Opinie

Waarom wij de UvA bezetten

'Wij willen echte, democratische controle voor studenten en docenten op onze eigen universiteit.'

'Meer dan tweederde van de UvA-studenten staat achter ons.' Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Al een maand geleden werd het Maagdenhuis bezet. Het is een bijzondere bezetting die we ook wel een appropriatie, of zelfs een bevrijding noemen.

Appropriatie, toe-eigening, omdat het Maagdenhuis geopend is als ruimte die studenten en docenten op hun eigen manier kunnen vormgeven. Een 'bevrijding' die twee betekenissen draagt: dat het Maagdenhuis vrij is van de managers die het bezet hielden, maar vooral dat er een nieuwe vrijheid is om te kunnen nadenken over verandering, over alternatieven, over een ander soort universiteit. Dit is de nieuwe universiteit.

Nader verklaren

Onze strijd voeren we voor déze vrijheden, en tegen die praktijken en instituties die het wezen van de academische gemeenschap bedreigen: vastgoedspeculatie, Haagse prestatieafspraken, rendementsdenken, gebrek aan geld voor onafhankelijk onderzoek, uitbuiting van veelal jonge docenten door ze geen vaste contracten aan te bieden, bestuurderssalarissen die boven de twee ton uitkomen, en zo verder.

Deze strijd zien wij als gerechtvaardigd, en meer dan tweederde van de UvA-studenten staat achter ons. Toch willen we ons nader verklaren - waarom we bezetten.

Tegenwoordig is de makkelijkste manier om de bezetters in diskrediet te brengen hen krakers of 'beroepsactivisten' noemen. Deze verleidelijke manier van retorische puntjes scoren komen we regelmatig tegen. Onlangs nog in de Volkskrant, in een stuk van enkele studenten geesteswetenschappen die zich schijnbaar verzetten tegen het voeren van een humaan beleid ten opzichte van de bezetters (O&D, 31 maart). Het alternatief zou dan een inhumaan beleid moeten zijn, maar hoe dat er precies uitziet wordt niet duidelijk gemaakt. Onheilspellend is het wel.

Studenten en docenten vergaderen in het bezette Maagdenhuis, een pand van de Universiteit van Amsterdam (UvA). Beeld ANP

Vertegenwoordiging

Even verbazingwekkend is het feit dat deze studenten een ontaarding zien van een 'interessante discussie' in een 'gepolitiseerd feestje', wat daarmee ook bedoeld moge zijn. Die discussie was er niet zonder de protesten. Bovendien is de discussie niet zo zeer 'interessant' als wel van levensbelang.

De schrijvers zeggen zich niet vertegenwoordigd te voelen door de bezetters. Dat hoeft ook niet, maar als studenten geesteswetenschappen zouden ze enige erkentelijkheid mogen opbrengen voor het feit dat het de actiegroepen zijn geweest die hun faculteit van een wisse zelfmoordpoging hebben weerhouden.

Want we bezetten omdat er van alles mis is op de universiteit; dit geldt niet alleen voor de UvA, maar voor het hoger onderwijs in Nederland in het algemeen. Niet alleen in Nederland, maar in Europa.

Concurrentiestrijd

Wat voor goeds hebben de privatiseringen van de jaren negentig de publieke zaak gebracht, wat heeft de neoliberalisering van het onderwijs gedaan voor de kwaliteit en autonomie van onderwijs en onderzoek, waar zijn de politiek en de universiteitsbesturen geweest toen kwaliteit sluipenderwijs gelijk werd gesteld aan rendement?

Het moderne onderwijsbeleid komt neer op een concurrentiestrijd tussen universiteiten, tussen faculteiten per universiteit, tussen onderzoeksgroepen, tussen gevestigde en nieuwe onderzoekers, onderwijs en onderzoek. En de twee grote slachtoffers zijn: de universiteit als publieke instelling en de studenten en docenten als onafhankelijke denkers.

Met andere woorden: we zien hier bij gebrek aan weerstand een verschuiving van de moderne waarden van autonomie, gelijkheid en de publieke ruimte naar een producent-afnemercultuur in het kader van pseudo-individualistische catchphrases als 'investeren in jezelf'. Dit is groter dan alleen de universiteit, maar het raakt haar ziel.

Studenten informeren pers en betrokkenen over de laatste stand van zaken in universiteitsgebouw het Maagdenhuis. Beeld ANP

Spookvijand

Waarom bezetten we? Omdat we dit niet over onze kant laten gaan. Net als de spookvijand van een staatsuniversiteit kent de neoliberale universiteit haar eigen kafkaëske universum. Niet alleen de financiën, maar ook besluitvormingsprocessen op de universiteit zijn volkomen ondoorzichtig. De medezeggenschap wordt structureel buitenspel gezet. Kan de student of docent zijn of haar stem nog laten horen? Kunnen we nog invloed uitoefenen op onze eigen universiteit? Al decennia niet, althans niet via de formele structuren.

Daarom voeren we actie. Het besturen van een universiteit is wat ons betreft niet een hobbyfunctie naast negentien andere banen, zoals bij onze collegevoorzitter het geval is. Op de universiteit moet de vastgoedafdeling niet drie keer zo groot zijn als de afdeling academische zaken, zoals bij ons het geval is. Autonomie van de afdelingen moet niet gezien worden als bestuurlijke hindernis, maar als een sine qua non voor goed beleid.

Wij willen echte, decentrale, democratische controle voor studenten en docenten op onze eigen universiteit. Wij willen een nieuwe universiteit. Daarom bezetten we.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden