ColumnMargriet Oostveen in Gouda

Waarom we wel wat zuiniger kunnen zijn op echt hoogbegaafden

null Beeld
Margriet Oostveen

Soms haalt een hoogbegaafd ‘wonderkind’ de media, maar vaker zitten ze stil thuis, omdat ze het Nederlandse onderwijs niet trekken. ‘Hij ziet het nut niet’, zegt Petrouschka Allen, moeder van Milan (18). Haar zoon gleed af naar havo, zakte voor zijn eindexamen en zit al maanden te gamen op zijn kamer. Milan vindt het wel lekker zo, Petrouschka maakt zich zorgen.

Mandeville-pupillen en docenten (Harry met baard). Beeld Margriet Oostveen
Mandeville-pupillen en docenten (Harry met baard).Beeld Margriet Oostveen

Daarom zijn ze van Limburg naar Gouda gereden, naar de Mandeville Academy, waar per jaar tien hoogbegaafden tussen 16 en 20 jaar in een prettig versleten grachtenpand kunnen onderzoeken wat ze willen. Ze waren drop-out of studeerden juist in noodtempo af, maar dan toch vooral ‘om van het schoolsysteem af te zijn, niet omdat je het zo wil’. Hier mogen ze weer vrij denken.

Vrijdag zou er een open avond zijn, er hadden zich 21 belangstellenden aangemeld, veel meer dan andere jaren. Een gevolg van de tv-documentaire Door de bomen, over de extreem hoogbegaafde Tim, die ook niet in het onderwijs kan aarden en uiteindelijk op Mandeville belandt.

Mandeville wil aandacht voor hoogbegaafden voor wie het Nederlandse onderwijs vanaf de eerste dag van de basisschool niet voldoet. Zij verdienen dat net zo goed als kinderen met bijvoorbeeld het downsyndroom, vindt oprichter Harry Veenendaal, zelf hoogbegaafd, die de dagelijkse leiding heeft naast zijn baan als advocaat.

De open avond verwaaide in storm Eunice. Milan krijgt dus zaterdag een rondleiding en wil meteen beginnen. Vraag waarom precies, en hij komt niet verder dan ‘het is een manier van denken’. Petrouschka ziet het ook, zij gaat nu met haar man bedenken waar ze het geld vandaan moeten halen.

Mandeville is een stichting zonder winstoogmerk, volgens Harry Veenendaal redt de school het met 170.000 euro per jaar en wat sponsors, zoals techbedrijf ASML. Maar het meeste wordt door de studenten zelf opgehoest: 15.000 euro voor een jaar onderwijs en kost en inwoning in een ruime eigen kamer.

Het pand huren ze van de gemeente Gouda tegen een lage prijs. De stichting sponsort drie studenten uit een speciaal fonds en moedigt iedereen aan zelf de studiekosten terug te verdienen, ze hebben er immers de hersens voor. Twee gingen rechtstreeks naar de aivd (‘briljante hackers’), een ander werd boswachter.

Op school hoorden Mandeville-pupillen vaak dingen als ‘dat is een conclusie die je nog niet hoeft te trekken’. Nogal wat komen enigszins gebutst aan. Die voelen zich afgestompt of zijn erg gepest.

Ik zit rond de tafel met de huidige studenten. Ze zeggen dingen als ‘econometrie was een moetje’, en ‘ik zoek hier de creativiteit terug die ik uitzette op school’. Maar ook: ‘Het is niet alleen verdrietig, ik heb ontzettend leuke niet hoogbegaafde vrienden.’ Dat is Juul, een van de maar twee meisjes. Die passen zich beter aan in het gewone onderwijs, vandaar, maar niet altijd tot hun vreugde. Sophie ging op haar negende naar de middelbare school in de hoop dat het eindelijk interessant werd: ‘Ik zou dat wel afraden, ik vond het verschrikkelijk’. Net zo saai, plus nu ook nog zonder aansluiting bij klasgenoten.

Hoogbegaafdheid begint bij een IQ van 130, maar op Mandeville zitten forse uitschieters en komt er meer bij kijken. Dit zijn mensen die een college wetenschapsfilosofie samen zo ver uitdiepen, dat ze daarna uitgeput moeten slapen. ‘Om vijf uur ’s middags, net als kleine kinderen’, zegt Harry Veenendaal wat vertederd. ‘Jaren doen ze niks, maar als je de aan-knop bij ze vindt gaat het opeens verschrikkelijk hard.’

De website noemt een lange lijst gastdocenten, zoals Maarten Feteris (voormalig president van de Hoge Raad), Alexander Rinnooy Kan (hoogleraar Economie en Bedrijfskunde, UvA), Ger Koole (hoogleraar wiskunde), Remco Breuker (hoogleraar Korea studies). Kamerlid Pieter Omtzigt zal in maart een lezing geven, waar hij al blij over twitterde. Harry Veenendaal ziet in Omtzigt veel kenmerken van hoogbegaafden: ‘Weergaloos op de inhoud natuurlijk, maar de communicatie met mensen die niet zo snel zijn, die kan moeizaam zijn. En het extreme rechtvaardigheidsgevoel waar je niet van af kan wijken. Dat is hier echt hét kenmerk.’

Nederland stopte vaak met het kijken naar verbanden, ‘omdat men alles zo reductionistisch ging aanpakken’, zeggen de studenten. Dat zou inderdaad best eens het echte probleem kunnen zijn. Niet zij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden