Waarom moet de eerste Nederlandse zustercampus uitgerekend in China staan?

Yantai Het plan van de Groningse universiteit om een zustercampus in Yantai te openen is naïef en schadelijk.

De Rijksuniversiteit Groningen.Beeld anp

De Rijksuniversiteit Groningen zou dit jaar een zustercampus openen in Yantai, China, voor maar liefst 10 duizend studenten. Groningse wetenschappers zouden daar doceren en onderzoeken in samenwerking met Chinese collega's.

Grootschalige studentenuitwisselingen stonden op het programma. Alle voorbereidingen zijn rond en koning Willem Alexander en Xi Jinping zagen in 2015 toe hoe Sibrand Poppema, de voorzitter van het college van bestuur, zijn handtekening onder het project zette.

Universiteitsraad

Toch is het maar de vraag of het project doorgaat. Zowel de universiteitsraad als het ministerie van Onderwijs, waar Ingrid van Engelshoven het stokje van Jet Bussemaker heeft overgenomen, lijkt op het laatste moment toch tegen te zijn. Ze kunnen het zaakje nog blokkeren.

Godzijdank. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. De volgende maanden zijn cruciaal.

Met de Yantai-campus zou een Nederlandse universiteit met één been vast komen te zitten in een van de meest gecensureerde, repressieve en vrijheidsvijandige landen ter wereld.

Ik werk nu sinds drie jaar in China als onderzoeker sociologie en onderwijsconsulent. Pas na een jaar realiseerde ik me dat die aardige onderwijscoördinator op de faculteit mijn politiek commissaris was en dus verantwoordelijk voor de politieke controle.

Eric C. Hendriks.

Partijsecretaris

De beoogde president van University of Groningen Yantai, Fu Zetian, is ook een partijsecretaris. 'We hebben duidelijke afspraken met China. De academische vrijheid is gegarandeerd', aldus Sibrand Poppema, de drijvende kracht achter het project.

Gezien de aard van het Chinese regime, zijn beide zinnen lachwekkend. Dit land kent geen academische vrijheid. De bewegingsruimte zal uit een continu en onvoorspelbaar onderhandelingsproces moeten voortkomen.

'Duidelijke afspraken' zijn in China sowieso niets waard, omdat alles om veranderlijke persoonlijke relaties achter de schermen draait en men op van alles kan terugkomen.

Garanties? Tja, Hongkong had bij de overdracht de garantie dat het zijn democratie mocht behouden, maar die wordt nu stiekem afgebouwd. De enige echte garantie die je in China hebt, is dat je bent overgeleverd aan de grillen van politieke netwerken. Er zijn daarom ook zorgen over de toezegging dat de Chinezen Yantai op de lange termijn volledig en toereikend zullen financieren.

Politieke manipulatie

De timing is ook nog eens bijzonder slecht. De laatste jaren verergerde de politieke manipulatie van het onderwijs en de wetenschap en kregen westerse universiteiten steeds meer last van de lange arm van Peking. In Australië klagen wetenschappers over de invloed van Chinese donaties, Confuciusinstituten en de massa's Chinese studenten, die soms eisen dat hun Australische docenten worden gecensureerd.

De Universiteit van Texas weigerde vorige week een donatie van de China United States Exchange Foundation (Cusef) aan haar China-studiecentrum, omdat de Chinese Communistische Partij (CCP) achter het geld zit.

Zustercampus

Waarom zou de eerste Nederlandse zustercampus uitgerekend in China moeten staan? Waarom niet in een westers land? Of denk aan Brazilië en Mexico - grote landen die opener en minder repressief zijn dan China, zodat Nederlandse wetenschappers meer ruimte hebben om direct maatschappelijk bij te dragen. En als het per se in de Chinese cultuurruimte moet zijn, dan zit je op Taiwan nog net in de Vrije Wereld.

De Chinese Volksrepubliek wordt gedomineerd door de semi-totalitaire CCP: een gigantisch monster dat met zijn 90 miljoen leden de staat, de media, het onderwijs en de wetenschap in zijn klauwen vastklemt. Dat accepteert nergens een volledige onafhankelijkheid van de staat, ziet het als zijn rol om mensen 'tegen de waarheid te beschermen' en minacht westerse vrijheden en rechten.

Daar wil je dan een waarheidszoekend instituut naar westerse leest runnen. En we hebben het nog niet eens over de alomtegenwoordige corruptie en zwendel gehad. Op papier ziet alles er in China perfect uit, maar het officiële verhaal is zelden waar. Het zal niet anders zijn met de Yantai-deal.

Eric C. Hendriks is socioloog en verbonden aan de Beijing Universiteit en de Universiteit van Bonn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden