gastcolumn

Waarom zou respect zo heilzaam zijn?

Respect. Het moet weer. Weer die zelfverzekerdheid, opnieuw dat stellige woordje 'moeten.' Maar niets over waarom dat hooggeachte respect zo heilzaam zou zijn. Gek genoeg hoor je de dringende aanbeveling alleen als het om religie gaat.

Oud-premier BalkenendeBeeld anp

Hé, die hadden we al een tijdje niet meer gehoord. Ik dacht dat met de aftocht van Jan-Peter Balkenende uit de vaderlandse politiek ook het gehamer op respect was verdwenen.

Maar opinions chics zijn nu eenmaal te hardnekkig om stilletjes uit te sterven. Wat dat betreft lijken ze op onkruid. Dat komt ook steeds weer op.

Dus hoefde het interview met Ajax-voetballer Kenny Tete, dat deze week in de Volkskrant stond, nauwelijks te verbazen. Het ging over zijn achtergrond en ook zijn tatoeage ('Lotusbloemen staan voor het begin van het leven') kwam aan bod. Meest onthullend was zijn afkeuring van cartoons over Mohammed. 'Ik begrijp dat mensen daar boos om worden. Je moet het geloof respecteren.'

Er staat nog net niet: eigen schuld, dikke bult. Maar de strekking is duidelijk. Cartoonisten drijven de boel op de spits met hun tekeningen. Dan bestaat het risico dat er slachtoffers vallen, is de suggestie.

Balkenende

Meer respect als reactie op toenemende spanningen in de samenleving - zou het zo werken? Het verklaart in elk geval waarom Balkenende er graag naar mocht verwijzen. Hij was premier tijdens de meest doorgeladen periode uit de recente politieke geschiedenis. Ik wilde schrijven dat Theo van Gogh hierover kon meepraten. Maar het hele punt is natuurlijk dat hij dit niet meer kan.

Het toenmalige kabinet had het na de moord op Van Gogh kunnen opnemen voor de vrije meningsuiting. Dat deed het niet. Het werden jaren van een toontje lager zingen en vooral niet polariseren. Wellicht kon de wet die godslastering verbood worden afgestoft. En toen Wilders' Fitna op het punt van verschijnen stond, distantieerde de premier zich alvast op deze manier. 'Mensen verdienen respect voor wat hen ten diepste beweegt, hun geloof, hun eigenheid.'

Beeld anp

Charlie Hebdo

Maar toen werd het 7 januari 2015. De gebroeders Kouachi brachten Soera 9:61 - 'En zij, die de boodschapper van Allah lastig vallen, zullen een pijnlijke straf ontvangen' - in de praktijk en moordden de redactie van Charlie Hebo uit. Respect raakte weer in de mode.

Een paar weken voor Tete werd Rosanna Kluivert geïnterviewd. Ze kwam aan bod in de reeks 'De tien geboden' van dagblad Trouw. Bij het derde gebod (voor de minder bijbelvaste lezers: 'Gij zult de naam van de Here, uw God, niet ijdel gebruiken') zei ze: 'We moeten respect hebben voor elkaars overtuigingen.'

Weer die zelfverzekerdheid, opnieuw dat stellige woordje 'moeten.' Maar niets over waarom dat hooggeachte respect zo heilzaam zou zijn. Gek genoeg hoor je de dringende aanbeveling alleen als het om religie gaat. De gunfactor is weg als het andere wereldbeelden betreft.

Beeld afp

Kop van jut

Stel je voor dat het liberalisme zich de afgelopen jaren had verschanst achter de verdedigingswal die respect heet. Er is genoeg aanleiding toe. Sinds de kredietcrisis is met name de neoliberale variant 's lands favoriete kop van jut.

Met de Vlaamse psychiater Paul Verhaeghe ging de kritiek in overdrive. Hij vergeleek de stroming een tijdje terug met kankercellen die 'alle aspecten van het leven' aantasten. Waar waren de liberalen die een respectvolle behandeling eisten van hun wereldbeeld? Wie dit had gedaan, was uitgelachen en terecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden