Waarom moet de Kamer nota bene van ex-terroristen leren?

Het is te prijzen dat Tweede Kamerleden zich nader in het jihadisme willen verdiepen, maar waarom doen ze geen kennis op bij instanties als de NCTV, de MIVD en het Openbaar Ministerie?

Het hoofd van de AIVD, Rob Bertholee, tijdens de persconferentie van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst over de aanpak van jihadisme. Beeld null
Het hoofd van de AIVD, Rob Bertholee, tijdens de persconferentie van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst over de aanpak van jihadisme.

De Tweede Kamer lijkt zich te begeven in de operationele arena van de terreurbestrijding. In oktober zal op verzoek van Tweede Kamerleden Dijkhoff en Segers een aantal besloten hoorzittingen plaatsvinden met als doel het beter kunnen begrijpen van jihadisten. Voor deze besloten hoorzittingen zal een aantal ex-terroristen worden uitgenodigd om als 'ervaringsdeskundige' inzicht te verschaffen in de beweegredenen van een geradicaliseerd persoon.

Het is te prijzen dat Tweede Kamerleden zich nader in het jihadisme willen verdiepen. Om de vijand succesvol te kunnen bestrijden dient men immers de vijand te begrijpen, zo schreef de grote militair Sun Tzu al meer dan tweeduizend jaar geleden. Het valt echter te betwijfelen of het uitnodigen van ex-terroristen in de Tweede Kamer het juiste middel is om de vijand op een adequate wijze te kunnen begrijpen.

Hier rijst de vraag waarom kennis moet worden opgedaan bij nota bene ex-terroristen. De aangewezen instantie om kennis en inzicht in geradicaliseerde personen te verschaffen is de AIVD, eventueel in samenwerking met andere instanties zoals de NCTV, de MIVD en het Openbaar Ministerie. Waarom beleggen Dijkhoff en Segers niet een besloten hoorzitting met vertegenwoordigers en operationeel personeel van deze organisaties? Of is men de mening toegedaan dat de inlichtingendiensten de benodigde informatie niet kunnen verschaffen of op dit moment onvoldoende inzichten hebben in jihadistische netwerken?

Klaas Dijkhoff Beeld null
Klaas Dijkhoff

Hofstadgroep

Daarnaast is het maar zeer de vraag of de beoogde ex-terroristen de informatie en inzichten kunnen verschaffen die de Kamerleden op het oog hebben. De genodigden zouden volgens hen op de hoogte zijn van hetgeen zich nu afspeelt in radicale en jihadistische kringen. Naar alle waarschijnlijkheid zijn de genodigden voormalige leden van de Hofstadgroep. Maar wat weten zij van de huidige toestand rond het jihadisme? Zij hebben op dit moment geen enkele inzicht in het ontstaan en de ontwikkeling van de huidige jihadistische netwerken, omdat zij volledig buiten deze netwerken staan. Bovendien moeten ze aan zeer strenge reclasseringsvoorwaarden voldoen. Ook zaten enkele leden van de Hofstadgroep een aantal jaren in de gevangenis.

Het enkele feit dat zij over informatie van huidige jihadistische netwerken zouden beschikken, zou automatisch een schending van hun reclasseringsvoorwaarden impliceren. Voorts is de modus operandi van huidige jihadistische netwerken verschillend van netwerken zoals de Hofstadgroep. De Hofstadgroep stond bijvoorbeeld bekend om huiskamerbijeenkomsten. De huidige netwerken gebruiken voornamelijk digitale middelen.

Als deze genodigden wel relevante informatie zouden hebben over huidige jihadistische netwerken en het ontstaan daarvan, kan dat slechts op twee manieren worden verklaard. Een eerste mogelijkheid is dat zij meewerken met de inlichtingendiensten en in dat geval is het hoogst onverstandig om ze in de Tweede Kamer te horen, zelfs als dat besloten is. Anders hebben de inlichtingendienst kennelijk geen wetenschap van het feit dat deze genodigden nog steeds in contact zijn met radicale kringen. In dat geval gaat er zacht gezegd, iets mis.

Definitie

Tenslotte is het onduidelijk wie onder de definitie 'ex- terreurverdachte' of 'ex-terrorist' valt. Mijn indruk is dat men doelt op jihadisten die veroordeeld zijn door de strafrechter voor het voorbereiden of plegen van terroristische misdrijven én de radicale Islam niet meer aanhangen. In de letterlijke zin van het woord 'ex-terreurverdachte' kan onder deze definitie echter ook een persoon vallen die verdacht werd van voorbereidingshandelingen met het oogmerk een terroristische aanslag te plegen, maar uiteindelijk door de strafrechter niet veroordeeld is wegens het gebrek aan wettig en overtuigend bewijs. Het lijkt me ongewenst dat de Tweede Kamer een dergelijk persoon zou uitnodigen aangezien deze persoon nog steeds verdacht kan worden van strafbare feiten.

Ook is het de vraag wanneer iemand als een 'ex-terrorist' mag worden beschouwd. Is dat een terrorist die de radicale Islam niet meer aanhangt? En hoe stelt men dat dan vast? Of dient een terrorist spijt te hebben van zijn daden?

Het meest principiële bezwaar tegen het uitnodigen van 'ex-terreurverdachten' of 'ex-terroristen' in de Tweede Kamer luidt: het kan toch niet de bedoeling zijn dat de Kamer zich niet door de aangewezen organisaties en instanties maar door de veroordeelde of verdachte terroristen laat informeren. Dat is verbazingwekkend. Gaat de Tweede Kamer dan bij een eventuele wetswijziging in het kader van het strafrecht ook Willem Holleeder uitnodigen om verrijkt te worden van zijn onuitputtelijke inzicht rond de georganiseerde misdaad? Hij kan immers in geuren en kleuren uit eigen ervaring vertellen hoe effectief bepaalde opsporingstechnieken en opsporingsbevoegdheden zouden kunnen zijn. Ook kan Willem Holleeder een mooi verhaal vertellen over hoe men in de georganiseerde misdaad terecht komt.

Dat lijkt me de omgekeerde wereld en een zeer ongewenst signaal naar de samenleving. De ex-terroristen en ex-terreurverdachten moeten hun verhaal vooral aan de inlichtingendiensten en opsporingsambtenaren vertellen. Daarmee kunnen ze een bijzondere bijdrage leveren aan de strijd tegen het terrorisme.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden