Column De Kwestie

Waarom voorspelt weervrouw beter dan beursman?

Als weervrouw Willemijn Hoebert voorspelt dat het morgen regent, is het in negen van de tien gevallen ook zo. Voor over drie, vier en zelfs vijf dagen kan ze een voorspelling doen die heel waarschijnlijk uitkomt. Onlangs vertelde ze op het NOS Journaal dat er een satelliet is gelanceerd die het mogelijk maakt de hele aardbol te scannen met een laser waardoor de voorspellingen nog nauwkeuriger worden.

Maar als een beursman voorspelt dat morgen de dollarkoers stijgt of de AEX daalt is er maar 50 procent kans dat hij gelijk heeft. Tegenwoordig zijn er heel goede modellen om het weer en rampzalige orkanen te voorspellen, maar er is geen enkel goed model dat de economische cycli en een rampzalige crisis kan voorspellen. Het grote verschil is dat meteorologie een exacte wetenschap is en economie een gedragswetenschap.

Op grond van wiskundige berekeningen kan in modellen worden weergegeven wat er gebeurt als bepaalde indicatoren veranderen, zoals een daling van de huizenprijzen van 20 procent. Maar het is niet te voorspellen hoe daarop wordt gereageerd. Beleggers kunnen gelaten hun verliezen nemen of volledig in paniek raken. De factor massahysterie is in geen model te verwerken.

Het onlinenieuwskrantje De Bicker meldde enkele weken geleden dat de geniale Amerikaanse natuurkundige J. Doyne Farmer, hoogleraar wiskunde in Oxford, bezig is economische modellen te ontwerpen die met die voor het weer zouden kunnen concurreren.

Doyne Farmer werd begin jaren negentig bekend als een van de grondleggers van de chaostheorie en haalde de populaire media met een computerschoen waarmee hij de croupier aan de roulettetafel van Las Vegas te slim af wilde zijn.

Samen met collega natuurkundige Norman Packard richtte hij 25 jaar geleden The Prediction Company op, die behalve economische indicatoren ook Darwins evolutietheorie in een model verwerkte. De gedachte daarachter was dat beleggers continu in een strijd zijn gewikkeld waarbij de sterkste overleeft. De gerenommeerde Zwitserse bank UBS nam The Prediction Company over, maar verkocht die vijf jaar geleden aan het hedgefonds Millennium Partners. En die trok vorige week ineens de stekker eruit.

Blijkbaar werkt ook dit model niet. Doyne Farmer wijt het aan de data die vaak zijn verouderd omdat centrale banken nog werken met enquêtes onder managers en niet met de miljoenen data van consumenten- en producentengedrag op internet. Het lijkt een drogreden.

Wie met 90 procent zekerheid kan voorspellen wat de koers van een financiële waarde over één minuut zal zijn, is in een kwartier miljardair. Gezien het feit dat de naam van Doyne Farmer niet op de Forbes-rijkenlijst prijkt, is dat onmogelijk.

Tien jaar na de crisis zullen op het nieuws vele beursmannen opduiken met hun voorspelling over een nieuwe crisis. Rob Trip kan het net zo goed aan het eind van het journaal aan de weervouw vragen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.