GastcolumnYarin Eski

Waarom virusvermaak juist nu ertoe doet

Amerikaanse filmliefhebbers kijken in een bioscoop naar Tenet van regisseur Christopher Nolan.Beeld EPA

Onlangs verliet ik de bioscoop (een echte bioscoop!), mindblown door de film Tenet. Net als de rest van de bezoekers, snapte ik het plot niet helemaal. Helemaal niet, eigenlijk. Kwam het er nu op neer dat (spoiler alert!) we weer eens de aarde verkloot hadden, of ja, zouden gaan verkloten, en mensen in de toekomst ons in het nu wilden vernietigen om dat te voorkomen?

Zoiets? Nog maar een keer kijken dan.

Het intellectueel uitdagende en op zichzelf staande Christopher Nolan-genre waardeer ik enorm. Hij heeft de thema’s milieu en massa-extinctie eerder omgetoverd tot kaskrakermateriaal, in Interstellar. Origineel!

En ook weer niet. Al jagende op YouTube naar plot-uitleg over Tenet, dacht ik: goh, eigenlijk tóch weer een avontuurlijk portie ‘eigen schuld, dikke bult’-entertainment. Een type doemdenkend, dystopisch en vooral zelf-kastijdend vermaak, waarin de zwakste schakel, wij mensen, al blunderend, soms bewust, soms per ongeluk, het einde van ons bestaan inluiden.

Enerzijds wordt aangeraden dit soort entertainment juist nu eventjes te vermijden. Want, horen we velen zeggen, we leven al alsof we in een slechte film zijn beland. Er bestaan zelfs, naast de talloze overzichten van thuisquarantaine kijkvermaak (want we wisselen nog niet genoeg waardeloze Netflix-tips uit met elkaar), zwarte lijsten van coronavirus-gerelateerde films en series. Lijsten die functioneren als een schutkring rondom ongewenst materiaal.

Denk aan verfilmingen van virusuitbraken zoals I Am Legend, 28 Days Later, World War Z, en, jawel, Pandemic. Of aan de recentere Deense serie The Rain en het Duitse Biohackers. De boodschap? In het beter maken van de mensheid, maken we er een zooi van, doemt er een allesverslindend virus op en gaan we er allemaal aan. Waar Trump China van beschuldigt, zeg maar. Dat soort boodschappen zouden bijdragen aan verdere coronapaniek, dus, luidt het advies van die zwarte lijsten, dat genre beter niet ‘bingen’ nu.

Of nu juist wel?

Van virusnieuws naar virusfilms

Net nadat Rutte zijn epic epidemic speech hield op 16 maart, waarin hij vermelde ‘dat het coronavirus onder ons is en voorlopig ook onder ons zal blijven’, hield ik als een razende al het coronanieuws bij. Niets was me teveel, totdat het me dat wel werd. De RIVM-cijfers, maatregel-onregelmatigheid, de situatie in het buitenland. Man man man, ik werd gek. U ook waarschijnlijk.

Dus, ik schakelde mijn nieuwspushberichten uit en keek voortaan naar South Park in plaats van de persconferenties (puntsgewijze samenvattingen ervan check ik nog wel, hoor). Ik verloor mezelf in, inmiddels mislukte, mindfulness en in de boeken die ik altijd al wilde lezen (en nog steeds niet aan toegekomen ben). Zolang ik maar niet herinnerd werd aan de dagelijkse virusellende, absoluut niet op televisie. Maar dat baatte allemaal niet zo.

Wat dan wel? Nou, misschien toch maar wat doem op het doek, maar het fictieve soort. Niet alleen over virusuitbraken, maar ook bio-terreur, chemische oorlogsvoering, nucleaire rampen. Het kan niet op! Het is een verademing voor me, merk ik. ‘Verder kijken voor Yarin’, maar dan écht voor mij, voor mijn gemoedsrust.

Pandemisch plezier

Er overvalt me namelijk een beetje gepaste Weltschmerz en rust zodra ik, onder andere, eerdergenoemde films en series – dat zijn dus verkapte kijktips! – op de bank tot me neem. Dan geef ik toe aan een soort escapisme, ontsnappend aan de waan van het nieuwe normaal, maar niet per se terug naar het oude. Daar ergens tussenin. Door die rampenverbeelding, dat pandemische plezier, ervaar ik een bepaalde, aparte sensatie en thrill-seeking, zo thuis voor de buis. Zwartgallig genot en frivool fatalisme. Wat een luxe eigenlijk, dat lamlendig laconieke laveren tussen virale fictie en non-fictie. Tussen kostelijke zombiefilms en ministeriële bruiloftsfoto’s.

Daarnaast, de meeste van die films en series eindigen positief. De mensheid blijft toch overeind staan, we hebben ons lesje wel geleerd en zullen voortaan wat beter opletten. Een happy ending om naar uit te kijken, in het echt.

Yarin Eski is universitair docent Bestuurskunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij is gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie in september. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden