeken en cultuur (1,3 miljard) en ook klinkt gretigheid door in het voorstel de Publieke Omroep verder af te knijpen (500 miljoen). Het collegegeld kan flink omhoog en er kan 25 procent worden bezuinigd op culturele instellingen en 50 procent op de cultuurfondsen - je ziet een likkebaardende Halbe Zijlstra voor je. Zo gepassioneerd gaan de ambtenaren tekeer dat ze ook zichzelf niet ontzien: de kerndepartementen kunnen 700 miljoen goedkoper. Als dat maar niet ten koste gaat van Concept Ombuigingslijsten.

En dan heb ik het grappigste voorstel nog niet genoemd: 'Afschaffen Landmacht'. Dit levert in 2021 driekwart miljard op. Het is duidelijk dat de meest doortastende van Dijsselbloems ambtenaren zich op Defensie heeft geworpen. Samenvoegen van de Landmacht met de Wehrmacht kan ook (75 miljoen), evenals een fusie van de marine met de Belgische, Duitse en Deense vloot (75). In plaats van de peperdure JSF's te kopen, kunnen we ze ook gaan leasen (500 miljoen).

Als we de landmacht gewoon kunnen afschaffen, wat is er dan nog meer mogelijk? Wat levert een volledige fusie van Nederland en Duitsland eigenlijk op? 'De lijst is nooit af', staat er in het Concept, 'het is een levend document'.

Voortaan graag elke maand publiceren, ter waarschuwing. En even een ambtelijke verkenning erbij, van het land dat we ná de voorgestelde bezuinigingen overhouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden