Wat is de erfenis van Drs. P?

De zaterdag overleden taalvirtuoos Drs. P (Heinz Hermann Polzer) beïnvloedde menig Nederlands artiest. Wat maakt zijn oeuvre zo bijzonder? Twee bekende bewonderaars aan het woord.

Drs. P Beeld anp

Rapper Extince (echte naam Peter Kops)

'Wat Drs. P deed was compleet outside the box, zeker voor die tijd. Zijn teksten waren echt hoogstaand. Mijn pa liet me ooit een cassettebandje van hem horen, daarna rapte ik 'machtige, krachtige doctorandus P.-achtige / Rijms die je bijblijven tot je tachtigste verjaardag'. Eigenlijk was dat meer een shoutout naar mijn vader. Ik wilde laten weten dat het niet het ene oor in was gegaan en het andere meteen weer uit.

'Later pas ontdekte ik hoe geniaal hij was, met terugwerkende kracht. Ik kreeg een LP uit 1976 cadeau, met daarop het nummer Tamales. Aan die plaat zit echt een hiphop-geluid, een sound die ik pas van onze jaren tachtig ken. Hij maakte zelfs geluiden met zijn mond, deed aan beatboxen voordat het überhaupt naar Nederland kwam.

'Nog zoiets, hij flipte in zijn nummers van het Nederlands naar het Engels. Ik deed dat ook, maar pas in de jaren negentig, en vond mezelf toen heel tof. Later kwam ik erachter dat Drs. P dat veel eerder al had gedaan. Hij heeft de Nederlandse hiphopscene zeker beïnvloed. Die man was onverbeterlijk. Wat hij deed was onverbeterlijke rijmelarij.'

Extince Beeld Ilja Meefout

Tekstschrijver en cabaretier Kees Torn

'Wat Drs. P heeft gedaan is de orde terugbrengen. In het rijm, het metrum, in alles eigenlijk. Dat was een beetje vergeten geraakt in het interbellum. Toen was het een en al vrijheid in poëzie. Drs. P liet de lol van structuur zien, dat het een ambacht is om te slijpen tot alles op de juiste plek staat. Op mij heeft hij een enorme invloed gehad, ik was een van zijn vele discipelen. Ik ben pas gaan schrijven toen ik iets van hem hoorde. Nú snap ik hoe je een liedje moet schrijven, dacht ik.

'Bij mij zie je dat alle lettergreepjes allemaal keurig opgelijnd staan, net als bij Drs. P. Zinnen lijken heel natuurlijk tot stand gekomen, maar dat is wat we schijnspontaniteit noemen. Dat hij tal van liedjesmakers en schrijvers en kunstenaars heeft beïnvloed staat vast, en dat van die rappers geloof ik ook meteen. Hiphop gaat ook over cadans, rappers rijmen alleen heel slordig. Ze zijn vast jaloers op zijn precisie.

'Toch was Drs. P een soort paradox. Hij kon zeer strikt zijn - leerde ons dat limericks fout waren en dat je altijd moest oefenen door ollekebollekes te schrijven - maar ook heel origineel. Hij vloog geregeld uit de bocht. Hij was erg goed in schijt hebben. Zijn succes zat hem in de humor, het onvoorspelbare. Hij gebruikte nooit het rijmwoord dat je al van kilometers terug zag aankomen, en verhalen namen nooit de wending die je had verwacht. Het moest vooral geestig zijn. Dat bloemrijke, die lange zinnen, liet hij liever aan romantici als Herman van Veen.

'Ik hoop dat hij in Nederland wordt herinnerd zoals Goethe in Duitsland, of Shakespeare overal ter wereld. Zijn manier van puzzelen zit in zoveel van onze breinen. Zij blijven langer houdbaar dan hij heeft gedacht.'

Kees Torn Beeld anp
Heinz Polzer (1919 - 2015) Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.