Waarom Neelie Kroes radicaal van mening veranderde over vrouwenquota

180 graden: 'Ik moest er werkelijk niets van hebben'

Voormalig Eurocommissaris Neelie Kroes (1941) veranderde radicaal van mening over vrouwenquota.

Neelie Kroes: 'Bij gelijke geschiktheid heb ik altijd voor een vrouw gekozen.' Beeld Ivo van der Bent

De oude opvatting

'Vrouwenquota, wéér een regel, waarom zou je daar voor zijn? Als vrouw moet je er gewoon hard voor werken, ervoor vechten, je mouwen opstropen en niet zeuren, dan kom je vanzelf wel aan de top.

'Ik moest werkelijk niets van quota hebben. Ik geloofde heilig dat je het zelf in beweging kon krijgen. In mijn situatie is dat ook redelijk gelukt, om het maar zo te zeggen.'

Het Kantelpunt

'Nadat ik eind jaren tachtig uit de politiek was gegaan, werd ik president van universiteit Nyenrode. Ik ontmoette vrouwen die slimmer waren dan ik en die het toch niet lukte door het glazen plafond heen te breken. Ook al had ik zelf al die mogelijkheden en kansen gehad en gepakt, ik begon in te zien dat het niet voor iedereen was weggelegd. In het bedrijfsleven zag ik dat mannen elkaar bleven benoemen en dat het old boys network hen daarbij hielp.

'In mijn tijd gold misschien nog dat niet alle meiden goede opleidingen hadden, maar tegenwoordig volgen meer meiden dan knullen hoger onderwijs. En dat doen ze met groter succes en sneller. Toch halen veel vrouwen ook vandaag de dag de top niet.

'Ik raakte steeds meer overtuigd van de feiten en cijfers waaruit bleek dat het veel te langzaam veranderde. Ik rekende uit dat je het eeuwige leven moest hebben om mee te maken dat er evenveel vrouwen als mannen aan de top zouden zitten. Nou, ik geloof niet in het eeuwige leven dus ik begon in te zien dat er iets moest gebeuren.'

De nieuwe opvatting

'Ik ben zelf gekozen dankzij quota, welke vent durft dat te zeggen? Toen ik werd voorgedragen voor de Europese Commissie in 2004 zeiden mensen dat ik een excuustruus was, want voorzitter José Manuel Barroso moest een minimum aantal vrouwen als commissarissen in zijn team hebben. Mijn antwoord? Het interesseert me niet hoe je me noemt, excuustruus of niet, ik zit er en nu moet ik het zelf waarmaken. Want zo is het, ook al ben je er gekomen door middel van een vrouwenquotum, dan begint het pas.

'Nog steeds hoor ik soms: we zouden wel meer topvrouwen willen, maar we kunnen ze niet vinden. Ik zeg dan: je moet naar de oog- of oorarts want ze zijn er wel. Je moet er je best voor doen en het automatisme, dat jaren aan de orde was, laten varen want daarmee krijg je inderdaad alleen mannen.

'We moeten erover blijven drammen. Minister Bussemaker heeft onlangs weer gezegd: er zijn nog steeds veel te weinig topvrouwen in het bedrijfsleven en in raden van bestuur, die ontwikkeling gaat te traag. Als dat je conclusie is, dan moet je daar ook naar handelen. De wens is er, maar zolang het geen wettelijke plicht is, helpt het allemaal niet. Het nieuwe kabinet moet dus wettelijk verplicht stellen dat er vrouwen in de top worden benoemd.

'Vrouwen moeten zelf minder risicomijdend worden. Veel vrouwen accepteren pas een functie als ze zeker weten dat ze het werk helemaal in hun vingers hebben. Zulke mannen heb ik nog nooit ontmoet.

'Zelf heb ik vaak meegemaakt dat als ik een vacature aan een vrouw aanbood, een goed gekwalificeerde meid, het antwoord was: wat aardig, wat interessant, maar ik wil die baan pas over een jaar. Terwijl een jaar later die vacature er natuurlijk niet meer was. Vrouwen willen die baan pas doen als ze zeker weten dat ze er helemaal klaar voor zijn. Mannen doen dat niet, die gaan er gewoon voor. Vrouwen moeten dat ook gaan doen. Je moet risico in het leven durven nemen, af en toe ga je op je gezicht, maar daar leer je ook weer veel van.'

Het effect

'Uit onderzoek blijkt dat ondernemingen die vrouwen in de top hebben 15procent meer rendement maken. Diversiteit in een organisatie, zeker aan de top, geeft een andere stijl van managen. Vrouwen zijn meer teamspeler, zijn meer van de opendeurmentaliteit van stap maar binnen dan overleggen we, en hebben minder ego. Werken met gemengde teams levert betere resultaten op en een aangenamer werkklimaat. Dat heb ik zelf ook zo in Brussel ervaren. Bij gelijke geschiktheid heb ik altijd voor een vrouw gekozen.

'In mijn partij, de VVD, werd het me niet door iedereen in dank afgenomen dat ik dit standpunt innam. Ik kreeg te horen dat mijn standpunt niet liberaal was. Dan zei ik: het heeft niets met het liberalisme te maken, maar met gelijke kansen voor mannen én vrouwen. Wie kan daar nu tegen zijn?

'Ook in de ict-sector moeten we voorkomen dat het weer vooral mannen zijn die profiteren van deze nieuwe economische groeisector. In het hele digitale technologische ontwikkelingsveld zien we dat het verschil tussen mannen en vrouwen al heel vroeg begint. Meisjes krijgen vaak te maken met vooroordelen, zoals vroeger werd gezegd dat wiskunde en economie te ingewikkeld voor ze zouden zijn. Onzin. Daarom ben ik ervoor om op basisscholen het vak coderen en programmeren verplicht te stellen voor jongens en meiden. Want met de huidige ontwikkelingen kun je bijna geen baan meer bedenken die niet gerelateerd is aan de digitale technologie. We moeten jonge meiden nu al duidelijk maken dat dat niet alleen iets is voor knullen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.