Opinie

Waarom wordt Bruce Jenner gevierd en Rachel Dolezal uitgekotst?

Scherpste opinies: De zwarte vrouw die toch blank bleek

De zwarte Amerikaanse activiste Rachel Dolezal (37), die als woordvoerder van de Afro-Amerikaanse gemeenschap veel in de media was tijdens de rellen in Ferguson, heeft gelogen over haar achtergrond. Ze blijkt niet zwart te zijn, maar blank. Kan en mag ras een keuze zijn? Een overzicht van de scherpste opinies uit de Verenigde Staten.

Rachel Dolezal. Beeld ap

De constructie van ras is zelf een leugen

Door Jelani Cobb.
Gepubliceerd op 15 juni 2015, The New Yorker.
Het makkelijkste oordeel in het geval van Rachel Dolezal - witte ouders, blanke huid en lichte ogen- is: eindelijk wordt hardop gezegd wat overduidelijk is. De keizer draagt geen kleren. Ze is niet zwart. 'Maar de waarheid is dat Dolezal precies zo gekleed gaat als wij allemaal, namelijk in het fictieve gewaad dat wij 'ras' noemen, waarvan de criteria zowel willekeurig als schadelijk zijn', schrijft Jelani Cobb voor The New Yorker. 'Dit betekent niet dat Dolezal niet loog over wie ze was. Het betekent dat ze loog over een leugen.' Volgens Cobb is de constructie van ras namelijk in zichzelf een leugen. 'Ras is als geloof in dit land. Enkel zeggen dat je lid bent, is voldoende. Er wordt niet gecheckt of je wel echt een lidmaatschapskaart hebt.

Dolezals claim is volgens Cobb niet te vergelijken met sommige Hollywood-sterren die ervoor kozen zich 'zwart' voor te doen. Zij kunnen zich beroepen op onwetendheid. Dolezal niet. Zij werkte vier jaar voor een organisatie die zich met dit thema bezighoudt. 'Zij begrijpt als geen ander de precieze aard van het vertrouwen dat ze heeft geschonden.'

Toch vindt Cobb haar misleidingen minder verontrustend dan de criteria die worden gebruikt om haar uit te sluiten. 'Als het zwart zijn alleen maar een kwestie is van een overtegenwoordiging van iemands Afrikaanse afkomst, dan moeten we ook beginnen met het wegsnijden van een groot deel van de canon van de zwarte geschiedenis, tot en met de huidige president.'

Beeld ap

Je kunt je stem uitlenen zonder te liegen

Door Stereo Williams.
Gepubliceerd op 16 juni 2015, The Daily Beast.
In een tijd van raciale spanningen is het belangrijk om het gevaar van mensen als Rachel Dolezal te herkennen, schrijft Stereo Williams op de site van The Daily Beast. 'Iedere pleitbezorger van een gemarginaliseerde groep moet begrijpen dat passie en compassie hen nog geen toestemming geeft om die strijd toe te eigenen. Je kan deelnemen aan het koor zonder de microfoon af te pakken. Je kunt je stem uitlenen zonder te liegen.'

Vrouwen protesteren bij het gebouw van de National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) waar Dolezal werkzaam was. Beeld reuters

Dolezal heeft het recht om zwart te zijn

Door Camille Gear Rich.
Gepubliceerd op 16 juni, CNN.com
Waarom vieren we de geslachtsverandering van reality-ster Bruce Jenner, die nu als Caitlyn door het leven gaat, maar vallen we over de identiteitsverandering van Rachel Dolezal, vraagt Camille Gear Rich zich af op de website van CNN. 'Bij Bruce Jenner lijken we te accepteren dat iemands sociale identiteit radicaal kan veranderen als die identiteit niet past bij wat iemand van binnen voelt.' Caitlyn op de cover van Vanity Fair leek te wijzen op een omslagpunt in de geschiedenis, maar die tolerantie is ver te zoeken als het om Dolezal gaat.

Waarom Rachel Dolezal het zwaarder te verduren krijgt, kan voor een deel verklaard worden uit het feit dat ze niet zelf het moment koos voor haar coming-out, zoals Jenner, maar dat haar leugen ontdekt werd nadat haar boze ouders uit de school klapten. Dolezal heeft de boel voor de gek gehouden, zo is de publieke opinie.

'Moeten we aanstoot nemen aan haar leugen? Dat hangt van veel factoren af. Er zijn genoeg verklaringen te bedenken voor haar keuze. 'Opgroeiend in een gezin met zwarte (pleeg)-broers en zussen is Dolezal veelvuldig blootgesteld aan de realiteit van discriminatie en de pijnlijke effecten ervan. Ik heb bewondering voor de manier waarop ze heeft gekozen haar leven te leiden als zwart persoon. Ze verzet zich tegen racisme en komt op voor de zwarte identiteit. Dolazal heeft gelogen, dat had ze niet moeten doen, maar ze loog om redenen waar we sympathie voor moeten hebben.'

Ze dwingt ons na te denken: is biologie of daden belangrijker in het construeren van onze identiteit? Als Dolezal een zwarte voorouder weet te vinden, betekent dit dan dat haar aanspraak op 'zwart zijn' wel geldig is? En als ze die niet kan vinden, betekent dit dan dat al haar inspanningen om een betere wereld te maken voor afro-Amerikanen ongeldig zijn? Laten we geen slaaf zijn van onze biologische definitie van ras.'

Beeld ap

Dolezal vond dat ze de pijn van zwarte mensen moest delen

Door William Saletan.
Gepubliceerd op 15 juni 2015, Slate Magazine.
In een tijd van groeiende bewustwording over transgenders, moet het ook mogelijk worden om ras of etniciteit te veranderen, vraagt William Saletan zich af. Veel mensen hebben moeite met het feit dat Dolezal een keuze had. 'Mensen die zwart zijn en er zwart uitzien hebben die keuze niet. Er bestaat geen 'zwartheid' à la carte waar je de leuke dingen uit kunt pikken.'

Maar het ging Rachel Dolezal niet om de voordelen van zwart-zijn. Haar meest verontrustende uitlatingen gingen juist om slachtofferschap. Zo zei ze dat 'mensen die niet de zweep van onderdrukking hebben gevoeld, niet tegen zwarten mogen zeggen dat ze kalm moeten blijven'. Ze klaagde over discriminatie toen ze een baan niet kreeg. Ook beweerde ze het slachtoffer te zijn van hatecrime.

'Een logische uitleg zou kunnen zijn dat ze zichzelf is gaan zien als deel van de onderdrukte groep, hoewel ze dat niet is, en wilde ze dat iedereen haar ook zo zag', schrijft Selatan. 'Ik denk niet dat ze handelde uit kwaadaardigheid. Ze vond dat ze, om geaccepteerd te worden als zwart, ook hun pijn moest delen. Ze wilde dat men haar zag als doelwit van pesterijen en discriminatie. Zes jaar lang slaagde ze daarin.'

Beeld ap

Dit komt heel vaak voor

Door Daniel J. Sharfstein.
Gepubliceerd op 15 juni 2015, The New York Times.
Iedereen valt over Rachel Dolezal, maar het is helemaal niet ongebruikelijk in de Verenigde Staten om voor een ander ras door te gaan, schrijft Sharfstein in The New York Times. 'De geschiedenis van mensen die breken met sociale identiteiten en verschillen is al zo oud als de Verenigde Staten zelf. En die verhalen gingen niet uitsluitend over zwarten die zich voordeden als blanken of Joden die, zoals mijn opa en oma zeiden, 'er overheen groeiden'.' De Amerikaanse geschiedenis is een geschiedenis van witte mensen met een donkere huid en donkere mensen met een lichte huid.'

'De controverse rondom Dolezal is een product van onze eigen tegenstrijdigheid. Amerikanen staan meer open voor het overschrijven van raciale grenzen en zijn tegelijkertijd meer dan ooit bezig met die grenzen.'

Juist nu zijn raciale categorieën saillant, schrijft Sharfstein. 'Dezelfde mensen die nu afgeven op Rachel Dolezal, keerden zich tijdens de Ferguson-rellen massaal tegen racisme en het politiegeweld. Nu 'zwartheid' iets heel specifieks betekent - namelijk onderstrepen dat zwarte levens er toedoen - volgt daar ook de conclusie uit dat categorische duidelijkheid er óók toe doet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.