Columnbert wagendorp

Wat is natuur nog in dit land? Een stukje bos ter grootte van een krant

null Beeld

Met de natuurbescherming in Nederland staat het er slecht voor. Dat bleek uit het stuk van Mac van Dinther in de krant van zaterdag. In 2030 moet 30 procent van Nederland bestaan uit beschermde natuur – onze bijdrage aan de doelstellingen van de VN en die van de EU. Dat gaat niet lukken; en als het wel gaat lukken, moet je je afvragen wat voor beschermde natuur dat dan wel mag zijn.

Zeker geen ongerepte natuur die strikt wordt beschermd en waar de menselijke invloed minimaal is: wildernisnatuur. Dat zou in 2030 tien procent van het land moeten zijn, maar dat is een illusie. Wij houden niet van wildernis, wij willen orde en netheid en natuur onder strikte begeleiding. Een omgevallen boom is ons een gruwel en van een wolf in de wildernis schrikken we ons dood. Zodra in de wildernis een paard dreigt dood te gaan komt er iemand aan met een baal hooi in de achterbak.

Er zijn 52 beschermde habitattypen en 17 natuurtypen die weer zijn onderverdeeld in 49 beheerstypen – elk met bijbehorende subsidiestelsel. De natuur is nogal gebureaucratiseerd. Bovendien is wat te boek staat als beschermde natuur, vaak helemaal geen natuur, maar een productiebos met keurige rijen bomen of een recreatiegebied met een mountainbikeroute.

Het probleem is ruimte. We hebben ruimte nodig voor huizenbouw – de komende tien jaar één miljoen. Vanwege de energiestransitie zetten we weilanden vol zonnecollectoren. De VVD wil wegen verbreden. De vrije natuur is ons zondagmiddaguitje en het is er vol; de beschermde natuur is filegevoelig geworden. Industrieterreinen worden uitgebreid, Schiphol wil groeien, overal komen parkjes met recreatiewoningen. In het IJsselmeer staan windmolens en doen ze aan zandwinning. Alles wat drijft gaat het water op.

Het is hier overvol, elke vierkante meter in dit land is gepland en heeft een functie. Elke vierkante meter moet geld opleveren. Ongerepte natuur kost juist geld – althans, het levert niks op. Dat vinden wij zonde.

Daarom gaat het met 90 procent van de habitattypen beroerd en kachelt de biodiversiteit achteruit: met 80 procent van de te beschermen dieren- en plantensoorten gaat het slecht. Onze nationale vogel, de grutto, is binnenkort niet meer dan een symbool dat we alleen nog kennen van plaatjes.

En temidden van alle ruimteclaims moeten we dan ook nog de natuur uitbreiden. Dat zou op zich best kunnen, als we maar bereid zijn de boeren aan te pakken: tweederde van Nederland bestaat uit landbouwgrond. Absurd veel, voor wat een metropool aan de Noordzee is, de stadsstaat Nederland. Koop de helft van hun grond op, dan is er opeens veel mogelijk. Maar zolang het CDA nog deel uitmaakt van de macht en de boerenlobby in de Tweede Kamer zit, gaat dat niet gebeuren.

Laten we daarom ophouden over natuur in Nederland: het is een droom en we willen het niet. Ja, een parkje hier en een bosje daar, met een hek erom en wandelpaden. Jammer, maar het is de realiteit. Wie echte natuur wil, gaat deze stad maar uit, naar Duitsland of Frankrijk – voor de natuur maakt het niet uit waar ze ligt, een kievit roept net zo lief kievit in het Frans.

We moeten Europees gaan denken en minder regionaal. De metropool Parijs heeft ook geen 30 procent beschermde natuur, Greater London hoort niet bij grootste exporteurs van landbouwproducten ter wereld. Waarom wij dan wel?

In 1945 dichtte J.C. Bloem al: En dan, wat is natuur nog in dit land / Een stukje bos, ter grootte van een krant, / Een heuvel met wat villaatjes ertegen.

Zo was het toen, met negen miljoen inwoners en zo is het nu helemaal. De heuvel is inmiddels óók volgebouwd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden