OPINIEAmerika-panel

Wat heeft Kamala Harris het team van Joe Biden te bieden? ‘Voor sommigen zal het toch slikken zijn om op een vrouw te stemmen’

De Democratische presidentskandidaat Joe Biden heeft Kamala Harris als kandidaat voor het vicepresidentschap aangewezen. Hoe bijzonder is deze keuze? En lukt Harris wat eerdere vrouwelijke running mates niet voor elkaar kregen?

Kamala Harris heeft een ontmoeting met volgers, vlak voor een kerkdienst in Des Moines, Iowa. Harris is door de Democratische presidentskandidaat Joe Biden aangewezen als zijn running mate.Beeld AP

Maarten Zwiers (docent geschiedenis en American studies aan de Rijksuniversiteit Groningen): ‘Het is de eerste keer in de Amerikaanse geschiedenis dat een zwarte vrouw kandidaat is voor het vicepresidentschap. De keuze voor Kamala Harris zou je dus zeker historisch kunnen noemen. Bij de Democraten ging Geraldine Ferraro haar voor als eerste vrouwelijke running mate. In 1984 ging zij met Walter Mondale de strijd aan tegen president Ronald Reagan. Mondale stond toen ver achter in de peilingen en hoopte te profiteren van de zogenoemde ‘gender gap’, wat inhield dat steeds meer vrouwen naar de stembus gingen en dat er ook een grotere kloof ontstond tussen het stemgedrag van mannen en vrouwen; vrouwen waren eerder geneigd Democratisch te stemmen, mannen Republikeins. Je zou kunnen zeggen dat in 2008 eenzelfde dynamiek de keuze van de Republikeinse kandidaat John McCain voor Sarah Palin bepaalde. Hoewel Palin het goed deed bij conservatieve stemmers en een rol speelde in de mobilisering van de Tea Party binnen de Republikeinse partij, schrok haar radicale populisme veel gematigde vrouwen af.

‘Ten opzichte van Ferraro en Palin heeft Harris wel een aantal voordelen. Zo zijn vrouwen sinds de jaren tachtig en Ferraro veel zichtbaarder geworden in de politiek. Harris heeft daarnaast meer ervaring in de landelijke politiek dan Palin destijds, wat juist in de huidige crisissituatie van belang kan zijn. En Biden staat natuurlijk voor in de peilingen, wat niet het geval was voor Mondale en McCain. Met Harris lijkt Biden voor de veilige keuze te gaan; ze is behoorlijk middle of the road in haar politiek, kan goed debatteren en kan het zwarte electoraat misschien nog meer mobiliseren. Het is echter maar de vraag of linkse stemmers en dan vooral de jongere generatie − een belangrijke groep binnen de Democratische partij − enthousiast worden van Harris. Zij hadden waarschijnlijk liever Elizabeth Warren als Bidens running mate gezien.’

Bianca Pander (Amerikanist en partner bij campagnebureau BKB): ‘De Democratische partij is de voorbije jaren diverser geworden. Dit komt mede doordat ze onder druk wordt gezet door organisaties als Emily’s List, die strijden voor meer vrouwen in de politiek, en Justice Democrats, die willen dat de partij een betere afspiegeling wordt van de Amerikaanse samenleving en zelf kandidaten als Alexandria Ocasio Cortez scouten en opleiden. Biden heeft daarom vanaf het begin gezegd: de veep moet een vrouw worden. Dan is Kamala Harris eigenlijk een heel logische keuze. Ze is met 55 jaar relatief jong, supercompetent, kent de Amerikaanse wet van binnen en van buiten, niet te progressief en heeft ervaring in Washington en met campagnevoeren.’

‘Het is niet zo dat Ferraro of Palin er niet in slaagden, want in principe gaan de verkiezingen over de top of the ticket, de presidentskandidaten. Toch is het nu anders, omdat Biden zo duidelijk heeft gezegd dat hij echt een tussenpaus is, iemand die het land weer bij elkaar kan brengen. Daarmee impliceert Biden dat als hij verkozen wordt, de veep weleens een belangrijkere rol kan krijgen. Of in ieder geval een gelijkwaardigere rol, zodat Harris klaargestoomd kan worden voor de verkiezingen van 2024.’

Koen Petersen (politicoloog en Amerikanist): ‘Hoezeer het ego van Kamala Harris ook zal zijn gestreeld, de realiteit is dat haar succes volledig afhankelijk is van het succes van Biden. Een kandidaat-vicepresident kan in de regel uitsluitend schade aan de ticket toebrengen − maar dat is zelden fataal. Sarah Palin was binnen een paar dagen na haar kandidatuur gedevalueerd tot nationale pias. Maar zij werd vooral geen veep omdat het John McCain niet lukte de charismatische Barack Obama te verslaan. De enige running mate die na de Tweede Wereldoorlog hielp zijn baas te winnen, was Lyndon B. Johnson. Hierdoor wist John F. Kennedy met de hakken over de sloot het Witte Huis te bereiken. Toch speelt nu een bijzondere omstandigheid: Biden is een bejaarde, fragiele man, dus als hij president wordt, is het denkbaar dat Harris tussentijds moet instappen als zijn opvolger. Dat zou haar dan Amerika’s eerste FWP − First Woman President − maken. 8 van de 39 gekozen presidenten overleden in functie, en één trad voortijdig af, dus een tussentijdse opvolging is zeker niet ondenkbaar.’

Manon Portos Minetti (Amerikanist en historicus gespecialiseerd in koloniaal geweld in de VS): ‘Kan Kamala Harris slagen waar Ferraro en Palin dat niet deden? Dat ligt niet alleen aan Harris. Onderschat de misogynie in de samenleving niet. Voor sommigen zal het toch slikken zijn om op een vrouw te stemmen. Bovendien is Biden een stuk ouder en zou zijn gezondheid een gevaar kunnen worden. Harris zou in dat geval president kunnen worden. En een zwarte vrouwelijke president is voor heel veel Amerikanen toch moeilijk te accepteren. Dat komt door de combinatie van inherente racisme en vrouwenhaat die de Amerikaanse samenleving voor een aanzienlijk deel vormen. Daarbij is het maar de vraag hoezeer Harris de zwarte kiezers aanspreekt, omdat onder haar bewind als officier van justitie in Californië disproportioneel veel zwarte mannen in de gevangenis zijn gezet. Veel zwarte vrouwen vinden dat Harris, hoewel ook een zwarte vrouw, daarmee zich tegen haar eigen gemeenschap heeft gekeerd en haar legitimiteit heeft ondermijnd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden