Waarom Nederlanders een pro-Russische krant maken

Onder het colofon van de krant knipoogt Poetin schalks. Foto RV

De man die een gratis krant maakt over Rusland en zijn leider, De Andere Krant, is daar nooit geweest. Dat hoeft ook niet, zegt hij. Op de voorpagina kijken de ijsblauwe ogen van Vladimir Vladimirovitsj gezellig in de lens, en ook met de rest zal Poetin tevreden zijn. Vijftigduizend exemplaren gratis rondgedeeld in Nederland, maar propaganda mag ik het niet noemen. ‘Er is geen Russische propaganda. Ik zie het niet.’

Het gaat erom, zegt Rens van den Bulck, dat Nederland een keer de waarheid hoort, in plaats van het eenzijdige beeld opgelegd door kranten als de mijne. Vandaar de koppen: ‘Nederland dankt vrijheid aan Rusland’ en ‘Sowieso is Oekraïne schuldig’.

Kan altijd beter trouwens. De openingskop - ‘Poetin wint verkiezingen’ - is te tam. ‘De Russen komen!’ was volgens Rens een betere geweest.

Ook zegt hij: ‘Wat is er toch zo erg aan Poetin? Ik heb een hele zondag aan die vraag besteed, en ik kom eigenlijk niks tegen. Wat daar gebeurt, is eigenlijk geen probleem.’

Zijn krant heeft geen redactie, we spreken af op het station. Pleiten voor Poetin is hip in nieuw-conservatieve kringen, maar Rens is niet de versteher die ik had verwacht. Een linkse jongen is het, voorheen van de vredesbeweging, tegen kernwapens en van de biologische supermarkt waar hij een paar jaar geleden mee stopte. Importeerde nog even olijven en olie uit Palestina en is financieel onafhankelijk. Dat geeft hem tijd de wereld voor zichzelf in een kader te plaatsen.

Hartog: 'Ik pleitte juist voor meer nuance, niet minder.' Foto RV

Met Sander Compagner en een vrouw die onbekend wil blijven, en met een financier, een ondernemer die ook onbekend wil blijven, maakte hij de eerste editie van De Andere Krant, deels geschreven door journalist Eric van de Beek. Sander komt ook uit de biologische hoek, en die van de cannabisolie. Met zijn stichting Knowledge Matters wil hij ‘onwetendheid’ bestrijden. Eric presenteerde in Nieuwspoort zijn boek De Nepnieuwsexplosie, vol geconcentreerde boosheid over de mainstreammedia. Hij werkte voor Elsevier, schrijft voor Novini en zet zich in voor het verwijderen van het standbeeld van J. P. Coen in Hoorn, de ‘volkerenmoordenaar’ dan wel de ‘hufter van Hoorn’.

Voor De Andere Krant interviewde Eric de Nederlandse hoofdredacteur van The Moscow Times, Eva Hartog. Ook zij staat prominent op de voorpagina: ‘Beeld Nederlanders over Rusland zorgwekkend’.

Horen we het eens van iemand anders.

De Andere Krant is gestold wantrouwen: internetteksten en -theorieën nu zwart op wit. Rens begrijpt de annexatie van de Krim (‘daar zat een fascistisch regime’), de populariteit van Poetin (‘bij de verkiezingen haalde hij 76 procent’), ontkent de Russische homofobie (‘ik ken Russische homo’s die Amsterdam saai vinden), is duidelijk over de moord op de dubbelspion in Londen (‘wat voor bewijzen zijn er? Geen’) en betwijfelt dat de Russen schuldig zijn aan het neerhalen van MH17 (‘Nul komma nul bewijs. Echt flinterdun’).

Het kostte Rens een paar dagen grasduinen op internet om dat te begrijpen. ‘Het verbaast me hoe snel ik expert ben geworden’, met dank aan onder andere de Russische omroep RT, ‘een geweldige zender’. Als ik zeg dat RT een staatsomroep is, zegt hij: ‘Dat is de NOS ook’.

Onder het colofon van de krant staat een tekening van Poetin die schalks knipoogt. Daar moet ik niets achter zoeken.

Van Rens wil ik vooral weten waar de fascinatie voor een autocratisch regime vandaan komt, iets wat me intrigeert sinds ik nieuw-conservatief Sid Lukassen plechtig over ‘de Rus’ hoorde spreken. Geert Wilders ging naar Moskou om de ‘hysterische Russofobie’ te bestrijden. Thierry Baudet heeft het erover. Maar het gaat niet om Rusland, begrijp ik. De krant is vooral een aanklacht tegen media als de mijne.

De kop 'De Russen komen!' was volgens Rens beter geweest. Foto RV

De volgende editie kan over Syrië gaan, ‘want ook Assad wordt geframed door de mainstreammedia.’ Of over het Turkije van Erdogan, zeg ik. Maar die kans is kleiner.

Ik vraag Eva Hartog naar het interview dat ze gaf aan De Andere Krant. Ze is niet blij. ‘Ik heb er nooit toestemming voor gegeven en sta ook helemaal niet achter de toon en strekking van die krant. Ik heb ook meermaals verzocht mij en The Moscow Times eruit te laten.’

Het interview vond maanden geleden plaats. Eric van de Beek stelde zich voor als journalist die zijn artikel wilde aanbieden aan Villamedia, de Nieuwe Reporter, Follow the Money of Novini. Het ging over persvrijheid. Eva vertelde onder meer dat geen enkele Russische journalist zich vrij voelt. ‘Rusland is een ontzettend complex land, dat veel uitleg behoeft. Ik pleitte juist voor meer nuance, niet minder. Ironisch genoeg ontbreekt die nuance juist totaal in De Andere Krant.’

Wat wij doen, zegt Sander Compagner op internet, ‘is de complexiteit wegnemen. Want zo ingewikkeld is het allemaal niet.’

Was dat maar waar.

Aanvullingen en verbeteringen

In een eerdere versie van deze verslaggeverscolumn stond dat Eric van de Beek zich inzet voor het slopen van het standbeeld van J.P. Coen in Hoorn. Dat klopt niet, hij zet zich in voor verwijdering daarvan. Ook heeft Van de Beek zich niet voorgesteld als freelance journalist van Vrij Nederland en Villamedia. Hij stelde zich voor als journalist die zijn artikel wilde aanbieden aan Villamedia, de Nieuwe Reporter, Follow the Money of Novini. 

Na publicatie van dit artikel is dit wederhoor toegevoegd van Eric van de Beek: 

‘Hartog stelt dat zij mij geen toestemming heeft gegeven voor publicatie van het artikel, en dat zij mij heeft verzocht haar en The Moscow Times eruit te halen. Ik had echter geen toestemming nodig. Het interview heeft plaatsgehad zonder autorisatie-afspraak. Niettemin heb ik haar uit eigener beweging het artikel voor publicatie laten zien. Ik heb daar geen reactie op gekregen. Nadat Villamedia het artikel had afgewezen heb ik het gepubliceerd op Novini en De Nieuwe Reporter. In De Andere Krant verscheen vijf maanden later een ingekorte versie van het interview met Hartog. Hartog vroeg mij toen via Twitter of een verwijzing die zij aantrof op de website van De Andere Krant iets met mij te maken had en sprak de wens uit: ‘Ik zou het heel erg op prijs stellen als je mij erbuiten laat’. Dat gebeurde echter op het moment dat het interview al in print was verschenen. Het klopt dus niet dat Hartog mij ‘meermaals’ heeft ‘verzocht’ haar en The Moscow Times ‘eruit te laten, en uiteraard is het sowieso onmogelijk een artikel te verwijderen uit een krant.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.