Column

Wanneer het bedrijfsleven progressiever is dan de overheid

Sander Schimmelpenninck artikel Beeld -
Sander Schimmelpenninck artikelBeeld -

Als de bladeren vallen, begint voor ons BN’ers het harkseizoen. Al die onderbetaalde columns, tweets, radio- en televisieoptredens kunnen dan eindelijk in klinkende munt worden omgezet, dankzij een optreden als dagvoorzitter of spreker. Ordinair geschnabbel, noemen sommige journalistieke collega’s dat, en dat zou ik ook zeggen als ik hen was.

Ton Verlind, voormalig eindredacteur van Brandpunt, bracht de buitenschoolse activiteiten van talkshowhosts zelfs in verband met de matige kwaliteit van die shows: presentatoren zouden niet onafhankelijk zijn. Onzin natuurlijk; die zaken vallen prima te scheiden, en een dagvoorzitterschap is juist een uitstekende manier om verhalen op te doen: win-win. Sterker nog, nu bedrijven steeds vaker een (zelf)kritisch programma boven het geraaskal van trendwatchers verkiezen, wordt op menig bedrijfsevenement een inhoudelijker gesprek gevoerd dan bij de meeste talkshows.

Dat past in de trend dat het bedrijfsleven tegenwoordig serieuzer lijkt dan onze overheid en het grote publiek. Van accountants tot olieboeren, de consensus over de grote vraagstukken van deze tijd – klimaatverandering, ongelijkheid, diversiteit – is opvallend. Zaken die in het publieke debat nog tot hoogoplopende discussies en emoties leiden, doen dat in het bedrijfsleven steeds minder. Waar overheidsplannen in trage coalitiebesprekingen sneuvelen, rukken ceo’s gewoon aan het stuur.

Corporate Nederland trekt ongeduldig zijn eigen plan, met doelstellingen die strenger zijn dan de overheid ze oplegt. Zo heeft een deel zich aangesloten bij het Science Based Target Initiative, een initiatief van honderden bedrijven die de wereldwijde opwarming onder de anderhalve graad willen houden, en veel sneller klimaatneutraal willen zijn dan de huidige klimaatwet hen verplicht. Ook op het gebied van bijvoorbeeld vrouwenquota lopen vele ‘vieze’ bedrijven tegenwoordig voor op regelgeving van de overheid.

Toch zijn er belangrijke kanttekeningen te maken bij de voortvarendheid waarmee het bedrijfsleven momenteel haar idealen belijdt. Allereerst heeft dat gevoel van urgentie minder te maken met breed gedragen overtuigingen, als wel met het uitsluiten van risico’s. Dat Milieudefensie haar zaak tegen Shell in mei dit jaar won, en de rechter oordeelde dat Shell zijn CO2-uitstoot in 2030 tot 45% terug moet brengen, geeft nog maar eens aan dat grote bedrijven het zich niet meer kunnen permitteren alleen naar de overheidsregels te kijken.

Bij het uitsluiten van juridische risico’s kunnen bedrijven verleid worden tot willekeur. Zo is het voor beleggingsfondsen en -professionals steeds vaker onmogelijk om een bankrekening te openen, omdat banken geen zin hebben om duur klantonderzoek te doen, afgezet tegen de lage opbrengsten. De sector is besmet door belastingconstructies en witwasserij, en daarom weigeren banken uit voorzorg maar iedereen uit die sector, waarmee óók bonafide professionals en gezonde business een nutsdienst wordt onthouden.

Bij sociale mediabedrijven is er sprake van dezelfde willekeur. Hoewel ik helemaal vóór strenger optreden ben, tegen opruiers, complotondernemers en andere kwaadaardige lieden die de democratie ondermijnen en de volksgezondheid bedreigen, heb ik nog altijd liever dat dat door een democratisch gekozen overheid gebeurt dan door een ongekozen roedel nerds in Silicon Valley.

Wanneer we progressief beleid en de handhaving daarvan aan commerciële partijen overlaten, is het niet onbegrijpelijk dat mensen een duister complot tussen politici en machtige zakenmensen bevroeden. Als de overheid haar verantwoordelijkheid ontloopt, ontstaat een gevaarlijk democratisch tekort; bedrijven die zich schuldig maken aan willekeur hebben immers niets te vrezen van kiezers, al zou je hetzelfde kunnen betogen voor de regeringen Rutte.

Het gevoel van onmacht over politieke traagheid en populistische onwil is begrijpelijk, maar kan geen reden zijn om progressief beleid dan maar uit te besteden aan het bedrijfsleven. De overheid zal sneller moeten, en rap wat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden