COLUMNDaniela Hooghiemstra

Wat ambitieuze mannen willen − macht, status, geld − willen ambitieuze vrouwen óók

null Beeld

Dat ‘vrouwelijk’ leiderschap als iets positiefs wordt beschouwd, komt misschien doordat het algemene beeld van vrouwen nog stamt uit de vorige eeuw, toen de meesten van ons werden geboren uit onze moeder. Tot in de jaren tachtig zorgde die moeder dagelijks voor kinderen, runde ze een huishouden en cijferde ze zichzelf weg voor een vaak nogal autoritaire man, die niet zelden minder verstandig en praktisch was dan zij. Nooit haantje de voorste, niet heerszuchtig, wel zorgzaam en doortastend en altijd strevend naar het beste voor het gezin.

Ja, zo’n leider wil iedereen.

Intussen is het een en ander veranderd. Over de aardverschuiving die zich in de man-vrouwverhouding heeft voltrokken, kun je encyclopedieën schrijven. Maar kort door de bocht kun je stellen dat offerbereidheid niet een eigenschap is die vrouwen anno 2021 typeert. Alles wat ambitieuze mannen willen – macht, status, geld – willen ambitieuze vrouwen óók. Bovendien hebben zij iets in te halen.

De lynchpartij die zich nu bijna twee weken geleden in de Tweede Kamer afspeelde, was wat dit betreft een historisch moment. Zeven vrouwen stortten zich op de premier, met een hoofdrol voor Ruttes eigen coalitiepartner, Sigrid Kaag. Met zichtbaar genoegen verscheurde zij voor het oog van de natie haar prooi, die in een vergeefse poging om formatiebesprekingen vertrouwelijk te houden, spartelend op de grond lag. ‘Ik ben een ander mens dan u’, sprak ze pauselijk. Van die uppercut ­hadden zelfs Wilders en Baudet niet terug.

Ik moet toegeven dat ik ook even dacht: ‘zó’. De strijd tussen de seksen is in ons onderbewuste kennelijk toch gaande, en ha!, daar lag hij. Tot ik de volgende dag het slagveld in ogenschouw nam en besefte dat iederéén dood of zwaargewond was, inclusief Kaag zelf.

Het is net als met relationele crises: als je met tien-nul wint, moet je daarna alleen verder. En wil je dat niet, dan rest een vernederende terugtocht die alsnog met nul-één eindigt. Als je en passant dan ook je eigen vrienden in de modder laat zakken, in dit geval ­Ollongren die qua herinnering met Rutte in hetzelfde schuitje zat, lijd je niet alleen een politieke, maar ook een morele nederlaag.

Het stereotiepe beeld van zorgzame, afhankelijke moeders doet geen recht aan de powervrouwen van nu. Zij cijferen zich juist niet weg voor hun gezin. Dat hoeft ook niet, maar maak dat ‘vrouwelijke’ leiderschap ook niet romantischer dan het is. Vrouwen aan de macht zijn gewoon: vrouwen aan de macht.

Terwijl vrouwelijk leiderschap wordt gepresenteerd als nieuw ideaal, wordt typisch mannelijk gedrag verkocht als ‘giftig’ (toxic). In zijn pas verschenen boek Het nut van de man laat NRC-journalist Maarten Huygen zien dat aan eigenschappen twee kanten zitten. Kameraadschap bijvoorbeeld, kan leiden tot ongewenste machtsvorming, maar ook tot hulpvaardigheid en solidariteit.

Dergelijke nuances gaan tegen de tijdgeest in. Een nieuwe cultuur is in opkomst, die, geïnspireerd door marketingmethodes, het absolute (‘er is geen betere’) boven het ­relatieve (‘dat hangt ervan af’) stelt. Nadat het marktdenken het economische leven overnam, richt het zich nu op de moraal. Voor de verkoop van wasmachines doet commercie wonderen, maar kunst, wetenschap en politiek gaan eronder gebukt.

Sylvana Simons, een van de aanvoerders van het réveil, pleit voor een ‘grote schoonmaak’ in Den Haag. Haar ervaring als televisiepresentatrice, zo vertelde ze vorige week tijdens het debat met Rutte, heeft haar geleerd om dingen niet te ingewikkeld te maken. Dan haakt ‘de kijker’ af.

Bij de televisie is dit euvel inmiddels verholpen: nooit is daar nog iets te ingewikkeld. Maar in de Tweede Kamer valt voor de marketingcratie nog een wereld te winnen. Dikwijls zitten aan een maatschappelijk probleem namelijk twee, drie, of maar liefst vier verschillende kanten, kan een kwestie op diverse manieren worden uitgelegd, verschilt de theorie van de praktijk, is het beeld anders dan de werkelijkheid, kan het goede omslaan in het slechte, of ligt de waarheid in het midden.

Dát gaat nieuwe politiek voor de kijkers oplossen. De verpakking wordt de boodschap, het diepste gevoel de waarheid en vast geloof de norm. Tijd voor nieuw leiderschap, ruim baan voor simpelweg het beste.

Daniela Hooghiemstra is historicus en schrijver.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden