Media inRusland

Waarom nog al dat geld uitgeven aan het witten van bomen, die oude Sovjet-traditie?

Het hete hangijzer in de plaatselijke Russische media is de gewoonte om bomen wit te schilderen, leest correspondent Tom Vennink.

In een park in de provincieplaats Machatsjkala zijn bomen wit geverfd. Waarom eigenlijk, vragen velen zich af. 	 Beeld Tom Vennink
In een park in de provincieplaats Machatsjkala zijn bomen wit geverfd. Waarom eigenlijk, vragen velen zich af.Beeld Tom Vennink

Ze duiken steeds vaker op in Ruslands regionale media: burgemeesters die aankondigen om géén gemeenschapsgeld meer te steken in het verven van alle bomen in de stad. Zo kopte de stadskrant van Tsjeboksari deze week: ‘Burgemeester besluit om deze lente geen 290 duizend roebel uit te geven aan het witten van bomen.’ Het bespaarde geld gaat naar de aanleg van bloemperken.

De burgemeesters van Blagovesjtsjensk, Tsjeljabinsk en verschillende stadjes rondom Moskou kwamen tot hetzelfde inzicht. Ambtenaren van een stad op de Russisch-Chinese grens deden deze week een oproep aan inwoners om ook niet op eigen houtje bomen wit te verven. ‘Het is weggegooid geld’, aldus de voorzitter van de lokale rekenkamer in de provinciale courant.

Grootschalige verandering

Het zijn lokale tekenen van een grootschalige verandering in het straatbeeld van Rusland. Want normaal gesproken kleuren Russische bomen niet alleen groen als de lente eindelijk aanbreekt, maar ook wit. De oorzaak is simpel. Stadhuizen delen in april emmers uit met daarin een mengsel van kalk, lijm en water. De bevolking trekt ermee naar bomen en verft die wit – meestal gaat het om de onderste meter van de stam.

De stad lenteklaar maken, heet dat.

Geen bezigheid om bij na te denken. Het witten van bomen stamt uit het Sovjet-leger en werd na de Tweede Wereldoorlog een vast onderdeel van een Sovjet-vondst: soebotniki, een onbetaalde voorjaarsschoonmaak van de stad door de inwoners. De op papier vrijwillige weekendarbeid werd bedacht door de bolsjewieken – en weinig burgers waagden het om in het openbaar te twijfelen aan deelname of aan het nut.

Maar terwijl gemeenten de soebotniki in stand proberen te houden door schoolkinderen en ambtenaren in lenteweekenden de straten op te sturen, vragen mensen zich hardop af: waarom verven we bomen eigenlijk wit? Een eensgezind antwoord hebben gemeenten niet. Sommige stellen dat het witte mengsel bomen beschermt tegen hitte of juist tegen kou, andere wijzen op ‘een afschrikkend effect’ voor ongedierte.

Decoratief

Kritische burgers merken op dat er weinig mis lijkt met ongeverfde bomen in bossen en in het buitenland. Het ministerie van Milieu kwam in 2014 met een nieuwe verdediging: in Rusland verft men bomen ‘voor decoratieve doeleinden’. Dat zou verklaren waarom sommige gemeenten ook de lantaarnpalen tussen gewitte bomen laten meenemen.

Veel gemeenten houden stug vast aan de traditie, zo valt te lezen op de websites van plaatselijke kranten. De stadsbestuurders van Podolsk riepen de bevolking op om de stad met witte verf ‘op orde te brengen na de winter’. In Kertsj werden leerlingen van een gymnasium met emmers de parken en lanen ingestuurd. En ook de burgemeester van Saransk kwam met de jaarlijkse aankondiging, tot afgrijzen van de redactie van stadskrant Gazeta 13. ‘Onze provincie heeft een gigantische schuld, u mag geen geld verkwanselen aan dat nutteloze witten. Burgemeester Pjotr Nikolajevitsj, wij smeken u, stop hiermee.’

Het einde van geverfde bomen lijkt ingeluid. In sommige andere voormalige Sovjet-republieken bestaat al een verbod, soms om politieke redenen. Kiev, de hoofdstad van Oekraïne dat sinds het conflict met Rusland vrijwel alle Sovjet-cultuur in de ban doet, stelde in 2017 een verbod in op ‘de vervuilende Sovjet-gewoonte’.

De bestuurders van de Russische stad Blagovejtsjensk vinden een algeheel verbod te ver gaan en kiezen voor een overgangsfase: alleen de stam van de Mantsjoerijse walnoot wordt nog wit geverfd.

Tom Vennink is correspondent in Moskou.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden