VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Boskoop

Waarom we oude mensen al veel te lang als dor hout hebben behandeld

null Beeld

We zijn op ‘winteroffensief tegen eenzaamheid’. Betty Heemskerk (94) opent voorzichtig haar voordeur in Boskoop.

‘Hoe gaat het?’

‘Goed hoor. Nou ja: saai.’

Soms belt ’s avond een kennis op en die vraagt dan of Betty misschien verkouden is. Nee, zegt ze dan, ‘ik heb alleen de hele dag nog tegen niemand gepraat’.

Het winteroffensief is daadkracht-speak van de gemeente Alphen aan den Rijn. Ze bellen in drie dagen aan bij 3600 voordeuren waarachter volgens de gemeenteadministratie iemand van 80 jaar of ouder zelfstandig woont.

Inventariseren wie er hulp nodig heeft: in mei deden ze het ook al een keer.

‘Ik ben vreselijk eenzaam’, zegt een dame (82) die anoniem wil blijven in haar veel te grote appartement. Haar man is overleden, haar kinderen wonen in het buitenland, de buurvrouw waar ze nog wel eens kwam heeft nu verkering. Volgende week gaat ze verhuizen naar een woning in ‘een gezellig verzorgingshuis’. Als we later de buurvrouw spreken blijkt dat het een verpleeghuis moet zijn: mevrouw is aan het dementeren.

Vroeger bejaardenhuis, dat is wegbezuinigd. Nu koopappartement van een eenzame oudere. Beeld
Vroeger bejaardenhuis, dat is wegbezuinigd. Nu koopappartement van een eenzame oudere.

In dit gebouw spreken we bijna alleen maar oude mensen die al jaren vóór corona in de overlevingsstand stonden. ‘Het is hier ieder voor zich’, zegt Jacqueline van Geest (80). Een paar jaar geleden deden ze nog wel boodschappen voor elkaar, maar inmiddels is iederéén oud. ‘Voor hulp aan elkaar heeft bijna niemand nog energie.’

En dan wordt mij nog een elite in eigen koopappartementen voorgeschoteld, niet de buurten waar armoede is. Pijnlijk detail: het gebouw waar deze bewoners nu vereenzamen, was vroeger een bejaardenhuis. Maar zulke verzorgingshuizen zijn wegbezuinigd.

Mijn verzoek was met gewone vrijwilligers op pad te gaan naar gewone wijken, en dan maar te zien wat er gebeurt. De ‘bestuurscommunicatieadviseur’ van de gemeente heeft ongevraagd een prof voor me uitgezocht die de zaken glad kan strijken: ik mag mee met Inge van der Heiden, in het dagelijks leven beleidsambtenaar (‘Gisteren belden ze me, of ik met jou mee kon lopen’).

Beleidsambtenaar Inge van der Heiden kijkt op haar lijstje 80-plussers. Beeld
Beleidsambtenaar Inge van der Heiden kijkt op haar lijstje 80-plussers.

Niets ten nadele van de aardige en grondige Inge, maar ik krijg wel weer een geflatteerd plaatje te zien: alle ouderen die we spreken, mopper ik, zijn hoogopgeleid. Inge knikt.

Wat gevoelig ligt is de privacy van de bewoners: mag de gemeente hun adressen uit de Basisregistratie Personen eigenlijk wel aan vrijwilligers verstrekken? Vermoedelijk niet, maar de gemeente vindt het belang van het welzijn van ouderen zwaarder wegen ‘in deze uitzonderlijke tijd’.

De vorige actie in mei waren de vrijwilligers tweehonderd mensen die zich bij Ready2Help van het Rode Kruis hadden aangemeld. Nu zijn zij in de buurt van de ouderen gezocht, bijvoorbeeld onder vrijwilligers van de voedselbank.

Nel Keus (82) worstelt om de dagen door te komen, maar had niet door dat haar tekenlessen na de eerste lockdown weer even werden hervat. Zij dacht dat men dan wel even zou bellen, maar het bericht stond alleen op een website. Roel Bakker (81) was elektrotechnisch ingenieur van beroep en helpt andere bewoners nu met hun computers. ‘Maar er zijn veel mensen die zich volkomen afzonderen, omdat ze niets met de computer te maken willen hebben.’

Dan aanbellen bij Loes van ’t Hof (75). Haar man is ouder dan tachtig, maar die is even de hond uitlaten. Loes vertelt dat ze net een epileptische aanval heeft gehad, alles doet nog pijn. Haar man kon haar niet helpen, die was net zelf uit bed gevallen, hij is de laatste tijd een beetje verward. Ondersteuning hebben ze niet, Loes overweegt die ‘over een jaar of zo’ aan te vragen. Inge geeft toch maar alle telefoonnummers en gaat zorgen dat iemand haar erover belt.

Bij Hans van den Bosch (94), met noodknop om zijn hals. Beeld
Bij Hans van den Bosch (94), met noodknop om zijn hals.

Hans van den Bosch (94) leeft zoals veel ouderen al jaren met een noodknop om zijn hals. Ook zonder corona kwam hij ‘bijna nooit’ meer buiten. Twee jaar geleden overleed zijn vrouw, na een huwelijk van zeventig jaar. Nu houdt hij een album bij met rouwkaarten uit zijn vrienden- en kennissenkring, ‘het zijn er meer dan honderd nu’. Oude mensen worden steeds eenzamer in de wereld.

Ik keer terug naar huis met één gedachte. Heeft de uitdijende thuiszorgindustrie nu echt zoveel bespaard? Of moeten we zo snel mogelijk nieuwe verzorgingshuizen openen? Voor oudere mensen dan vroeger, en alleen op vrijwillige basis: ik denk het wel. Ja, corona verergert de eenzaamheid van ouderen. Maar corona maakt toch vooral zichtbaar wat een hoge leeftijd doet, hoe enorm we vergrijzen en vooral: hoe we heel oude mensen al veel te lang als dor hout hebben behandeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden