Opinie

Wat betekent Trumps besluit voor ons Europese Joden?

Natascha van Weezel: ''Ik vind het zo dom. Waarom gooi je olie op het vuur?'

Door Jeruzalem te erkennen als hoofdstad van Israël heeft Trump de situatie op scherp gezet. Dat is niet alleen voelbaar in het Midden-Oosten, maar ook in Frankrijk en Nederland, zegt auteur-filmmaker Natascha van Weezel.

Aanhangers van de Palestijnse groep Islamic Jihad verbranden Amerikaanse vlaggen tijdens een protest in Gaza tegen het besluit van de Amerikaanse president Donald Trump om Jeruzalem te erkennen als hoofdstad van Israël. Foto afp

Gemaskerde jongeren hebben de Zweedse synagoge in Gotenburg zaterdagavond bekogeld met brandbommen. Leeft er angst bij de Joodse gemeenschap in Nederland?

'Misschien is het gewenning, maar de angst is minder groot dan ik had verwacht. Rond de aanslagen op Charlie Hebdo en de synagoge in Denemarken was de angst binnen de Joodse gemeenschap in Nederland heel groot. Mensen waren bang voor een nieuwe golf van antisemitisch geweld in Europa. De Gaza-oorlog en de heftige demonstraties lagen toen nog vers in het geheugen. Nu is iedereen wel erg geschrokken van de man die met een Palestijnse vlag de ruiten van een koosjer restaurant in Amsterdam heeft ingeslagen. Gelukkig was er niemand binnen, maar het kwam wel dichtbij. Ook al weet je als je als Jood in Nederland opgroeit dat zoiets altijd kan gebeuren. De synagoge en de Joodse scholen zijn met reden goed beveiligd.'

Auteur-filmmaker Natascha van Weezel Foto anp

De dader is na twee dagen vrijgelaten.

'Ja, dat zal juridisch wel kloppen, maar ik vind het beangstigend. In mijn ogen is het te makkelijk om te zeggen dat hij geen antisemitisch motief had, maar handelde uit wanhoop over de situatie in Palestina. Oké, maar waarom val je dan een koosjer restaurant aan? Dat heeft niets met de Israëlische regering te maken.'

De man pleegde de aanval een dag na het besluit van Trump om Jeruzalem als hoofdstad van Israël ter erkennen. Hoe kijkt u tegen dit besluit van de Amerikaanse president aan?

'Ik dacht: oei, wat voor gevolgen gaat dit voor ons Europese Joden hebben? Trump heeft de situatie op scherp gezet. Ik vind het zo dom. Waarom gooi je olie op het vuur? Het is zo'n delicaat, explosief gebied. Niet alleen Israël, maar het hele Midden-Oosten kan elk moment weer in de fik vliegen. Jeruzalem is het onderwerp waarop vredesbesprekingen altijd stuklopen. Trump laat hiermee het vredesproces, dat toch al dood was, nog verder afsterven.'

De Franse president Macron, die de Israëlische president Netanyahu zondag op bezoek had, heeft het besluit van de VS veroordeeld. Hoe valt dat bij de Franse Joodse gemeenschap?

'Het ligt gevoelig in Frankrijk. De afgelopen vijftien jaar zijn er 20 duizend Franse Joden naar Israël verhuisd. Antisemitisme is een belangrijke reden. Ik heb een half jaar in Frankrijk gewoond en heb er ook mee te maken gehad, terwijl ik normaal gesproken nuchter ben over beschuldigingen van antisemitisme. Ik woonde daar met mijn ex-vriend en die zei al: 'Zorg dat je je davidsterketting niet openlijk draagt in de metro.' Ik dacht: wat een onzin. Maar ik ben in Parijs heel vaak bespuugd en achtervolgd. Dat was beangstigend. Ik denk dat het met de gesegregeerde Franse samenleving te maken heeft. Bevolkingsgroepen leven daar zo gescheiden. Mensen spreken elkaar niet. Dat kennen wij niet in Nederland.

'Het antisemitisme is in Frankrijk daarnaast erg politiek gedreven. Het Israël-Palestinaconflict speelt een grote rol. Toch is antisemitisme niet de enige reden dat veel Joden Frankrijk verlaten. Veel Franse Joden komen oorspronkelijk uit de oude koloniën van Frankrijk. Zij zijn over het algemeen zionistischer dan de Europese Joden, dus zij vinden dat Joden in Israël horen te wonen. Dat is ook reden voor veel mensen om Frankrijk te verlaten.'

Natascha van Weezel is schrijver en filmmaker.


Ander commentaar: Le Monde

Historicus Vincent Lemire stelt in Le Monde dat president Emmanuel Macron de aangewezen persoon is om de onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen te leiden. 'Gegeven het isolationisme van Amerika kan alleen een permanent lid van de Veiligheidsraad die de steun heeft van de Europese Unie deze historische verantwoordelijkheid op zich nemen. Net als hij heeft gedaan met het klimaatakkoord, moet Emmanuel Macron zich in deze nieuwe wereldorde duidelijk positioneren. Hij kan dat doen door Jeruzalem te erkennen als hoofdstad van twee soevereine staten: Israël en Palestina.'

Lemire beschouwt Mahmoud Abbas, de baas van de Palestijnse Autoriteit, als het voornaamste slachtoffer van de beslissing van Trump om de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem te verplaatsen. Abbas was net bezig zich te verzoenen met Hamas, toen Trump hem de diplomatieke genadeklap gaf door het internationale recht en de Verenigde Naties te schofferen. Om dezelfde reden is ook Jordanië, waarvan 70 procent van de bevolking Palestijns is, het slachtoffer van de beslissing van Trump.