Column Bert Wagendorp

Was Máxima een Saoedische vrouw geweest, dan was ze om haar opruiende praatjes de cel ingedraaid

De Speciale Pleitbezorger van de VN-Secretaris-Generaal voor Inclusieve Financiering voor Ontwikkeling, op kantoor kortweg de UNSGSA, had vrijdag tijdens de G20 in Osaka een gesprek met de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman. Daar had geen haan naar gekraaid, als de UNSGSA niet koningin Máxima der Nederlanden had geheten. Maar zo heet de UNSGSA wel, en dus was de verontwaardiging groot.

Volgens haar werkgever, de VN, sprak Máxima met de man die in oktober 2018 opdracht gaf tot de moord op de Saoedische journalist Khashoggi – voor zijn verantwoordelijkheid bestaat volgens een VN-onderzoek ‘geloofwaardig bewijs’. Khashoggi werd in de ambassade van zijn land in Istanbul gedood, in stukken gezaagd en opgeruimd.

Máxima neemt haar taak de economische positie van vrouwen wereldwijd te bevorderen serieus. Behalve UNSGSA is ze ook nog erevoorzitter van de GPFI, de Global Partnership for Financial Inclusion van de G20. Zij kan voor die inspanningen niet genoeg worden geprezen.

Maar tegenover Mohammed bin Salman pleiten voor verbetering van de positie van vrouwen in zijn land is zoiets als een gesprek met de Veluwse wolf over de verbetering van de positie van schapen in zijn territorium. De intentie kan goed zijn, maar het is ook naïef. Was Máxima een Saoedische vrouw geweest, dan was ze vanwege haar opruiende praatjes tegen de kroonprins een paar jaar de cel ingedraaid, met stokslagen op de koop toe. Mohammed stond even bekend als de progressieve kampioen van de Saoedische vrouwenrechten, toen vrouwen in juni 2018 eindelijk auto mochten rijden. Maar volgens Amnesty International kregen de vrouwen die daarvoor actie hadden gevoerd later alsnog lange celstraffen.

Saoedi-Arabië is een enge intolerante middeleeuwse woestijndictatuur die zich op het wereldtoneel weet te handhaven dankzij de oliemiljarden. Daarmee financiert het land behalve wapens ook de verspreiding van oerconservatieve islamitische denkbeelden.

De kritiek op Máxima was tweeledig. Sommigen vonden dat de koningin bij de kroonprins over de zaak-Khashoggi had moeten beginnen. Anderen vonden dat ze op morele gronden helemaal van een ontmoeting met de moordlustige despoot had moeten afzien.

Dat ze Khashoggi buiten het gesprek hield, viel op staatsrechtelijke gronden nog te billijken. De koningin valt onder het absurde regime van de ministeriële verantwoordelijkheid: in dit geval die van minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok. Leden van het koninklijk huis worden geacht zich te onthouden van politieke uitspraken. De brave Blok is geen man die de kroonprins even over de knie legt, want dat zou ten koste kunnen gaan van de handelsbetrekkingen. De export gaat voor de moraal.

Maar Máxima had vanwege alle gevoeligheden wel kunnen besluiten af te zien van een praatje met Mohammed. Ze had kunnen weten dat de Saoedi’s de foto van het samenzijn onmiddellijk zouden inzetten voor pr-doeleinden – zo middeleeuws zijn ze daar nu ook weer niet.

De Oranjes hebben al vaker laten zien weinig gevoel te bezitten voor de morele implicaties van ontmoetingen met dubieuze types. Toen koning Willem-Alexander destijds de Russische president Poetin tegen het lijf liep in het Holland Heineken Huis in Sotsji, bestelde hij meteen een rondje grote pilsen. Poetin stond glunderend op de foto’s. 

Vuile schoft of niet: staatshoofden onder elkaar, macht en moraal strikt gescheiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden