COLUMNThomas van Luyn

Waarom zou je nou een beschilderde rijstkorrel kopen?

Beeld Aisha Zeijpveld

Knap hoor, schilderen op een rijstkorrel, vindt Thomas van Luyn. Maar kan het niet nog wat kleiner? 

Je kunt je naam op een rijstkorrel laten graveren. Waarom zou je, inderdaad, maar ik zeg niet dat het moet, ik zeg dat het kán. Ze kunnen er alles op tekenen: de Taj Mahal, de Mona Lisa, een portret, een gedicht. Zoals bij elke kunstvorm heb je er toppers in, die wereldberoemd zijn in de rijstkunstwereld. Daar zitten veel Russen tussen (ik had kunnen zeggen: daar zitten bússen Russen tussen, maar dat heb ik gelukkig niet gedaan). Dat verklaart ook waarom veel topstukken uit rijstkunstcollecties afbeeldingen zijn van kalasjnikovs en tanks. Geeft niks, rijstkunst hoeft niet artistiek te zijn, sterker nog, beter van niet. Het moet vooral herkenbaar zijn, want dan zie je dat het knap is. Abstracte kunst op een rijstkorrel: je voelt dat het niet gaat werken.

Topstukken kosten geld, maar wie koopt zoiets? Je kunt er tenslotte moeilijk mee pronken. Om de kunst te zien moet je de korrel onder een microscoop leggen. Op een zuiltje in de woonkamer, stel ik me voor. Dat mensen binnenkomen en dat je zegt: moet je eens door die microscoop kijken. Waarom?, vragen ze dan. Doe nou maar, zeg jij dan. En dan kijken ze, en zeggen ze: verhip. Dat lijkt wel het Meisje met de Parel, maar dan een stuk slechter.

Je hebt ook microbeeldhouwers. Die kunnen de Denker van Rodin in de punt van een potlood houwen. En oog-van-de-naald-kunstenaars, die piepkleine poppetjes in het oog van een naald kunnen maken. Denk aan Da Vinci’s Het Laatste Avondmaal, of Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen van Walt Disney. Er is er eentje met een rij kamelen die door het oog trekken. Vooral rijke mensen met enige bijbelkennis zullen deze afbeelding enorm waarderen.

Mijn overheersende gedachte is: knap hoor. Da’s toch iets anders dan mooi. Terwijl, klein kan wel degelijk ontroeren. De afwasborstel in een poppenhuis, de veldfles van een tinnen soldaatje. Daar val ik als een baksteen voor. Er is iemand, hoe heet-ie, die heeft een hele fantasiewereld gebouwd van poppetjes om zijn trauma te verwerken. Heel aangrijpend. Het werd dan ook ontdekt als Grote Kunst, hetgeen een aantal modeltreinhobbyisten toch een doorn in het oog moet zijn geweest.

De overtreffende trap van microkunst is nanokunst, het schikken van moleculen en zelfs atomen in een vormpje dat je alleen kunt zien met een elektronenmicroscoop, die pak ’m beet een half miljoen kost, en dan heb je nog een laborant nodig om ermee te werken. Dat verkoopt niet geweldig, maar het zijn dan ook publiciteitsstunts van wetenschappers die willen zeggen: moet je zien wat ik kan. In Leiden hebben ze nu met een nanoprinter een bootje gemaakt dat zó klein is, dat het door het binnenste van een menselijke haar kan varen. Nee maar echt: varen. 

Het heeft namelijk een mini-motortje van iets, dat reageert met iets anders, en zo in beweging komt. Voor mij verdien je dan al elke prijs die uit te reiken valt, maar het leukste is: het bootje heeft de vorm van zo’n koddig plastic speelgoedbootje voor in bad. Dan kun je me wegdragen, dat had niet gehoeven. De volgende stap is een mannetje in de stuurhut zetten, met een kapiteinspet op en een pijp in zijn mond. En een horloge aan een ketting, dat je kunt openklappen en dat je dan binnenin een portret van zijn vrouw ziet. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden