Column Peter de Waard

Was Grexit een nog grotere financiële ramp geworden?

De aanvankelijke codenaam was ‘Toetreding Kroatië tot de Europese Unie’. Maar toen dat land daadwerkelijk een aanvraag deed, moest het snel veranderd worden in ‘Toetreding van Albanië tot de Europese Unie.’

Het was top secret. Vanaf 2012 voerde een team van economen en juristen een geheime operatie uit op de 15de verdieping van het Charlemagne-gebouw, in Brussel. Zij moesten voor de Europese Commissie de gevolgen van een Grexit in kaart brengen zoals spionnen van MI6 die van een Russische aanval op de Baltische staten. Plan B heette het. Als de financiële markten er lucht van zouden krijgen dat zo’n plan bestond, zouden de aasgieren uit de City en Wall Street toeslaan en lag elk scenario in duigen.

In 2015 leek Grexit onafwendbaar. De nieuwe premier Alexis Tsipras en zijn rechterhand minister Yanis Varoufakis van Financiën weigerden te bezuinigen in ruil voor nieuwe leningen van Brussel. Dat zou onafwendbaar leiden tot een faillissement van het land en een gedwongen vertrek uit de eurozone.

Volgens het 157 pagina’s tellendeplan B, dat in het volgende maand te verschijnen boek The Last Bluff wordt onthuld, zou de rekening gigantisch zijn. Europese instituties en overheden zouden 342 miljard euro moeten afschrijven. Italië, een land dat toen al in problemen zat, zou 63 miljard euro kwijt zijn geweest, 4,1 procent van het bbp.

Europa had daarnaast een deel van de eigen banken te hulp moeten schieten, die onmiddellijk insolvent zouden zijn geworden.

Ook had Griekenland binnen enkele uren na een faillissement een andere munt – zeg: nieuwe drachme – moeten invoeren, waarin alle tegoeden en schulden zouden moeten worden omgezet. Deze munt zou meteen 50 procent devalueren ten opzichte van de euro, waardoor de schulden van Griekenland in euro’s zouden verdubbelen en op termijn verdrievoudigen tot 500 procent van het bbp.

Om te voorkomen dat de centrale bank van Griekenland zelf euro’s zou blijven drukken, had de ECB de uitgifte van de nieuwe drachmes moeten ondersteunen. ‘Het zou bijna absurd zijn geweest om een reddingsplan te weigeren om een ander reddingsplan te moeten uitvoeren. Dat is de ironie van het hele ding’, aldus het top secret-plan.

Daarnaast zou een humanitaire ramp dreigen. Een bankroet zou twee miljoen Grieken onder de armoedegrens duwen. Basisvoorzieningen als eten, onderdak en medische voorzieningen zouden wegvallen. Het zou tot een ongekende migratiestroom hebben geleid, ook omdat Griekenland zelf eerste plek van bestemming in Europa is voor veel migranten.

Op 13 juli 2015 koos iedereen eieren voor zijn geld, Varoufakis uitgezonderd. De schuld is er nog altijd. Maar Griekenland bedruipt zichzelf. Mogelijk ligt er voor Italië nu een plan B met de code ‘Toetreding Noord-Macedonië tot de EU’.

Het is beter die gigasom maar niet te weten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden