LezersbrievenVrijdag 19 juni

Wat de transatlantische slavenhandel wezenlijk anders maakt dan andere vormen van slavernij

De ingezonden lezersbrieven van vrijdag 19 juni.

Het standbeeld van Michiel Adriaenszoon de Ruyter in Vlissingen. Beeld ANP

Brief van de dag

Graag zou ik de reactie horen van een rechter op een inbreker die een bewoner heeft vermoord en ter verdediging aanvoert dat de buit (slechts 10 euro) tegenviel en dat hij daarom vrijuit moet gaan. Ik weet zeker dat er hard gelachen wordt in de rechtbank.

Het is triest dat zelfs historici met dit argument komen aandragen om de slavernij te verdedigen. Zo schrijft ook historicus Arie Wilschut in zijn stuk ‘Hoog tijd dat historici zich mengen in debat over ‘foute’ helden’: ‘De handel op slavenkoloniën als Suriname was helemaal verwaarloosbaar, omdat die nog geen 2 procent heeft bijgedragen.’ Mocht dat al kloppen, dit doet niets af aan wat er is gebeurd. Het getuigt dan eerder van domheid om daarvoor zoveel mensen te vermoorden, te ontvoeren en er eeuwen mee door te gaan.

Daarnaast noemt Wilschut als argument dat in de wereld voor 1800 slavernij een doodgewoon verschijnsel was. Dat was waar, maar de transatlantische slavernij ging gepaard met kolonialisme en is van een zodanige orde geweest dat dit tot vandaag enorme gevolgen heeft voor de relatie tussen wit en zwart. Het verdrijven of uitmoorden van de inheemse bevolking om vreemd land in bezit te nemen, gevolgd door de ontwikkeling van een wereldbeeld waarin de witte de zwarte de weg zal wijzen naar ‘verlichting’, maken de dimensies hiervan totaal anders.

Culturen in hele delen van de wereld zijn weggevaagd en gemarginaliseerd, er is hier een beeld- en verhalenindustrie ontwikkeld over zogenoemde ‘Indianen’ (indiaantje spelen) en zwarte mensen, die zeer ingrijpend is en alles recht trekt wat zeer krom is. Denk hierbij aan de interpretatie van de Bijbel, maar ook aan de kinderstrip Sjors en Sjimmie die een racistisch verhaal vertelde tot in de late jaren zestig en een figuur als Zwarte Piet die nog jaarlijks een flink aantal weken ronddrentelt in de straten van Nederland.

En daarom hebben zwarte mensen tot de dag van vandaag te maken met uitingen van witte superioriteit. Nog steeds is er geen Europees land dat Amerika op de vingers tikt over de eeuwenlange dehumanisering van en moorden op zwarte mensen. Dat maakt de transatlantische slavernij wezenlijk anders dan andere vormen van slavernij.

En daarover moeten wij het hebben.

Henna Goudzand Nahar, schrijver van de slavernijroman Over het zoute water, Amsterdam

7 meter bloemen

In het artikel ‘Bloemen en bijen zijn miljarden waard’ wordt gesteld dat het uitsterven van een half- tot één miljoen dier- en plantsoorten een miljardenstrop kan opleveren. Door de ruilverkaveling en de rekenmachine zijn onze graslanden verworden tot uniforme kale lakens tot aan de sloten. De randen van deze groenkavels zijn niet meer omzoomd met planten, bloemen en struweel, want dat levert de boer geen gras voor de almaar aangroeiende koeienpopulatie op. De banken onder leiding van de DNB maken zich dan ook zorgen, waarschijnlijk om hun uitstaande leningen aan de boeren.

Daarom dit advies aan hen: stop de schaalvergroting met nieuwe stallen en meer koeien. Steek het geld in de verkleining van de kavels, door iedere boer in Nederland met grasland te verplichten randen van 7 meter (oerheilig getal) te ontgrassen en in te zaaien met bloemzaad, bijzondere planten en groenblijfstruweel, zodat de biodiversiteit een ware boost krijgt, verspreid over het hele land. Het nieuwe groenfonds betaalt de boeren het verlies door de 7-meterranden uit, zodat die beroepsgroep ook meer bijdraagt als natuurbeheerser. De DNB en Europa hebben die sleutel met het vergroeningsfonds in handen. Het is een kleine maar belangrijke stap naar herstel van een evenwichtigere natuurbalans.

John de Bont, Amsterdam

IC-protocol

Ethica Fleur Jongepier gaat heftig tekeer tegen het nieuwe IC-protocol voor coronapatiënten. Dat protocol adviseert om in de allerergste situatie jongere patiënten voorrang te geven op oudere patiënten. Jongepier betoogt dat dit ethisch niet houdbaar is en dat ‘de overheid’ zich hier ook niet mee zou moeten bemoeien. Helaas slaat ze de plank mis. Het prioriteit geven aan jongere patiënten is vanuit ethisch oogpunt alleen al te verdedigen omdat jongeren de investering in hun gezondheid beter en langer kunnen terug- verdienen. Dat klinkt wellicht koud en economisch, maar het is daarmee niet onethisch. Economie beoogt zoveel mogelijk nut voor zoveel mogelijk mensen. Geneescapaciteit kost geld en de overheid, die van en door ons allemaal is, kan dit soort beslissingen niet ontlopen. Daarmee beslist de overheid ook over leven en dood. Jongepier ziet ook over het hoofd dat het protocol geen academische betoog is is maar een praktisch handvat in complexe tijden.

Frank HartmannHeilig Landstichting

En de mantelzorgers?

De aversie tegen code zwart geldt vooral de leeftijdstoets. Maar daarvoor treden andere criteria in werking bij IC-schaarste. Medewerkers in de zorg, die onvoldoende beschermd hebben moeten werken, zouden voorrang moeten krijgen. Maar daarbij wordt vergeten dat het grootste deel van de zorg gratis, onbeschermd en nauwelijks opgemerkt door onze overheid wordt uitbesteed aan mantelzorgers. Hoe wil de overheid hen, terwille van de mensen die van hen afhankelijk zijn, de verdiende voorrang verlenen als zij deze groep niet eens fatsoenlijk in kaart heeft?

Beatrijs van der Plas, Heemstede

Station Zoetermeer

Dat Zoetermeer aan de Floriade een station heeft overgehouden is onjuist. Bovenop het bestaande station uit 1975 is een nieuw gebouw geplaatst. De vroeger zelfs verwarmde wachtruimtes op de perrons zijn gesloopt en het gebouw is nutteloos nu de loketten en de gemakswinkel zijn gesloten. Er is niet eens een wc. Laat staan NS-ers. Het is niet meer dan een tramhalte met noodknop voor hulp op afstand. On- ze stad met 120.000 inwoners moet het doen met het boemeltje naar Gouda; de intercity stopt hier niet.

H.E. Runia, Zoetermeer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden