Opinie Vrouwelijke scheidsrechters

Waarom zijn er zo weinig vrouwen die fluiten?

Bij de opmars van het vrouwenvoetbal steekt die van vrouwelijke scheidsrechters bleekjes af, betoogt Iñaki Oñorbe Genovesi.

Stéphanie Frappart wijst Samuel Grandsir van Strasbourg terecht. In april was Frappart de eerste vrouw die een wedstrijd in de hoogste Franse mannenklasse (Ligue 1) floot. Dat ging tussen Amiens en Strasbourg. Beeld BSR Agency

Alle ogen zijn woensdagavond op Stéphanie Frappart gericht. Ze is de eerste vrouwelijke voetbalscheidsrechter die een Europese mannenfinale mag leiden. Een tengere Française met een fluitje op een voetbalveld vol stoere kerels, korte lontjes en opspelend testosteron. Een primeur waaruit duizenden vrouwen en meisjes, onder wie mijn tienerdochter, inspiratie kunnen putten.

Toegegeven, het onderonsje tussen de winnaars van de Champions League en de Europa League is de minst aansprekende van alle Europese voetbalfinales. Toch is Frapparts aanwezigheid − en die van haar assistenten Manuela Nicolosi en Michelle O’Neal langs de lijn − opnieuw een scheurtje in wat te lang het mannenbolwerk voetbal is geweest.

Het past bij de stormachtige ontwikkeling van vrouwenvoetbal. Neem het succesvolle WK voor vrouwen in Frankrijk eerder deze zomer, waar diezelfde Frappart de finale leidde tussen Nederland en de VS. Zie de dadendrang van vrouwen en hoe ze steeds nadrukkelijk hun rol opeisen in het mannenvoetbal. Als voetbalanalisten, commentatoren, coaches en zelfs als clubvoorzitters hebben ze genderbarrières doorbroken. En hoewel slechts een gevoel: overal lijkt het voetbalplezier toe te nemen.

Zelfs als vrouwelijke scheidsrechters de heren voetballers tot de orde roepen. De Duitse Bibiana Steinhaus is inmiddels een begrip in de Duitse Bundesliga. En ook in Tunesië was er volop lof voor Dorsaf Ganouati toen zij in juni debuteerde in de hoogste mannelijke competitie van het land.

In Nederland is het behelpen. Hier zijn we enthousiast over de Oranje Leeuwinnen en hun mooie WK-finaleplaats. Maar heeft Marjan Olfers, hoogleraar Sport en Recht (VU) en oud-lid van de rvc van Ajax, een punt dat we met vrouwelijke bestuurders of scheidsrechters, ‘achterlopen op ons omringende landen’.

Veelzeggend is dat Nederland 4.200 mannelijke KNVB-scheidsrechters telt, tegenover een schamele 42 vrouwen die met een badge van de voetbalbond het veld opgaan. Bovendien heeft Nederland met Shona Shukrula, Vivian Peters en Lizzy van der Helm slechts drie vrouwelijke arbiters die internationaal actief zijn. Geen van hen was op het WK in Frankrijk. Al benadrukt scheidsrechter Kevin Blom, bij de KNVB verantwoordelijk voor de top van de vrouwenarbitrage, de wens ‘Nederlandse vrouwen op het WK van 2023 te laten fluiten’.

Daarnaast is het volgens Blom de bedoeling dat vrouwelijke scheidsrechters Nederlandse eredivisiewedstrijden bij de heren voetballers gaan leiden. Wanneer blijft vaag. ‘Het niveau is er zeker, maar nog geen vrouw is zover’, aldus Blom. Ligt het aan hun conditie ? Aan de verschillen tussen vrouwen- en mannenvoetbal?

Mannelijk theater

Uit cijfers van databureau Opta blijkt inderdaad dat de snelheid in het mannenvoetbal hoger ligt. Dat er vaker overtredingen worden gemaakt. Ook opvallend: de heren voetballers trekken beslissingen van de scheidsrechter vaker in twijfel. Verongelijkte gebaren, de scheids belagen: typisch mannelijk voetbaltheater. Vrouwen zijn ingetogener. Hebben vrouwelijke arbiters het dus te zwaar te verduren bij het fluiten bij de mannen? Moeten ze er extra beschermd voor worden?

Wie wedstrijden onder leiding van Frappart of Steinhaus wel eens heeft bekeken, ziet dat de aanwezigheid van de vrouwen juist een positief effect heeft. Dat een korte glimlach, een hand op de schouder of een goede grap relativerend werkt op de licht geraakte heren voetballers.

Mastodonten

Ook Shona Shukrula of Lizzy van der Helm zijn geregeld met slechts een fluitje, gele en rode kaarten de mannen op het voetbalveld de baas. Het zijn de mannelijke mastodonten langs de lijn. Al die betweterige voetbalkenners in clubkantines die vrouwen nog altijd beschouwen als ‘voetbalversiering’. Die ‘Ga toch koken’ roepen als een vrouwelijke scheidsrechter een vergissing maakt.

Het zijn de grollen in tv-programma’s als Voetbal Inside waarin vrouwelijke scheidsrechters eerst op geslacht en uiterlijk en pas dan op hun kwaliteiten worden beoordeeld, waardoor vaak ‘niet alleen het voetbal om te janken was’, zoals assistent-scheidsrechter Nicolet Bakker ooit verzuchtte. Het verklaart waarom zo weinig meiden durven te scheidsen. En als zij de fluit oppakken, weer snel afhaken. Dat het aantal vrouwen die zich KNVB-scheidsrechter mag noemen honderd keer minder is dan het aantal mannelijke arbiters, zou ook niet-voetbalfans moeten verontrusten.

Pak seksisme harder aan. Hervat campagnes als #ZijFluitTop van de sportorganisatie NOC*NSF, die bij hockey, handbal en korfbal al tot zichtbare resultaten hebben geleid. Martine Prange, hoogleraar filosofie aan de Tilburg University en oud-profvoetballer, schreef het eerder dit jaar in de Volkskrant: ‘Voetbal is voor iedereen, man en vrouw, jongen en meisje, iedereen kan erin uitblinken en plezier aan beleven, iedereen moet gelijke kansen krijgen en even serieus genomen worden.’ Dat geldt meer dan ooit voor de vrouwelijke scheidsrechters in ons land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden