Waarom Zimbabwanen niet dansen op straat

Na 37 jaar snakten de Zimbabwanen naar het vertrek van Mugabe. Maar met Mnangagwa schieten ze niets op.

Vicepresident Mnangagwa en president Mugabe in december 2014. Beeld ap

Kunnen de Zimbabwanen nu feestvieren? Robert Mugabe (93) heeft over hen geregeerd met een ijzeren vuist sinds 1980. Hij is de enige president die de generatie jonger dan 40 jaar heeft meegemaakt. Toegegeven, de vuist was in de beginjaren minder hard, maar voor miljoenen Zimbabwanen is het regime vanaf halverwege de jaren negentig steeds repressiever geworden.

Duizenden burgers van de etnische groep de Matabele waren afgeslacht bij de zuiveringen van begin jaren tachtig. In de decennia daarna hebben nog eens duizenden met hun leven betaald. Percentueel gezien kwamen meer vrouwen en kinderen om bij de bevalling dan elders in Afrika, activisten van de oppositie die in elkaar werden geslagen en doodgemarteld; journalisten die werden ontvoerd en nooit weer zijn teruggezien. Het is een lange, bloedige lijst.

Dus zeker: Zimbabwanen zullen blij zijn met het nieuws dat Mugabe onder huisarrest is geplaatst en met de berichten dat hij een deal heeft gesloten met het leger om af te treden in ruil voor een vrijgeleide om het land te verlaten met zijn echtgenote Grace en zijn gezin.

Maar er wordt niet gedanst in de straten.

Wilf Mbanga is de hoofdredacteur van The Zimbabwean en verblijft in Johannesburg. Beeld Twitter

De miljoenen Zimbabwanen die in zelfgekozen ballingschap leven (naar schatting een kwart van de bevolking) zitten aan hun schermen gekluisterd, zwalkend tussen hoop en vrees bij elke tweet, bij elke kruimel nieuws, elk gerucht. De mensen thuis in Zimbabwe, die de afgelopen tientallen jaren onder de laars van Mugabe hebben geleefd, verschuilen zich in hun huizen, hopend dat hun batterijen blijven werken zolang de haperende elektriciteitsvoorziening niet is hersteld. Enkele wanhopigen wagen zich de straat op om in de lange rij bij de banken te wachten op hun dagelijkse toelage van nog geen 18 euro.

Waarom wordt er niet gedanst?

De man die waarschijnlijk hun neuwe president wordt - voormalig vicepresident Emmerson Mnangagwa - heeft net zo'n ijzeren vuist als zijn voorganger. Hij is vanaf het begin de rechterhand van Mugabe geweest. Hij was de minister van de veiligheidsdiensten in de tijd van de slachtpartijen in Matabeleland. Hij bouwde de alom aanwezige geheime dienst, de CIO, uit tot een eliteteam voor vuile trucjes, gevreesd in het hele land. In al die jaren werd hij, net als zijn baas Mugabe, beschuldigd van het organiseren van geweld bij verkiezingscampagnes, van ontvoeringen, afpersing, het plunderen van de nationale grondstoffen en andere misdaden.

Hij heeft nooit steun bij de bevolking genoten. Tot tweemaal toe verloor hij zijn zetel bij parlementsverkiezingen en werd pas gekozen toen hij zijn geboortestreek als kiesdictrict koos. Zelfs toen waren beschuldigingen van geweld en intimidatie niet van de lucht. Tien jaar lang zat hij in het parlement op een van de zetels waarvoor de leden door president Mugabe werden aangewezen. Niet als gekozen dus, maar als aangewezene. En als hij inderdaad nu president wordt, is hij de aangewezene van het leger.

Wat wij Zimbabwanen willen, en waarvoor wij dansend de straat op gingen in 1980, is de mogelijkheid om onze eigen toekomst te bepalen en door wie wij naar toekomst geleid willen worden. We willen onze stem kunnen uitbrengen zonder angst voor represailles.

Met het leger en Mnangagwa aan het roer bestaat er weinig hoop dat er iets zal veranderen. Maar er is een kans dat wij toch tot een dans worden verleid: als Mnangagwa gehoor zou geven aan de roep van Zimbabwanen buiten en binnen het land om een overgangsregering te vormen met alle partijen en alle goede mannen en vrouwen uit het hele spectrum politiek, economisch, raciaal en zo meer. Dat zou ons hoop voor de toekomst geven, een toekomst voorbij de Zanu-PF en het geweld, waarover Mugabe zo vaak opschepte en waarvan Mnangagwa de uitvoerder was.

Wilf Mbanga is de hoofdredacteur van The Zimbabwean en verblijft in Johannesburg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.