Column

Wagendorp: 'Godswonder dat de koning niet getroffen is door writer's block'

Koning Willem-Alexander, zei hij zondagmiddag, had geworsteld met zijn kersttoespraak. Dat was te merken. De juiste woorden komen soms uit je tenen en laten zich niet altijd gemakkelijk aaneenrijgen tot iets zinnigs.

null Beeld anp
Beeld anp

Het was de vierde keer dat Willem-Alexander vanuit zijn Wassenaarse huiskamer het volk toesprak en zijn kerstboodschap voor het voetlicht bracht. Hij zal nooit een groot performer worden, maar dat zal in de toekomst uitgroeien tot zijn kracht. Types die er even een gelikte speech uitgooien hebben we genoeg, er is behoefte aan oprechtheid.

Ik zag het duidelijk voor me: de koning op zijn werkkamer, omringd door proppen papier van afgekeurde versies, zo nu en dan naar beneden schreeuwend of het ook wat zachter kon, met die takkemuziek van zijn dochters. 'Ik zit hier wel mijn kersttoespraak te schrijven, ja!' En dan oefenen met Máxima.

Het valt heus niet mee, een koninklijke kersttoespraak. Het volk kijkt je de woorden uit de mond en weegt elke zin op een goudschaaltje. Je weet dat je speech als een gedicht zal worden geanalyseerd, dat er gezocht zal worden naar verborgen politieke voorkeuren en dat het twitterleger en columnisten klaar zitten om er iets van te vinden.

Zondag keken anderhalf miljoen mensen naar de directe uitzending en later nog eens 350 duizend naar de herhaling. Dat is veel. Een paar slecht gekozen woorden en het is bal. Het kan je jarenlang lintjesknippen kosten om over drie verkeerde zinnetjes heen te komen.

Daarom krijgt de koning hulp van speechschrijvers en wordt zijn tekst voorgelegd aan de minister-president. Onze monarch, bijna 50, valt onder een vernederend regime: Willem-Alexander is officieel niet-toerekeningsvatbaar voor wat hij te berde brengt.

Hij had het ook deze keer vast niet allemaal in zijn eentje gedaan - daarvoor zaten er een paar al te professionele zinnen tussen. Maar zoals zijn moeder in de loop der jaren ook steeds eigenzinniger begon te speechen met Kerst, zo lijkt Willem-Alexander langzaam maar zeker ook zijn schroom van zich af te schudden.

Koning is een ervaringsvak en misschien moet je even een paar jaar moed verzamelen om tegen de pluimstrijkers in je omgeving te durven zeggen dat ze moeten opzouten en zo iets terug te veroveren van de vrijheid die ze je hebben afgepakt.

Rekening houdend met dit alles is het niet zo raar dat WA heeft geworsteld - het is een godswonder dat hij niet is getroffen door een writer's block.

De waardering voor wat iemand zegt of schrijft hangt vaak samen met de mate waarin je je eigen opvattingen bevestigd ziet. Maar ook los daarvan vond ik dat Willem-Alexander in een paar zinnen een adequaat beeld schetste van wat er aan de hand is.

'Het extreme lijkt het nieuwe normaal te worden.'

'Zoekend naar zekerheid, graven groepen zich in hun eigen gelijk in. Dat maakt een open gesprek onmogelijk. Velen hebben het gevoel in een land zonder luisteraars te leven.' En: 'Wie twijfelt over de toekomst, idealiseert vaak het verleden.' Dit was de kernachtigste: 'Beleving is werkelijkheid, hoor je vaak. Maar het fundament van het dagelijks leven wordt drijfzand als beleving het zicht op de werkelijkheid verdringt.'

De vorige keren had ik het gevoel naar een nieuwe aflevering van LuckyTV te kijken, nu was het echt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden