Opinie Commentaar

Was de eenheid van de Europese Unie te hard tegen het sterk verdeelde Groot-Brittannië?

In het verdeelde Groot-Brittannië is een opstand uitgebroken tegen de Brexitdeal met de Europese Unie.

De EU kwam op voor haar belangen, zoals de Britten dat ook mochten doen.

Wat hebben we verkeerd gedaan? Die vraag bekruipt je nu er in Groot-Brittannië een opstand is uitgebroken tegen de Brexitdeal waarmee premier May uit Brussel is teruggekeerd. Zo­meteen eindigt het hele gedoe ermee dat de Britten zonder deal en zonder parachute uit de Europese Unie tuimelen. Heeft de EU de Britten te hard behandeld? Had het anders gekund?

Brexiteers beschuldigen Brussel ervan dat het er van meet af aan op uit was de bewoners van het trotse eiland te vernederen. Een enkele keer klonk het wel zo, bijvoorbeeld toen EU-president Tusk premier May een taartje zonder kers aanbood. Kortom, géén cherry ­picking! Ook de ronkende uitspraken van opper-Europeaan Guy Verhofstadt hielpen niet bepaald.

Maar het verwijt dat de EU uit was op de onvoorwaardelijke overgave van de Britten, is niet terecht. Wel hebben de lidstaten steeds vastgehouden aan de vier vrijheden die de basis van de EU vormen: de vrijheid van verkeer van goederen, kapitaal, dienst en personen. Niet uit ideologische zuiverheid, maar om te voorkomen dat het ene land een veel voordeliger positie zou krijgen dan het andere. Politiek zou het ook onhaalbaar zijn geweest te morrelen aan het vrije verkeer van personen. Dat zouden de Oost-Europese landen nooit hebben aanvaard.

De Britten zaten ook met het probleem dat hun regering tot op het eind intern hopeloos verdeeld was over de doelen en de strategie. Na bijna een jaar begonnen de onderhandelingen pas en zelfs toen was er geen plan. Bovendien worstelden ze met een zelf gecreëerd ‘trilemma’: hoe kun je buiten de interne markt en de douane-unie blijven, de grens tussen Ierland en Noord-Ierland openhouden en toch geen grens tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk krijgen?

Dat moest wel op een ingewikkelde constructie uitlopen, want de EU kon natuurlijk niet toestaan dat er een lek in de buitengrens zou ontstaan. Op die manier zou Groot-Brittannië onder alle handelsafspraken uit kunnen komen.

De diepe ontgoocheling bij de Britten lijkt ook het gevolg van de opgewekte voorspelling van de brexiteers dat het Europese kamp uiteindelijk wel uiteen zou vallen. Dat is niet gebeurd. Maar zoals de Britten voor hun belangen mogen opkomen, mag de EU dat ook. En dat de eenheid dan heel zwaar weegt, mag ­niemand verbazen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden