Column Sheila Sitalsing

Wanneer maatwerk willekeur wordt, gedreven door kosten, groeit de argwaan

Na het gekmakende verhaal gisteren in deze krant over de perikelen rond de door de gemeente betaalde huishoudelijke hulp voor hulpbehoevende mensen – daar is klein rumoer over, zoals er altijd klein rumoer is over overheidsvoorzieningen, want het is voor de ontvangende partij al snel te weinig en voor de gevende partij al snel te veel – riep ik door de kamer: ‘Maar is alles schoon?’

Ja, zegt de wethouder, die de schoonmaker betaalt. Nee, zegt de vrouw wier huis het betreft en die door ziekte en gebrek niet in staat is tot zelf schoonmaken.

Door het hele land vinden opstootjes plaats rond deze kwestie, die in de kern gaat over de vraag of de overheid goed genoeg zorgt voor de mensen aan wie zij ‘wij zullen voor u zorgen als u dat zelf niet kunt’ heeft beloofd. En zo kon het komen dat rechters door het ganse land zich hebben moeten buigen over de vraag wat een ‘schoon en leefbaar huis’ is. Niet te doen natuurlijk, weet iedereen die weleens bij een buurman binnen is geweest en later thuis fluister-roddelt:  ‘Het is er nóg viezer dan bij ons’.

De onvrede begon een paar jaar geleden met het grote overhevelen (van het Rijk naar de gemeenten) van allerhande ondersteuning voor zieken en zwakken. Dat was goed voor de mensen, zo werd beweerd, want gemeenten staan dicht bij hun inwoners en kunnen daarom ‘maatwerk’ leveren (het begrip maatwerk is erg populair in wat ze het sociaal domein noemen, omdat het ‘menselijke maat’ suggereert, al blijkt dat menselijke soms tegen te vallen). Hulp kon daardoor efficiënter worden. Dat laatste betekent in de hoofden van bestuurders: goedkoper.

Maatwerk hield onder meer een nieuw systeem van vergoeden in. Niet langer zouden gemeenten betalen voor een vast aantal uren per week een schoonmaker over de vloer. Maar voor het gewenste resultaat: een schoon huis.

Betalen voor resultaat gebeurt ook in de Jeugdzorg en in de psychiatrie en het is volslagen logisch. Want natuurlijk wil iedereen hulp op maat die ergens toe leidt. Alleen wordt er altijd verlekkerd achteraan gezegd: ‘Dit leidt tot lagere kosten.’

En daar begint het wantrouwen. Want in die woorden zit de veronderstelling dat de mensen voorheen per definitie te veel zorg kregen, te veel aandacht, te veel alles. Dat er heus wat af kan zonder verlies van kwaliteit. Dat iedereen maar wat deed, blind factuurtjes schreef.

Want het huis blijkt dus altijd in mínder uren schoon te kunnen, volgens een beambte die thuis vermoedelijk tussen stofnesten zit op plakkerige vloeren . En nooit, nooit, nooit zal iemand zeggen: u heeft veel meer hulp nodig!

Het sociaal domein is een moeras van wmo, pgb en andere ellendige lettercombinaties waarin alleen mensen die ervoor hebben doorgeleerd de weg kennen.  Dus is er een bloeiende economie ontstaan van zorgmakelaars die tegen betaling de weg uitstippelen naar potjes met geld. Ook juristen vinden er emplooi; de Volkskrant voerde donderdag een jurist op die continu rechtszaken voert tegen gemeenten over de huishoudelijke hulp, want er wordt onder het mom van resultaatgericht betalen fors gekort op uren en schoon worden de huizen er niet van. Hij wint zaken.

Wanneer maatwerk willekeur wordt, gedreven door kosten, groeit de argwaan. Zie je wel, ze vinden ons labbekakken, zeggen de hulpbehoevenden tegen elkaar. En ze roepen ‘see you in court’ tegen hun gemeente. Dat krijg je van een overheid die bezuinigingen verpakt als ‘efficiëntieverbeteringen’ en van burgers die zich daardoor ernstig tekortgedaan voelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden