Wat is er moedig aan een asociaal pensioenakkoord?

De minder draagkrachtigen zijn gedwongen de lasten van het pen sioenakkoord van werkgevers en werknemers te dragen.

Het Nederlandse pensioenstelsel heeft last van vergrijzing, de toename van de levensverwachting en lage rendementen op de belegde premies. Bovendien ligt er een veto van met name de werkgevers op verdere verhogingen van de pensioenpremies, zodat binnen de huidige regelingen de enige methode om ons stelsel van aanvullende pensioenuitkeringen in leven te houden is door de rechten aan te tasten.

In de afspraken die de sociale partners daarover bereid zijn te maken, lijkt dit dan ook de gekozen weg te zijn. De pensioenleeftijd wordt verhoogd, en bij tegenvallers op de beleggingsopbrengst worden alle deelnemers in het fonds gedurende tien jaar gekort op hun rechten. In de hoop uiteraard dat binnen die tien jaar de tegenvallers voorbij zijn.
Paul de Beer noemt deze voorstellen van de sociale partners ‘moedig’ (Opinie & Debat, 14 maart), want, zo zegt hij, we moeten nu ‘niet proberen oude zekerheden te herstellen, maar accepteren dat er sprake is van fundamentele onzekerheden’. Er moet iets gebeurd zijn met zijn sociale gevoel, want de voorstellen van de sociale partners blijken slecht uit te pakken voor de laagstbetaalden in de pensioenfondsen.

Dat is al duidelijk bij de verhoging van de pensioenleeftijd. Het is bekend dat de laagstbetaalden, gemiddeld gesproken, minder lang leven dan mensen met hogere inkomens. Een hogere pensioenleeftijd betekent dan dat de laagstbetaalden relatief meer gekort worden op hun pensioeninkomens dan de deelnemers met hogere inkomens.

Pensioenregelingen zijn ingesteld om inkomensonzekerheid tijdens de oude dag weg te nemen, maar in de plannen van de sociale partners gaan deelnemers juist meer risico lopen, ook als ze al gepensioneerd zijn en er dus geen enkele mogelijkheid meer is om tegenvallers te compenseren. Met rijkere gepensioneerden hebben we geen medelijden als hun dat overkomt, want zij hebben meestal nog wel iets achter de hand om verliezen te compenseren, maar de gepensioneerden met een klein pensioen hebben dat niet.

Toch zou, als er inderdaad tien jaar gekort zou moeten worden, dat toch al lage pensioen ook nog eens met minstens duizend euro per jaar kunnen dalen. De vakbonden hopen misschien dat de overheid bijspringt en het inkomensverlies voor de lage pensioenen compenseert door de AOW te verhogen. Een verhoging van de AOW zoals de sociale partners willen, gaat de overheid op termijn echter zo’n 25 miljard euro per jaar kosten. Zelfs een links kabinet zou dit niet voor zijn rekening willen nemen.

Als deelnemers in een pensioenfonds meer risico moeten lopen, betekent dat ook dat het kan meezitten met de rendementen die de pensioenfondsen op de premies maken. De laagstbetaalden kunnen dan een hoger pensioen krijgen. Zo lijkt het er op dat er dan toch nog iets positiefs over het pensioenakkoord valt te zeggen. Helaas toch niet.
De laagstbetaalden krijgen dan wel een hoger pensioen, maar ook de gepensioneerden met een hoog pensioeninkomen krijgen een hoger pensioen, en zij kunnen er langer van profiteren dan de arme gepensioneerden. In feite profiteren de rijke gepensioneerden dan van de pensioenopbouw van de minder bedeelden. Omdat de armere gepensioneerden minder lang leven dan wordt aangenomen door het pensioenfonds, blijft er van hun hoger pensioentje veel over als ze dood zijn. Twee keer raden wie dat overblijvende geld op hun rekening bijgeschreven krijgen. Inderdaad, de rijken.

Het zou pas echt moedig geweest zijn als in het pensioenakkoord vooral de hogere inkomens de kosten van de problemen van de pensioenfondsen hadden moeten opbrengen. Dat is echter niet gebeurd, want hoe je het ook wendt of keert, de lagerbetaalden in de Nederlandse pensioenfondsen zijn de dupe van het akkoord. Deelnemers die wat beter af zijn, zoals Paul de Beer en ondergetekende, kunnen na pensionering wel een veer laten. Het is echter vreemd dat Paul de Beer niet ziet dat hij heel wat veren na zijn pensionering kan houden ten koste van zijn minder succesvolle collega’s in het pensioenfonds.



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden